Aplikant reklamujący kancelarię doradcy prawnego. SN oddalił kasację obrońcy

We wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego [...] Izby

Adwokackiej z dnia 8 września 2022 r. o wszczęcie postępowania

dyscyplinarnego, sygn. akt […] (k. 183-186 akt o sygn. [...]), adwokat Z. S.

został obwiniony o to, że:

II ZK 122/25

2

1. w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 13 lipca 2021 r. w T., posiadając status

aplikanta adwokackiego, prowadząc stronę internetową http://[…] poprzez

informowanie, że świadczy usługi w ramach prowadzonej kancelarii doradcy

prawnego, a kancelaria świadczy kompleksową usługę i obsługę prawną, w

zakres których wchodzi reprezentowanie klientów w postępowaniach

sądowych, pozasądowych, negocjacjach i mediacjach, w tym między innymi

reprezentowanie klientów w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych,

gospodarczych, administracyjnych, a nadto reprezentowanie

podejrzanego/oskarżonego/pokrzywdzonego w postępowaniu sądowym oraz

przed organami ścigania, wprowadzał potencjalnych klientów w błąd co do

posiadanych uprawnień, czym poderwał zaufanie do zawodu adwokata i

naruszył jego godność, tj. o czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne z §

1 ust. 2 i 3, § 4, § 8 w zw. z § 23 ust. 3 lit. e oraz i oraz § 23a ust. 2 Zbioru

Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu – powoływanego dalej jako:

ZZEA w zw. z art. 80 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze –

powoływanej dalej jako: p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16

kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – powoływanej dalej

jako: z.n.k.;

2. w styczniu 2020 r. w C. i w T., posiadając status aplikanta adwokackiego, w

sporządzonym przez siebie artykule do lokalnej gazety „I.”, zachęcał do

skorzystania z fachowej i profesjonalnej pomocy prawnej - Kancelaria

Doradcy Prawnego Z. S. i wskazywał, że Kancelaria pomoże uzyskać

stosowne odszkodowanie oraz zadośćuczynienie, czym w sposób

nieuprawniony korzystał z reklamy oraz wprowadzał potencjalnych klientów

w błąd co do posiadanych uprawnień, czym poderwał zaufanie do zawodu

adwokata i naruszył jego godność, tj. o czyn stanowiący przewinienie

dyscyplinarne z § 1 ust. 2 i 3, § 4, § 8 w zw. § 23 ust. 3 lit. e oraz i oraz § 23a

ust. 2 w zw. z § 23a ust. 1 lit. c ZZEA w zw. z art. 80 p.a. w zw. z art. 16 ust.

1 pkt 2 z.n.k.,

3. w czerwcu 2020 r. w C. i w T., posiadając status aplikanta adwokackiego, w

sporządzonym przez siebie artykule do lokalnej gazety „I.”, zachęcał do

skorzystania z fachowej i profesjonalnej pomocy prawnej - Kancelaria

II ZK 122/25

3

Doradcy Prawnego Z. S. i wskazywał, że Kancelaria pomoże poprowadzić

proces i udzielić niezbędnych rad i wskazówek, czym w sposób

nieuprawniony korzystał z reklamy oraz wprowadzał potencjalnych klientów

w błąd co do posiadanych uprawnień, czym poderwał zaufanie do zawodu

adwokata i naruszył jego godność, tj. o czyn stanowiący przewinienie

dyscyplinarne z § 1 ust. 2 i 3, § 4, § 8 w zw. z § 23 ust. 3 lit. e oraz i oraz §

23a ust. 2 w zw. z § 23a ust. 1 lit. c ZZEA w zw. z art. 80 p.a. w zw. z art. 16

ust. 1 pkt 2 z.n.k.,

4. w dniu 18 grudnia 2020 r. posiadając status aplikanta adwokackiego, przyjął

jako aplikant adwokacki Z. S., prowadzący Kancelarię Doradcy Prawnego,

bezpośrednio od A. S., pełnomocnictwo do reprezentowania jej przed

sądami powszechnymi, organami administracyjnymi, przed wszelkimi

władzami, urzędami, instytucjami, organami egzekucyjnymi,

przedsiębiorcami, bankami, nadto do składania i odbierania wszelkich

oświadczeń, oświadczeń woli oraz zawarcia ugód, a następnie skierował do

strony przeciwnej, w jej imieniu, pismo z dnia 31 grudnia 2020 r., podpisując

się apl. adwokacki Z. S., pomimo że nie był upoważniony do przyjęcia

pełnomocnictwa i działania w imieniu A. S. bez stosownego upoważnienia

adwokata, czym działał na niekorzyść ww., a nadto wprowadził ją w błąd co

do posiadanych uprawnień, czym poderwał zaufanie do zawodu adwokata i

naruszył jego godność, tj. o czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne z §

1 ust. 2 i 3, § 4, § 6, § 8, § 23a ust. 1 lit. c ZZEA w zw. z art. 77 ust. 1 i art. 80

p.a.

Na rozprawie w dniu 20 czerwca 2023 r. Rzecznik Dyscyplinarny rozszerzył

zarzut w związku z uchwałą nr 93/2023 NRA z dnia 26 maja 2023 r. o przepis § 23

pkt 3 lit. „e” oraz lit. „i” oraz § 23a pkt 2 oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji art. 16 pkt 1 ust. 2 (k. 314 akt o sygn. [...]).

Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej [...] orzeczeniem z dnia 17

października 2023 r., sygn. akt [...] (k. 445-449 akt o sygn. [...]):

1. uznał obwinionego adwokata Z. S. za winnego tego, że w okresie od 1

stycznia 2020 r. do 13 lipca 2021 r. w T., posiadając status aplikanta

adwokackiego, prowadząc stronę internetową http://[...] poprzez

II ZK 122/25

4

informowanie, że świadczy usługi w ramach prowadzonej kancelarii doradcy

prawnego, a kancelaria świadczy kompleksową usługę i obsługę prawną, w

zakres których wchodzi reprezentowanie klientów w postępowaniach

sądowych, pozasądowych, negocjacjach i mediacjach, w tym między innymi

reprezentowanie klientów w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych,

gospodarczych, administracyjnych, a nadto reprezentowanie

podejrzanego/oskarżonego/pokrzywdzonego w postępowaniu sądowym oraz

przed organami ścigania, wprowadzał potencjalnych klientów w błąd co do

posiadanych uprawnień, czym poderwał zaufanie do zawodu adwokata i

naruszył jego godność, tj. o czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne z §

1 ust. 2 i 3, § 4, § 8 w zw. z § 23 ust. 3 lit. e oraz i oraz § 23a ust. 2 ZZEA w

zw. z art. 80 p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 z.n.k. i za to na mocy art. 81 ust.

1 pkt 4 p.a. wymierzył mu karę zawieszenia w czynnościach zawodowych na

okres 4 miesięcy,

2. uniewinnił obwinionego adwokata Z. S. od zarzucanego mu czynu tj., że w

styczniu 2020 r. w C. i w T., posiadając status aplikanta adwokackiego, w

sporządzonym przez siebie artykule do lokalnej gazety „I.”, zachęcał do

skorzystania z fachowej i profesjonalnej pomocy prawnej - Kancelaria

Doradcy Prawnego Z. S. i wskazywał, że Kancelaria pomoże uzyskać

stosowne odszkodowanie oraz zadośćuczynienie, czym w sposób

nieuprawniony korzystał z reklamy oraz wprowadzał potencjalnych klientów

w błąd co do posiadanych uprawnień, czym poderwał zaufanie do zawodu

adwokata i naruszył jego godność tj. o czyn stanowiący przewinienie

dyscyplinarne z § 1 ust. 2 i 3, § 4, § 8 w zw. z § 23 ust. 3 lit. e oraz i oraz §

23a ust. 2 w zw. z § 23a ust. 1 lit. c ZZEA w zw. z art. 80 p.a. w zw. z art. 16

ust.1 pkt 2 z.n.k.,

3. uniewinnił obwinionego adwokata Z. S. od zarzucanego mu czynu tj. tego, że

w czerwcu 2020 r. w C. i w T., posiadając status aplikanta adwokackiego, w

sporządzonym przez siebie artykule do lokalnej gazety „I.”, zachęcał do

skorzystania z fachowej i profesjonalnej pomocy prawnej - Kancelaria

Doradcy Prawnego Z. S. i wskazywał, że Kancelaria pomoże poprowadzić

proces i udzieli niezbędnych rad i wskazówek, czym w sposób

II ZK 122/25

5

nieuprawniony korzystał z reklamy oraz wprowadzał potencjalnych klientów

w błąd co do posiadanych uprawnień, czym poderwał zaufanie do zawodu

adwokata i naruszył jego godność, tj. o czyn stanowiący przewinienie

dyscyplinarne z § 1 ust. 2 i 3, § 4, § 8 w zw. z § 23 ust. 3 lit. e oraz i oraz §

23a ust. 2 w zw. z § 23a ust. 1 lit. c ZZEA w zw. z art. 80 p.a. w zw. z art. 16

ust. 1 pkt 2 z.n.k.,

4. uznał obwinionego adwokata Z. S. za winnego tego, że w dniu 18 grudnia

2020 r., posiadając status aplikanta adwokackiego, przyjął jako aplikant

adwokacki Z. S., prowadzący Kancelarię Doradcy Prawnego, bezpośrednio

od A. S., pełnomocnictwo do reprezentowania jej przed sądami

powszechnymi, organami administracyjnymi, przed wszelkimi władzami,

urzędami, instytucjami, organami egzekucyjnymi, przedsiębiorcami, bankami,

nadto do składania i odbierania wszelkich oświadczeń, oświadczeń woli oraz

zawarcia ugód, a następnie skierował do strony przeciwnej, w jej imieniu,

pismo z dnia 31 grudnia 2020 r., podpisując się apl. adwokacki Z. S.,

pomimo że nie był upoważniony do przyjęcia pełnomocnictwa i działania w

imieniu A. S. bez stosownego upoważnienia adwokata, czym działał na

niekorzyść ww., a nadto wprowadził ją w błąd co do posiadanych uprawnień,

czym poderwał zaufanie do zawodu adwokata i naruszył jego godność, tj. o

czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne z § 1 ust. 2 i 3, § 4, § 6, § 8, §

23a ust. 1 lit. c ZZEA w zw. z art. 77 ust. 1 i art. 80 p.a. i za to na mocy art.

81 ust. 1 pkt 4 p.a. wymierzył mu karę zawieszenia w czynnościach

zawodowych na okres 2 miesięcy,

5. na podstawie art. 84 ust. 1 p.a. wymierzył obwinionemu karę łączną

zawieszenia w czynnościach zawodowych na okres 6 miesięcy,

6. na podstawie art. 81 ust. 3 p.a. orzekł zakaz wykonywania przez

obwinionego patronatu na czas pięciu lat,

7. obciążył obwinionego kosztami postępowania dyscyplinarnego w całości i w

związku z tym zasądził od niego, na podstawie przepisu art. 95l ust. 2 i 3 p.a.

w zw. z:

1. pkt 1 lit. a Uchwały nr 23/2017 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 2 lipca

2017 r. w sprawie określenia zryczałtowanych kosztów postępowania

II ZK 122/25

6

dyscyplinarnego na rzecz [...] Izby Adwokackiej [...] kwotę 1000 zł tytułem

kosztów dochodzenia dyscyplinarnego,

2. pkt 1 lit. b Uchwały nr 72/2022 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 22

października 2022 r. w sprawie określenia zryczałtowanych kosztów

postępowania dyscyplinarnego na rzecz [...] Izby Adwokackiej [...] kwotę

1000 zł tytułem kosztów postępowania.

Po rozpoznaniu odwołania adwokat B. S. - obrońcy obwinionego adwokata Z.

S., Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury orzeczeniem z dnia 14 września

2024 r., sygn. akt [...] (k. 43-44 akt o sygn. [...] ), utrzymał w mocy zaskarżone

orzeczenie; na podstawie art. 95l ust. 2 p.a. w zw. z ust. 1 pkt 3 uchwały nr 72/2022

Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 22 października 2022 r. w sprawie określenia

wysokości zryczałtowanych kosztów postępowania dyscyplinarnego zasądził od

obwinionego na rzecz Izby Adwokackiej [...] kwotę 3000 zł tytułem zwrotu

zryczałtowanych kosztów postępowania przed sądem drugiej instancji.

Kasację od powyższego orzeczenia wniosła adwokat B. S. - obrońca

adwokata Z. S. (k. 4-7) zaskarżając je w całości na korzyść obwinionego i zarzuciła:

- rażącą obrazę przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść

zaskarżonego orzeczenia, tj. w szczególności:

art. 95n p.a. w zw. z art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k., art. 410 k.p.k. i

art. 424 k.p.k. poprzez polegające w szczególności na popadnięciu przez Sąd w

dowolność ocen w zakresie czynów objętych zarzutami w niniejszym postępowaniu,

uwzględniając jedynie okoliczności przemawiające na niekorzyść obwinionego w

sposób jednostronnie powierzchowny oraz poprzez selektywną i dowolną ocenę

materiału dowodowego z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań

wiedzy i doświadczenia życiowego, co przejawiało się w szczególności poprzez

bezkrytyczne przyjęcie, że obwiniony poprzez umieszczenie ogólnych informacji na

prowadzonej przez siebie stronie internetowej wprowadził kogokolwiek w błąd co do

posiadanych przez siebie uprawnień, nie posługiwał się określeniem swojej osoby

jako adwokata czy radcy prawnego, przy czym należy zauważyć, że obwiniony

ukończył studia prawnicze i uzyskał tytuł magistra prawa, co powoduje, że może

określać swoją osobę mianem prawnika, a prowadzoną przez siebie działalność

kancelarią prawną,

II ZK 122/25

7

art. 95n p.a. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. poprzez zaniechanie wyjaśnienia

wątpliwości przez Sąd, a następnie rozstrzygnięcie ich na niekorzyść obwinionego,

- rażące błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

będące skutkiem naruszenia ww. przepisów postępowania, tj. art. 95n p.a. w zw. z

art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zakresie wadliwej oceny dowodów, mające istotny

wpływ na jego treść poprzez:

bezzasadne przyjęcie, że Z. S. jako aplikant adwokacki na prowadzonej

przez siebie stronie internetowej http://[...] wprowadzał potencjalnych klientów w

błąd co do posiadanych uprawnień, podczas gdy z informacji zawartych na tejże

stronie internetowej nie wynika, jakie uprawnienia Z. S. miał posiadać, a ogólny

zakres informacji wskazywał na konieczność uzyskania ich uzupełnienia przez

potencjalnych klientów w razie ich zainteresowania podjęciem współpracy z

obwinionym, przy czym w niniejszym postępowaniu nie został ujawniony żaden

klient Z. S., który miałby zostać wprowadzony w błąd informacją pochodzącą z jego

strony internetowej,

bezzasadne przyjęcie, że Z. S., posiadając status aplikanta adwokackiego,

nie miał prawa do przyjęcia pełnomocnictwa i działania w imieniu A. S. bez

upoważnienia adwokata i działał bez takiego upoważnienia, podczas gdy Z. S. jako

aplikant adwokacki nie posiadał mniej uprawnień niż każda inna osoba fizyczna,

która mogła przyjąć pełnomocnictwo od A. S. i wysłać w jej imieniu wezwanie do

zapłaty do jej dłużnika, a w postępowaniu sądowym działał na podstawie

upoważnienia udzielonego mu przez adwokata, wobec czego nie można przyjąć, że

Z. S. nie posiadał uprawnienia w zakresie czynności podjętych na rzecz A. S. i że

działał na jej szkodę,

pominięcie faktu, że Z. S. jako aplikant adwokacki uzyskał zgodę Dziekana

Okręgowej Rady Adwokackiej [...] na prowadzenie działalności gospodarczej

obejmującej świadczenie usług prawnych, co wobec zarzutów postawionych

obwinionemu w niniejszym postępowaniu oraz uznaniu go za winnego przewinień

dyscyplinarnych sprowadza się do braku możliwości prowadzenia działalności

objętej ww. zgodą Dziekana ORA [...],

- obrazę przepisów prawa materialnego, tj. w szczególności:

II ZK 122/25

8

art. 1 ust. 2 i 3, § 4, § 8 w zw. z § 23 ust. 3 lit. e ZZEA w zw. z art. 80 p.a. i

art. 16 ust. 1 pkt 2 z.n.k. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie

skutkujące błędnym przyjęciem, że obwiniony swym zachowaniem poprzez

umieszczenie informacji na jego stronie internetowej http://[...], że świadczy usługi

w ramach prowadzonej kancelarii doradcy prawnego, a kancelaria świadczy

kompleksową usługę i obsługę prawną, w zakres których wchodzi reprezentowanie

klientów w postępowaniach sądowych i pozasądowych, negocjacjach i mediacjach,

w tym m. in. reprezentowanie klientów w postępowaniu sądowym w sprawach

cywilnych, gospodarczych, administracyjnych, a nadto reprezentowanie

podejrzanego/oskarżonego/pokrzywdzonego w postępowaniu sądowym oraz przed

organami ścigania, wprowadzał potencjalnych klientów w błąd co do posiadanych

uprawnień, podczas gdy z informacji zawartych na tejże stronie internetowej nie

wynika, jakie uprawnienia Z. S. miał posiadać, a ogólny zakres informacji

wskazywał na konieczność uzyskania ich uzupełnienia przez potencjalnych

klientów w razie ich zainteresowania podjęciem współpracy z obwinionym,

art. 1 ust. 2 i 3, § 4, § 8 w zw. z § 23a ust. 1 lit. c ZZEA w zw. z art. 77 ust. 1 i

art. 80 p.a. i art. 16 ust. 1 pkt 2 z.n.k. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie skutkujące błędnym przyjęciem, że obwiniony prowadzący kancelarię

doradcy prawnego miał w sposób nieuprawniony przyjąć pełnomocnictwo od A. S. i

na jego podstawie skierować do strony przeciwnej wezwanie do zapłaty, czym miał

działać na niekorzyść pokrzywdzonej, wprowadzać ją w błąd co do posiadanych

uprawnień i naruszyć godność zawodu adwokata, podczas gdy obwiniony działał w

granicach udzielonego mu pełnomocnictwa, udzielił A. S. obszernej informacji o

swoich uprawnieniach, w postępowaniu sądowym zastępował adwokata, któremu A.

S. udzieliła pełnomocnictwa procesowego, i działał pod jego kierunkiem, co

powoduje, że nie mógł naruszyć godności zawodu adwokata,

- z ostrożności procesowej - art. 95n p.a. w zw. z art. 53 § 1 k.k. poprzez

wymierzenie obwinionemu kary nadmiernie surowej w stosunku do stopnia jego

winy (w zakresie dotyczącym obydwu czynów).

Podnosząc te zarzuty, adwokat B. S. wniosła o:

1. zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie obwinionego lub

II ZK 122/25

9

2. uchylenie ww. orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury, z ostrożności

procesowej ewentualnie

3. zmianę zaskarżonego orzeczenia i wymierzenie obwinionemu kary w

niższym wymiarze odpowiednio do stopnia jego winy.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Kasacja obrońcy obwinionego okazała się być bezzasadna w stopniu

oczywistym, co uzasadniało rozpoznanie jej na posiedzeniu w trybie przewidzianym

przez art. 535 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 95n p.a.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się, że kasacja,

może być uznana za oczywiście bezzasadną, gdy po jej analizie i skonfrontowaniu

z materiałami sprawy, bez potrzeby głębszego w nie wnikania, bądź po takim

wniknięciu, jest w sposób niebudzący wątpliwości niezasadna, gdyż stanowi

jedynie polemikę z argumentacją sądu, którego orzeczenie zaskarża lub

przedstawia argumentację niemającą żadnego pokrycia w przepisach prawa albo

nieprzystającą do realiów danego procesu lub wskazuje na uchybienia, jakie w

ogóle w niepowtarzalnych realiach danej sprawy nie wystąpiły, albo na uchybienia,

które wprawdzie rzeczywiście wystąpiły, ale nie budzi żadnych wątpliwości, iż nie

mogły one mieć istotnego wpływu na treść zaskarżonego kasacją orzeczenia (por.

np. T. Grzegorczyk, Kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia w sprawach

karnych i jej skuteczność w praktyce, Państwo i Prawo 2015, nr 6, L. Paprzycki,

Oczywista bezzasadność i oczywista zasadność kasacji, w: P. Hofmański, K.

Zgryzek (red.), Współczesne problemy procesu karnego i wymiaru sprawiedliwości.

Księga ku czci Profesora Kazimierza Marszała, Katowice 2003).

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 91a ust.1 p.a., od prawomocnego

orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury w drugiej

instancji przysługuje stronom, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw

Obywatelskich oraz Prezesowi Naczelnej Rady Adwokackiej kasacja do Sądu

Najwyższego. Kasację składa się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia

orzeczenia z uzasadnieniem (art. 91c p.a.). Kasacja może być wniesiona z powodu

rażącego naruszenia prawa, w tym zaistnienia uchybień wymienionych w art. 439

II ZK 122/25

10

k.p.k., jak również z powodu niewspółmierności kary dyscyplinarnej (art. 91b p.a.).

Ustawodawca uniemożliwił zaś wnoszenie tego nadzwyczajnego środka

zaskarżenia z powodu błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę

orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia, jak również od

orzeczenia dyscyplinarnego zapadłego w pierwszej instancji. W utrwalonym

orzecznictwie Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazuje się, że kasacja jest

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wnoszonym przeciwko orzeczeniu sądu

odwoławczego, nie zaś orzeczeniu pierwszoinstancyjnemu, co expressis verbis

wynika z treści art. 519 k.p.k. Oznacza to, że w kasacji nie można podnosić

zarzutów typowych dla postępowania odwoławczego, kwestionujących orzeczenie

organu a quo. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w toku postępowania odwoławczego

dojdzie do tzw. „efektu przeniesienia”, czyli zaabsorbowania do orzeczenia sądu ad

quem uchybień popełnionych przez sąd pierwszej instancji, wskutek

nierozpoznania lub nienależytego rozpoznania środka zaskarżenia. Wówczas w

kasacji winny zostać podniesione i opatrzone pogłębioną argumentacją zarzuty

wskazujące na wadliwe procedowanie tego sądu, w następstwie czego doszło do

przeniknięcia uchybienia, którego dopuścił się sąd a quo do orzeczenia sądu

drugiej instancji (m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2021 r.,

sygn. akt IV KK 438/20, LEX nr 3106214).

Analiza wniesionej w niniejszej sprawie kasacji nie pozostawia wątpliwości,

że jedynie pozornie czyni ona zadość wskazanym wyżej warunkom wniesienia

nadzwyczajnego środka odwoławczego. Już samo zestawienie zarzutów zawartych

w wywiedzionym wcześniej odwołaniu z zarzutami podniesionymi w

nadzwyczajnym środku zaskarżenia, nie pozostawia wątpliwości, że celem

Skarżącej była próba wywołania ponownej kontroli orzeczenia sądu

dyscyplinarnego pierwszej instancji. Adwokat B. S. podniosła w kasacji zarzuty,

identyczne te co wcześniej w zwyczajnym środku odwoławczym. Nadto już sama

konstrukcja kasacji wniesionej w niniejszej sprawie i jej kierunek jednoznacznie

wskazują na próbę podważenia trafności oceny materiału dowodowego i

poczynionych na tej podstawie ustaleń faktycznych przez sąd dyscyplinarny

pierwszej instancji. Dlatego też należy uznać, że zarzuty wskazane w kasacji

adwokat B. S., są w sposób oczywisty bezzasadne. Istotnie, odnoszą się do

II ZK 122/25

11

orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej [...], a zatem sądu pierwszej

instancji, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym, gdyż zarzuty

kasacyjne w sprawach dyscyplinarnych adwokatów powinny być skierowane do

orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury i muszą wskazywać na

rażące naruszenie prawa, do którego doszło na etapie postępowania

odwoławczego, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia

sądu dyscyplinarnego drugiej instancji. Tymczasem, wszystkie podniesione zarzuty

w kasacji są dokładnym powtórzeniem zarzutów z odwołania. Zarzuty podniesione

w kasacji pod adresem orzeczenia sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji

podlegają rozważeniu przez sąd kasacyjny tylko w takim zakresie, w jakim jest to

nieodzowne dla należytego rozpoznania zarzutów stawianych orzeczeniu sądu

odwoławczego. Rolą sądu kasacyjnego nie jest bowiem ponowne „dublujące”

kontrolę odwoławczą - rozpoznawanie zarzutów stawianych przez Skarżącego

orzeczeniu sądu pierwszej instancji. Stwierdzenie ich zasadności ma znaczenie

wyłącznie jako racja ewentualnego stwierdzenia zasadności i uwzględnienia

zarzutu odniesionego do zaskarżonego kasacją orzeczenia sądu odwoławczego

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1996 r., sygn. akt III KKN 148/96,

OSNKW 1997, z. 1-2, poz. 12). Można domniemywać więc, że celem Autorki

kasacji w niniejszej sprawie, było pod pozorem postawienia zarzutów kasacyjnych,

czyli rażącego naruszenia prawa procesowego, tj. art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z

art. 92 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 k.p.k. oraz art. 5 § 2 k.p.k., zakwestionowanie

dokonanej przez sąd dyscyplinarny pierwszej instancji oceny materiału

dowodowego i poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, które sąd odwoławczy

poddając kontroli instancyjnej zaaprobował, utrzymując zaskarżone orzeczenie w

mocy. Sąd dyscyplinarny drugiej instancji nie przeprowadzał postępowania

dowodowego, a zatem pod adresem instancji ad quem nie można kierować

zarzutów opartych na twierdzeniu o obrazie art. 7 k.p.k., w zakresie, w jakim nie

odnoszą się one do przeprowadzonego przez ten sąd samodzielnie postępowania

dowodowego oraz „własnej” oceny zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego. Naruszenie reguł określonych w art. 7 k.p.k. jest bowiem możliwe

przez organ ad quem tylko wówczas, gdy sąd ten prowadzi postępowanie

dowodowe i czyni na tej podstawie „własne” ustalenia faktyczne (por.

II ZK 122/25

12

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2025 r., sygn. akt III KK 329/25,

LEX nr 3899768). Natomiast w sytuacji, w której sąd odwoławczy nie poczynił

odmiennych ustaleń faktycznych, zarzut obrazy art. 7 k.p.k. może być w kasacji

podniesiony tylko z jednoczesnym sformułowanym w niej zarzutem obrazy art. 433

§ 1 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13

czerwca 2007 r., V KK 5/07, LEX nr 310225). Ponadto, przepis art. 5 § 2 k.p.k.

może być podstawą zarzutu apelacji lub kasacji, jeśli sąd pierwszej instancji

(apelacja) lub drugiej instancji (kasacja) ustali istnienie dwóch lub więcej możliwych

wersji zdarzenia (przebiegu ustaleń faktycznych), nie odrzuci żadnej z nich (a

zatem nie odrzuci np. różnych wniosków wynikających z dowodu lub grupy

dowodów) i następnie uczyni podstawą ustaleń faktycznych wyroku wersję mniej

korzystną dla oskarżonego niż ta, której także nie wykluczył. Okoliczność, że strona

ma wątpliwości co do sprawstwa czynu przez daną osobę, ale takiej wątpliwości nie

ma orzekający sąd, nie może więc stanowić podstawy do postawienia zarzutu

obrazy art. 5 § 2 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2025

r., sygn. akt IV KK 213/25, LEX nr 3899824). Odnosząc się już tylko marginalnie do

stawianych zarzutów obrazy przepisów postępowania – art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. w

zw. z art. 92 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 k.p.k. oraz art. 5 § 2 k.p.k., Sąd

Najwyższy nie dostrzegł tego rodzaju uchybień postępowania Wyższego Sądu

Dyscyplinarnego Adwokatury, które miałyby charakter rażących i skutkujących

koniecznością uchylenia orzeczenia tego sądu.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga nadto, iż strona nie może ograniczyć

się do wyrażenia ocen, iż czuje się zaskarżonym orzeczeniem pokrzywdzona, czy

też do polemiki z ustaleniami faktycznymi, dokonanymi przez korporacyjny sąd lub

do kwestionowania ocen dokonanych przez ten organ, bez jednoczesnego

wskazania, które przepisy prawa zostały w toku korporacyjnego postępowania

dyscyplinarnego naruszone i bez wykazania nadto, że naruszenie to miało

charakter rażący (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 października

2004 r., sygn. akt SDI 7/04, LEX nr 568870). „Rażące naruszenie prawa” w

rozumieniu art. 91b p.a. zachodzi wtedy, gdy naruszono przepis o takim znaczeniu

dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, że mogło to mieć istotny

wpływ na treść orzeczenia zaskarżonego kasacją. Ustawodawca wprawdzie nie

II ZK 122/25

13

sprecyzował zwrotu „rażącego uchybienia”, jednakże semantyczna zawartość

powyższego pojęcia została wypełniona przez judykaturę, gdzie wypracowano

jednoznacznie zgodny pogląd, iż rażącym naruszeniem prawa jest jedynie takie

naruszenie, które jest niewątpliwe, łatwe do stwierdzenia i charakteryzuje się takim

ciężarem gatunkowym, które ma kluczowe znaczenie dla prawidłowości

postępowania dyscyplinarnego i wydanego rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy uznał,

iż taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż podniesione przez obrońcę

obwinionego zarzuty rażącej obrazy wymienionych przepisów są w sposób

oczywisty bezzasadne. Dodatkowo na tle powyższego, mając na uwadze tak

sformułowane zarzuty kasacji, które są identyczne w swej treści jak zarzuty

sformułowane w odwołaniu, należy wskazać, że Autorka kasacji zamiast podnosić

zarzuty obrazy wymienionych przepisów prawa procesowego, powinna oprzeć

zarzuty kasacyjne na kwestionowaniu prawidłowości przeprowadzonej kontroli

odwoławczej poprzez postawienie zarzutu obrazy przepisów art. 433 § 1 i 2 k.p.k.

oraz art. 457 § 3 k.p.k. Tego jednak obrońca nie uczyniła.

W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutów obrazy prawa materialnego,

należy wskazać, iż w ocenie Sądu Najwyższego, w realiach niniejszej sprawy, nie

mamy do czynienia z rażącą obrazą prawa materialnego, a zatem podniesione i w

tym zakresie zarzuty kasacji są oczywiście bezzasadne. Powyżej zaprezentowana

argumentacja pozostaje również aktualna w zakresie zarzutów obrazy przepisów

prawa materialnego, gdyż zarzuty te są ewidentnie skierowane pod adresem

orzeczenia sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji. Sąd odwoławczy, utrzymując

w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej [...], który uznał

obwinionego adwokata Z. S. za winnego popełnienia przypisanych mu przewinień

dyscyplinarnych, samodzielnie nie stosował bowiem powołanych w tych zarzutach

przepisów prawa materialnego, toteż nie mógł dokonać błędnej ich wykładni i w

konsekwencji rażąco te przepisy naruszyć. Obrazy prawa materialnego nie można

było też, co oczywiste, upatrywać w zaakceptowaniu przez Wyższy Sąd

Dyscyplinarny Adwokatury oceny kwalifikacji prawnej zachowania obwinionego

dokonanej przez sąd dyscyplinarny pierwszej instancji. Podobnie jak zaznaczono

powyżej, w kasacji należało postawić zarzuty nieprawidłowej kontroli odwoławczej

w omawianym zakresie, a więc np. rażącego naruszenia art. 433 § 2 k.p.k., a nie

II ZK 122/25

14

zarzuty obrazy prawa materialnego. Zarzuty te nie miały więc charakteru

kasacyjnego. Niezależnie od tego były one nietrafne merytorycznie. Obraza

przepisów prawa materialnego ma miejsce wtedy, gdy stan faktyczny został w

orzeczeniu prawidłowo ustalony, a nie zastosowano do niego właściwego przepisu

prawa materialnego. Innymi słowy, gdy istnieje niezgodność między subsumpcją, a

prawidłowo ustaloną przez sąd podstawą faktyczną orzeczenia. Nie można więc

stawiać zarzutu rzekomego naruszenia prawa materialnego, gdy wadliwość

orzeczenia ma polegać, jak wynika z wywodów Skarżącej, na błędnych ustaleniach

faktycznych przyjętych za podstawę tego orzeczenia lub na naruszeniu przepisów

procesowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2022 r., sygn.

akt V KKN 31/01, LEX nr 53334). Niemniej bezspornym jest, że w niniejszej

sprawie nie mamy do czynienia z błędem w subsumpcji. Wbrew wskazanym

zarzutom kasacji, w realiach sprawy prawidłowo zinterpretowano unormowanie z

art. 77 ust. 1 i art. 80 p.a. oraz art. 16 ust. 1 pkt 2 z.n.k., jak i przepisy ZZEA.

Wskazuje się, że powszechnie stosowana w prawie dyscyplinarnym klauzula

określająca delikt dyscyplinarny jako zachowanie uchybiające powadze lub

godności zawodu, jak stwierdza Trybunał Konstytucyjny, cyt. „wyraża istotę

odpowiedzialności dyscyplinarnej, stanowi jedynie możliwe ogólne określenie, które

wypełnia się treścią adekwatną do wymagań i oczekiwań stawianych

przedstawicielom danej profesji” (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11

września 2001 r., sygn. akt SK 17/00, OTK 200, nr 6, s. 876). Odpowiedzialność

dyscyplinarna jest, co do zasady, związana z postępowaniem sprzecznym z

zasadami deontologii zawodowej, powagą i godnością wykonywanego zawodu, z

czynami godzącymi w prestiż zawodu albo uchybiającymi obowiązkom służbowym.

Nie jest też, w odróżnieniu od przestępstw i wykroczeń, możliwa precyzyjna

typizacja przewinień dyscyplinarnych, gdyż niemożliwe jest stworzenie zamkniętego

katalogu zachowań zagrażających należytemu wykonywaniu obowiązków

służbowych lub godzących w godność zawodu (por. wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2001 r., sygn. akt K 22/00, OTK 2001, nr 3, poz.

48). Podstawą materialnoprawną odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokata jest

zawsze przepis rangi ustawowej (art. 80 p.a.). Podstawa tej odpowiedzialności

może być ewentualnie uzupełniona o inne przepisy, w tym zawarte w uchwałach

II ZK 122/25

15

samorządu adwokackiego. Nie jest to jednak wymóg konieczny, gdyż np. w

przypadku odpowiedzialności za naruszenie obowiązków zawodowych można

odwołać się do takiego obowiązku, który wynika jedynie z historycznie

ukształtowanego zwyczaju, potwierdzonego konsekwentną linią orzecznictwa

sądów, a więc nie został skatalogowany w żadnym akcie korporacyjnym (por. np.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt SDI 14/15, Legalis).

W ocenie Sądu Najwyższego, ostatni z podniesionych w kasacji zarzutów a

dotyczący rażącej niewspółmierności kary, również okazał się być chybiony.

Skarżąca podniosła, że orzeczona przez Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej [...]

wobec adwokata Z. S., a utrzymana w mocy przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny

Adwokatury kara dyscyplinarna jest nadmiernie surowa w stosunku do stopnia winy

w zakresie dotyczącym obu czynów. Wobec obwinionego adwokata Z. S.

orzeczono kary jednostkowe, za czyn z pkt 1 karę 4 miesięcy zawieszania w

czynnościach zawodowych i za czyn z pkt 4 karę 2 miesięcy zawieszenia w

czynnościach zawodowych oraz karę łączną 6 miesięcy zawieszania w

czynnościach zawodowych. Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że wymierzone

adwokatowi Z. S. zarówno kary jednostkowe, jak i kara łączna, nie noszą cech kary

rażąco niewspółmiernie surowej. Katalog kar dyscyplinarnych, wymienionych w art.

81 ust. 1 p.a. oznacza konieczność rozważenia ich zastosowania w kolejności od

najłagodniejszej do najsurowszej poprzez pryzmat ciężaru gatunkowego

popełnionego deliktu dyscyplinarnego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29

października 2009 r., sygn. akt SDI 21/09, LEX nr 1615501). Należy uznać, że

wymierzona wobec obwinionego adwokata łączna kara dyscyplinarna, jest

adekwatna w stosunku do popełnionych przez niego deliktów dyscyplinarnych oraz

sprawiedliwa. Dodatkowo należy zauważyć, że przedmiotowa kara dyscyplinarna

zawieszenia w czynnościach zawodowych nie została orzeczona w najwyższym jej

wymiarze, czyli 5 lat, a dopiero wtedy można by było rozważać kwestię rażącej

surowości, bowiem jak wynika ze stanowiska, które prezentuje Wyższy Sąd

Dyscyplinarny, a podziela Sąd Najwyższy, mając na uwadze charakter pracy

adwokata, kara 5 lat zawieszenia w czynnościach zawodowych jest bliska karze

wydalenia z adwokatury, gdyż okres ten wyłącza adwokata całkowicie z pracy

zawodowej na czas, który w zasadzie likwiduje jego pozycję na rynku usług

II ZK 122/25

16

prawnych (R. Baszuk, W. Marchwicki [w:] Prawo o adwokaturze. Komentarz, red. P.

F. Piesiewicz, Warszawa 2023, art. 81). Należy dostrzec jednak, że dotkliwość tej

sankcji w postaci zawieszenia adwokata w czynnościach zawodowych nie jest

równoznaczna z niemożnością pozyskiwania środków do życia, jak ujmuje to

niekiedy sądownictwo dyscyplinarne. W rzeczywistości praktyczna dotkliwość kary

zawieszenia w czynnościach zawodowych nie jest duża, a formalne ograniczenia

stosunkowo łatwo obchodzone, także w zakresie doradztwa prawnego. Na mocy art.

87 § 1 k.p.c. ukarany adwokat może działać jako tzw. pełnomocnik faktyczny

(pełnomocnikiem może być osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami

strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli

przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak

również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające

ze stroną w stosunku przysposobienia). W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego

dla występowania w charakterze pełnomocnika z art. 87 § 1 k.p.c. konieczne jest

świadczenie szerszych usług, nie zaś wyłącznie zastępstwa procesowego (R.

Baszuk, W. Marchwicki [w:] Prawo o adwokaturze. Komentarz, red. P. F. Piesiewicz,

Warszawa 2023, art. 81).

Mając na uwadze powyższe, nie można zatem zasadnie wywodzić, że

wymierzone obwinionemu kary jednostkowe oraz kara łączna, zostały orzeczone z

naruszeniem jakiejkolwiek z dyrektyw wymiaru kary dyscyplinarnej. W doktrynie

wskazuje się następujące dyrektywy: 1) stopnia winy, 2) stopnia społecznej

szkodliwości (rodzaju i wagi) czynu, 3) osiągania celów zapobiegawczych i

wychowawczych względem obwinionego (dyrektywa szczególnoprewencyjno –

wychowawcza), 4) kształtowania świadomości prawnej właściwej organizacji

publicznej do której należy obwiniony, 5) uwzględniania okoliczności dotyczących

sprawcy przewinienia dyscyplinarnego, 6) uwzględniania okoliczności dotyczących

czynu wyczerpującego znamiona przewinienia dyscyplinarnego, takich np. jak

sposób jego popełnienia, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym

obowiązków, skutki czynu, w tym rozmiar jego ujemnych następstw (por. np. A.

Halicki, Zasady wymiaru kary w postępowaniu dyscyplinarnym dotyczącym

funkcjonariuszy celnych, Monitor Prawa Celnego i Podatkowego 2006, nr 6, s. 239

– 240). Niewątpliwie przy orzekaniu kary dyscyplinarnej zawsze trzeba baczyć, czy

II ZK 122/25

17

w konkretnym rozpatrywanym wypadku, zostaną zrealizowane cele

odpowiedzialności dyscyplinarnej, jakimi są: ochrona społecznego zaufania do

zawodu, ochrona należytych standardów i poziomu jego wykonywania, skuteczne

egzekwowanie prawnych konsekwencji w przypadku indywidualnych zachowań

przedstawicieli właściwej organizacji publicznej naruszających reguły postępowania

wyznaczone pojęciem godności lub powagi urzędu albo zawodu, czy naruszających

reguły wykonywania zawodu wyznaczone ukształtowanymi normami zawodowej

sztuki, etyki i deontologii (por. np. T. Kuczyński, O odpowiedzialności dyscyplinarnej

pracowników, Państwo i Prawo 2003, nr 9, s. 60 – 61). Biorąc pod uwagę wszystkie

kryteria wymiaru kary dyscyplinarnej, Sąd Najwyższy nie dostrzega zasadności

zarzutu rażącej niewspółmierności kary.

Kierując się przedstawionymi powodami, Sąd Najwyższy z mocy art. 535 § 3

k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 p.a., rozstrzygnął jak w postanowieniu.

[M. T.]

[r.g.]

Tomasz Demendecki