Koneksje w sądzie upadłościowym według klientki. Sąd Najwyższy oddalił kasację

Radca prawny N. L. została obwiniona o to, że:

1. udzielając pomocy prawnej J. M., w P., w październiku 2019 r., w związku ze

zleceniem przygotowania wniosku o ogłoszenie upadłości, wywołała u J. M.

przekonanie o posiadaniu wpływów w Sądzie, o swoich koneksjach i

układach w Sądzie Rejonowym Wydział Upadłościowy, że załatwi wszystko

tak, aby skarżąca otrzymała upadłość przedsiębiorcy oraz że postępowanie

II ZK 60/25

2

upadłościowe będzie prowadziła w charakterze syndyka obwiniona albo

ojciec obwinionej – syndyk Z. K., tj. o popełnienie przewinienia

dyscyplinarnego określonego w art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o

radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166) w zw. z art. 6, art. 11, art. 12

ust. 1, art. 33 ust. 2 Kodeksu etyki radcy prawnego;

2. udzielając pomocy prawnej J. M., w P., w październiku 2019 r., w związku ze

zleceniem przygotowania wniosku o ogłoszenie upadłości, nie dochowała

tajemnicy zawodowej poprzez obecność w spotkaniu z J. M. osoby

nieuprawnionej, z którą radca prawny nie może wspólnie świadczyć pomocy

prawnej, tj. swojego ojca Z. K., tj. o popełnienie przewinienia

dyscyplinarnego określonego w art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o

radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166) w zw. z art. 6, art. 9, art. 11,

art. 12 ust. 1, art. 15 ust. 1 i art. 19 Kodeksu etyki radcy prawnego;

3. udzielając pomocy prawnej J. M., w P., w ramach kancelarii radcy prawnego

z siedzibą w P., od października 2019 r. do 24 kwietnia 2021 r. w sprawie

wniosku o ogłoszenie upadłości oraz reprezentowania J. M. w postępowaniu

upadłościowym, nie zawarła z J. M. umowy na piśmie określającej zakres

pomocy prawnej, terminy i warunki jej wykonywania oraz wynagrodzenie, tj.

o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 64 ust. 1

ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166)

w zw. z art. 6, art. 36 ust. 1, art. 43 ust. 2 Kodeksu etyki radcy prawnego w

zw. z § 3 ust. 1 i 2 Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego

uchwalonego przez Krajową Radę Radców Prawnych (Uchwała Nr

94/IX/2015 z dnia 13 czerwca 2015 r. obowiązująca od 1 lipca 2015 r.).

Okręgowy Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych

[…] orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt [...], uniewinnił obwinioną

radcę prawną N. L. od popełnienia zarzucanych jej przewinień dyscyplinarnych, zaś

kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Okręgową Izbę Radców

Prawnych […].

II ZK 60/25

3

Po rozpoznaniu odwołań wniesionych przez Rzecznika Dyscyplinarnego

Okręgowej Izby Radców Prawnych w Z. oraz przez pokrzywdzoną J. M., Wyższy

Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie utrzymał w mocy

zaskarżone orzeczenie w całości. Kosztami postępowania przed Wyższym Sądem

Dyscyplinarnym obciążył Krajową Izbę Radców Prawnych w Warszawie.

Od tego orzeczenia kasację wywiódł pełnomocnik pokrzywdzonej J. M.,

zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. poprzez zaaprobowanie dokonanej

przez Okręgowy Sąd Dyscyplinarny oceny dowodów z zeznań świadków i

stron, bez ich własnej należytej oceny, a także zaaprobowanie pominięcia

oceny dowodu z nagrań dostarczonych przez pokrzywdzoną zarówno na

etapie dochodzenia, jak i na etapie postępowania sądowego, a także

zaaprobowanie nieujęcia nagrania dostarczonego na etapie dochodzenia w

ogóle w materiale dowodowym całego postępowania;

2. art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. poprzez zaaprobowanie

oddalenia przez Okręgowy Sąd Dyscyplinarny wniosku dowodowego

pokrzywdzonej w postaci zwrócenia się do właściwego dla obwinionej

Urzędu Skarbowego o przedstawienie! wyników z kontroli podatkowej u

obwinionej w zakresie udokumentowania rozliczeń z pokrzywdzoną, w

sytuacji, kiedy zarzut nierzetelnego rozliczania się obwinionej z

pokrzywdzoną był konsekwentnie, w tym także w odwołaniu od orzeczenia

Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego, formułowany przez pokrzywdzoną;

3. art. 457 § 3 k.p.k. poprzez nieujęcie w zaskarżonym orzeczeniu przyczyn

pominięcia oceny dostarczonych przez pokrzywdzoną nagrań, co w zasadzie

uniemożliwia przeprowadzenie kontroli kasacyjnej orzeczenia sądu ad quem

w tym zakresie;

a w konsekwencji:

II ZK 60/25

4

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 ustawy o radcach

prawnych w zw. z art. 6, 9, 11, 12 ust. 1, 15 ust. 1, 19, 33 ust. 2, 36 ust. 1 i

43 ust. 2 Kodeksu etyki radcy prawnego w zw. z § 3 ust. 1 i 2 Regulaminu

wykonywania zawodu radcy prawnego poprzez błędne uznanie, że

obwiniona nie wyczerpała swoim postępowaniem przesłanek do uznania ich

za przewinienie dyscyplinarne.

Podnosząc tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego i przekazanie sprawy

Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu […] do ponownego rozpoznania,

ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Wyższego Sądu

Dyscyplinarnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w

postępowaniu odwoławczym.

Odpowiedzi na kasację wnieśli: obrońca obwinionej oraz Zastępca Głównego

Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie.

Obrońca obwinionej wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej,

wskazując, że skarżący kasacyjnie domaga się wyłącznie przeprowadzenia przez

Sąd Najwyższy kolejnej, dublującej kontrolę apelacyjną, weryfikacji prawidłowości

orzeczenia Sądu I instancji. Nie zgodził się z twierdzeniem, jakoby Wyższy Sąd

Dyscyplinarny przeniósł do orzeczenia II instancji uchybienia Okręgowego Sądu

Dyscyplinarnego. Zdaniem obrońcy Sąd II instancji odniósł się do oceny dowodów

dokonanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a ustalenia odnośnie

do warunków współpracy między pokrzywdzoną a obwinioną ostatecznie oparł

wyłącznie na wyjaśnieniach obwinionej. Ponadto brak jest jakichkolwiek dowodów

na sugerowane przez Skarżącego deficyty obiektywizmu sędziów orzekających

w I instancji. Wskazał też, że kwestia rozliczeń między pokrzywdzoną a obwinioną,

których dotyczy zarzut z pkt 1b kasacji, nie była przedmiotem prowadzonego

postępowania dyscyplinarnego. Z kolei zarzut naruszenia art. 457 § 3 k.p.k.

obrońca obwinionej uznał za nietrafny, bowiem zgodnie z art. 537a k.p.k. braki

uzasadnienia nie mogą stanowić samoistnej podstawy do uchylenia zaskarżonego

orzeczenia. Wskazał też, że strona wnosząca kasację nie wyjaśniła, na czym

II ZK 60/25

5

miałoby polegać naruszenie norm materialno-prawnych wymienionych w pkt 2

kasacji.

Zastępca Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego wniósł o oddalenie kasacji.

Odnośnie do zarzutów kasacyjnych dotyczących dwóch pierwszych czynów

wskazał, że gdyby miały one okazać się skuteczne, to i tak niemożliwe byłoby

dalsze prowadzenie postępowania dyscyplinarnego i ukaranie obwinionej wobec

ustania karalności tychże przewinień. Wskazał, że Sąd II instancji w sposób

prawidłowy rozważył wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu wniesionym przez

obwinioną, nie dopuszczając się w tym zakresie żadnych uchybień.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście bezzasadna, wobec czego podlegała rozpoznaniu

w trybie przewidzianym w art. 535 § 3 k.p.k.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 622

ust. 1 ustawy o radcach prawnych, od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego

wydanego w drugiej instancji, kończącego postępowanie dyscyplinarne radcy

prawnego, przysługuje możliwość wniesienia kasacji. Z brzmienia art. 623 ustawy

o radcach prawnych wynika natomiast, że kasacja może zostać wniesiona jedynie

z powodu rażącego naruszenia prawa lub z powodu rażącej niewspółmierności

kary dyscyplinarnej. Tym samym w postępowaniu kasacyjnym wykluczone jest

weryfikowanie zarzutów, których istota sprowadza się do kwestionowania ustaleń

faktycznych poczynionych w postępowaniu przed sądem dyscyplinarnym,

zwłaszcza jeżeli zostały dokonane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II ZK 74/23; z

dnia 26 lipca 2024 r., sygn. akt II ZK 14/24; z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt II

ZK 84/24; z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II ZK 66/24; z dnia 21 lutego 2025 r.,

sygn. akt II ZK 85/24). Należy też dostrzec, że decydujące znaczenie dla

zakwalifikowania określonego zarzutu jako kontestującego ustalenia faktyczne ma

nie sama jego forma, a więc powołanie w jego konstrukcji określonych przepisów

prawa, lecz rzeczywisty przedmiot tej kontestacji.

II ZK 60/25

6

Mając w polu widzenia powyższe konstatacje, zarzut z pkt. 1a kasacji

należało uznać w części za niedopuszczalny. W jego ramach skarżący kwestionuje

„zaaprobowanie [przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny] dokonanej przez Okręgowy

Sąd Dyscyplinarny oceny dowodów z zeznań świadków i stron, bez ich własnej,

należytej oceny”, a zatem domaga się, aby Sąd kasacyjny ponownie

przeanalizował materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pod kątem tego, czy

ustalenia faktyczne oparte na tej ocenie były prawidłowe. Sąd Najwyższy przy

rozpoznawaniu kasacji nie jest władny do weryfikacji tego rodzaju zarzutów.

Naruszenie przez Sąd II instancji zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w

treści art. 7 k.p.k. nie mogło mieć miejsca również z tego powodu, że Sąd ten nie

przeprowadzał postępowania dowodowego i dowodów bezpośrednio nie oceniał, a

jedynie weryfikował zarzuty odwoławcze sformułowane pod tym kątem. Nie mógł

przeto naruszyć przepisu, którego nie stosował.

W pozostałej części zarzut z pkt. 1a kasacji jest chybiony. Nie odpowiada

rzeczywistości stwierdzenie skarżącego, który wskazuje, że do etapu postępowania

odwoławczego przenikło uchybienie Sądu I instancji polegające na nieujęciu

nagrania dostarczonego przez pokrzywdzoną na etapie dochodzenia w materiale

dowodowym oraz pominięcie oceny dowodów z nagrań dostarczonych przez

pokrzywdzoną. Analiza akt postępowania dyscyplinarnego wskazuje, że na etapie

dochodzenia dyscyplinarnego pokrzywdzona w ogóle nie dostarczyła organowi

prowadzącemu to dochodzenie żadnych nagrań. Natomiast na etapie

postępowania pierwszoinstancyjnego do wniosków dowodowych z dnia 1 lutego

2024 r. pokrzywdzona dołączyła dwa nagrania: z dnia 30 grudnia 2020 r. oraz z

dnia 21 kwietnia 2021 r. Z protokołu rozprawy, która odbyła się przed Okręgowym

Sądem Dyscyplinarnym w dniu 12 marca 2024 r., wynika, że Sąd ten dopuścił i

przeprowadził dowód z obu wspomnianych nagrań. Z kolei w uzasadnieniu

orzeczenia Sądu I instancji zostało zawarte stwierdzenie że „powyższy stan

faktyczny Sąd ustali na podstawie zebranego materiału dowodowego (…). Na

etapie postępowania strony nie kwestionowały prawdziwości nagrań, dowodów z

dokumentów przedstawionych przez strony” (s. 8 uzasadnienia). Z powyższego

wynika, że Sąd I instancji miał w polu widzenia omawiane nagrania przy

rekonstrukcji stanu faktycznego. Z kolei Sąd II instancji stanowisko pokrzywdzonej

II ZK 60/25

7

zawarte w odwołaniu, zgodnie z którym z jednego z tych nagrań miało wynikać

powoływanie się przez obwinioną „na koneksje w Sądzie”, potraktował jako

polemikę z ustaleniami Sądu I instancji, nie przyznając jej w tym zakresie racji. Nie

można zatem uznać, aby Sąd II instancji nie rozpoznał zarzutów sformułowanych w

powyższym zakresie w odwołaniu wniesionym przez pokrzywdzoną, a zatem nie

doszło do sugerowanego w zarzucie z pkt 1a kasacji naruszenia norm art. 433 § 1 i

2 k.p.k.

Chybiony jest również zarzut z pkt. 1c kasacji. Z zaprezentowanych wyżej

ustaleń wynika, że Sąd II instancji dokonując oceny zgromadzonych w sprawie

dowodów, nie pominął dostarczonych przez pokrzywdzoną nagrań, a zatem nie

doszło do naruszenia wskazywanego w tym zarzucie przepisu art. 457 § 3 k.p.k.

Z uzasadnienia orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego wynika logicznie, że

treść tych nagrań nie potwierdza tego, jakoby obwiniona w rozmowach z udziałem

pokrzywdzonej powoływała się na wpływy w poznańskim sądownictwie.

Zarzut z pkt .1b kasacji jest w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalny.

Choć pozornie adresowany jest do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, który

zdaniem skarżącego miałby „zaaprobować oddalenie przez Okręgowy Sąd

Dyscyplinarny […] wniosku dowodowego pokrzywdzonej w postaci zwrócenia się

do właściwego dla obwinionej Urzędu Skarbowego o przedstawienie wyników z

kontroli podatkowej u obwinionej”, to w istocie wskazuje na rzekome uchybienie

zaistniałe na etapie postępowania przed Sądem I instancji. Wypada przypomnieć,

że przedmiotem kasacji mogą być uchybienia, jakim obarczone jest orzeczenie

Sądu odwoławczego, natomiast uchybienia zaistniałe w postępowaniu przed

Sądem I instancji tylko wyjątkowo mogą stać się przedmiotem rozważań Sądu

kasacyjnego, o ile były one na tyle istotne i rażące, że zaważyły również na

rozstrzygnięciu Sądu II instancji. O takiej sytuacji nie może być jednak mowy w

analizowanym przypadku. Wymaga dostrzeżenia, że analogiczny wniosek

dowodowy o przekazanie akt kontroli skarbowej przeprowadzonej w kancelarii

radcowskiej prowadzonej przez obwinioną pokrzywdzona złożyła na rozprawie

przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym w dniu 28 października 2024 r. i Sąd ten

wniosek oddalił w oparciu o treść art. 170 § 1 pkt 2 i 3 k.p.k., bowiem żaden z

II ZK 60/25

8

zarzutów stawianych obwinionej w postępowaniu dyscyplinarnym nie obejmował

kwestii związanych z rzetelnością rozliczeń obwinionej z pokrzywdzoną. W tej

sytuacji nie doszło do naruszenia art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. ani normy art. 433 § 2

k.p.k.

Również zarzut z pkt. 2 kasacji należy uznać za bezpodstawny. Pomimo

formalnego odwołania się przez skarżącego do treści art. 64 ust. 1 ustawy o

radcach prawnych w zw. z art. 6, 9, 11, 12 ust. 1, 15 ust. 1, 19, 33 ust. 2, 36 ust. 1 i

43 ust. 2 Kodeksu etyki radcy prawnego w zw. z § 3 ust. 1 i 2 Regulaminu

wykonywania zawodu radcy prawnego, w istocie chodzi skarżącemu o wadliwość

polegającą na nieprzypisaniu obwinionej przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny

określonych zachowań, które jego zdaniem wypełniają znamiona deliktów

dyscyplinarnych. W istocie więc przedmiotem kontestacji w postępowaniu

kasacyjnym stały się ustalenia faktyczne sprowadzające się do stwierdzenia, że

obwiniona nie dopuściła się deliktu dyscyplinarnego w określonym kształcie. Z

powodów wymienionych na wstępie części motywacyjnej niniejszego uzasadnienia,

rozstrzygając co do kasacji w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy nie jest

umocowany do rozpoznania tego typu zarzutów.

Konkludując, wywiedzioną w niniejszej sprawie kasację należało uznać

za oczywiście bezzasadną – i w konsekwencji oddalić na posiedzeniu w trybie art.

535 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 741 pkt 1 ustawy o radcach prawnych.

O kosztach sądowych za postępowanie kasacyjne orzeczono zgodnie z art.

636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. w zw. z art. 741 pkt 1 ustawy o radcach

prawnych, uwzględniając treść § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu

Państwa w postępowaniu karnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 663, z późn. zm.).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[M. T.]

[r.g.]

II ZK 60/25

9

Marek Siwek