Uwaga sędzi SN o słowie „donos” nie była podstawą do wyłączenia

Pismem z dnia 29 września 2025 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego)

pełnomocnik objętego wnioskiem sędziego Sądu Rejonowego w [...] X. Y. wniósł o

wyłączenie SSN Barbary Skoczkowskiej od rozpoznania sprawy prowadzonej pod

sygn. akt II ZIZ 36/24.

W uzasadnieniu formułowanego postulatu wnioskujący argumentował, iż

podczas posiedzenia w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZIZ 36/24 w dniu 2

lipca 2025 r. SSN Barbara Skoczkowska, upominając drugiego z obrońców

obwinionego, „skrytykowała go za posługiwanie się słowem „donos” oraz stwierdziła,

że używanie tego określenia jest niedopuszczalne, nawet w wykonywaniu

obowiązków obrońcy w postępowaniu immunitetowym i może prowadzić do

odpowiedzialności karnej”. W przekonaniu wnioskującego powyższe pozostaje

II ZO 104/25

2

w istotnym związku z zarzutem sformułowanym wobec obwinionego, który dotyczy

właśnie użycia tego określenia. Pełnomocnik objętego wnioskiem sędziego wskazał,

że „w całości zburzyło to linię obrony obwinionego, gdyż zamiarem obrońcy było

wykazanie, że posłużenie się tym sformułowaniem mieści się w granicach

dozwolonego dyskursu i nie jest zachowaniem karalnym”. Zdaniem wnioskującego

prowadzi to do wniosku, że SSN Barbara Skoczkowska wyraża zdanie odmienne

i uznaje, że jest to czyn karalny, którym nie może posłużyć się nawet obrońca,

korzystający przecież z szeroko zakreślonej wolności wypowiedzi, tym bardziej

zatem nie może tego czynić obwiniony. W ocenie postulującego oczywistym jest, że

poprzez swoje zachowanie SSN Barbara Skoczkowska wyraziła swoje zdanie

przed zakończeniem postępowania karnego (i dyscyplinarnego) na temat jego

wyniku i winna podlegać wyłączeniu z mocy art. 41 § 1 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek w przedmiocie wyłączenia SSN Barbary Skoczkowskiej od

rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygn. akt II ZIZ 36/24 nie zasługiwał na

uwzględnienie. Zaprezentowana przez autora wniosku argumentacja nie zawiera

bowiem w swej treści okoliczności, które mogłyby podawać w wątpliwość

bezstronność wskazanego sędziego i nie spełnia wymogów wskazywanych przez

ustawodawcę w art. 41 § 1 k.p.k.

Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. (który to przepis znajduje zastosowanie

w niniejszej sprawie mocą art. 128 u.s.p.) sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. Treść powołanego przepisu, dla stwierdzenia

podstawy wyłączenia sędziego, wymaga istnienia określonej kategorii okoliczności,

która, jeżeli zestawić ją z przedmiotem rozstrzygnięcia w określonej sprawie,

prowadzi do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego,

mającego ją rozstrzygnąć. Oznacza to, że pomiędzy podnoszonymi

okolicznościami, które powinny mieć charakter rzeczywisty i obiektywny,

a rozstrzygnięciem konkretnej sprawy musi zachodzić związek funkcjonalny,

pozwalający na możliwości wyprowadzenia z nich wniosku o istnieniu uzasadnionej

II ZO 104/25

3

wątpliwości co do braku bezstronności w rozstrzygnięciu tej sprawy, a więc

o potencjalnie możliwym rozstrzygnięciu na korzyść jednej ze stron, bez

uzasadnionych podstaw. Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności,

w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze in concreto, a nie in

abstracto. Nie może zatem stanowić jedynie subiektywnego przekonania określonej

osoby, lecz winna być konkretna, realna, obiektywna i poddająca się zewnętrznej

weryfikacji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2012 r., III KK

214/11, OSNKW 2012/4/4). Wymóg bezstronności sędziego należy rozumieć

zarówno w aspekcie „braku przejawów subiektywnej stronniczości sędziego lub

jego osobistych uprzedzeń”, jak i „konieczności obiektywnej bezstronności sądu,

który winien dawać wystarczające gwarancje, by wykluczyć wszelkie uprawnione

wątpliwości w tej mierze” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 stycznia

2018 r., sygn. akt III KK 244/17, LEX nr 2433068). Jednocześnie w orzecznictwie

akcentowana jest konieczność zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego

i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym „co do odbioru

zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez

hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, poprawnie logicznie myślącego

członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu”,

eliminując „wszystkie te sytuacje, w których wątpliwości wobec bezstronności

byłyby pochopne lub nieprawdziwe i łatwo można byłoby tego dowieść” (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2009 r., sygn. akt III KK 257/08, LEX nr

532400).

Zdaniem Sądu Najwyższego takich kryteriów żądanie wnioskującego nie

spełnia, jako że autor wniosku nie przedstawił okoliczności, mogących wzbudzić

u przeciętnego i rozsądnie rozumującego obserwatora procesu uzasadnioną

wątpliwość co do istnienia w sprawie o sygnaturze akt II ZIZ 36/24 kierunkowego

nastawienia wskazanej sędzi - czy to do uczestników, czy też do przedmiotu

postępowania, która zestawiona z przedmiotem rozstrzygnięcia w uprzednio

powołanej sprawie prowadziłaby do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do jej

bezstronności.

Wskazać należy, iż uprzednio powoływany przepis dotyczy zachowania

sędziego na sali rozpraw oraz poza nią, z którego mogłoby wynikać, że sędzia jest

II ZO 104/25

4

w określony sposób nastawiony do uczestników postępowania lub do sprawy.

Chodzi tu o zachowanie sędziego odnoszące się zarówno do oceny rozpoznawanej

sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia, jak i o wyrażanie opinii oceniających

uczestników postępowania, mogące świadczyć o określonym nastawieniu sędziego

do sprawy lub osób w niej uczestniczących.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego, jako przykłady uzasadniające

wyłączenie sędziego w uprzednio wskazanym kontekście, wskazuje się sytuację,

gdy w uzasadnieniu postanowienia o zwrocie sprawy do postępowania

przygotowawczego sędzia wypowiedział się wyraźnie co do kwestii

odpowiedzialności karnej oskarżonych, wobec czego po uchyleniu tego orzeczenia

i przekazaniu sprawy do merytorycznego rozpoznania sędzia ten nie powinien

orzekać w głównym przedmiocie procesu (zob. uzasadnienie uchwały SN

z 30.09.2003 r., I KZP 26/03, OSNKW 2003/9–10, poz. 82). Podobnie gdy

w postanowieniu w przedmiocie zastosowania lub przedłużenia tymczasowego

aresztowania lub w postanowieniu o utrzymaniu go w mocy sędzia (sędziowie)

w uzasadnieniu tego orzeczenia wyraził (wyrazili) swój pogląd co do sprawstwa

oskarżonego, może to powodować uzasadnioną wątpliwość co do jego (ich)

bezstronności (zob. uzasadnienie wyroku SN z 14.01.2010 r., V KK 235/09,

OSNKW 2010/6, poz. 50).

Zważając zatem na stanowisko judykatury wskazać należy, iż za podstawę

wyłączenia uznaje się wypowiedzi w swej treści niemal jednoznaczne, wyraźne i

niepozostawiające wątpliwości semantycznych. Niezależnie natomiast od oceny

zapatrywań co do braku możliwości posługiwania się w ramach czynności

obrończych (a zasadniczo czynności podejmowanych jako pełnomocnik objętego

wnioskiem sędziego) sformułowaniem wskazanym przez autora wniosku, wskazać

należy, iż analiza wypowiedzi SSN Barbary Skoczkowskiej nie pozwala na uznanie,

że powyższej treść osiąga w swym znaczeniu tak doniosłą wartość, która winna

prowadzić do wniosku o wyrażeniu przez nią swojego stosunku do sprawy o sygn.

akt II ZIZ 36/24. W ocenie Sądu Najwyższego poczynionej przez SSN Barbarę

Skoczkowska uwagi nie sposób uznać za uzewnętrznienie jej poglądu na sprawę

przed wydaniem rozstrzygnięcia w sposób świadczący o realnym

II ZO 104/25

5

niebezpieczeństwie jej stronniczości, a powzięte przez wnioskującego wątpliwości

są zbyt daleko idące.

Konfrontując zatem jasno wyartykułowany przez ustawodawcę wymóg z

brakiem przekonującej argumentacji w kontekście przesłanki z art. 41 § 1 k.p.k.,

wniosek nie zawiera tym samym treści pozwalającej na jego uwzględnienie, a

wyrażone zapatrywania nie wykraczają poza sferę li tylko nieuzasadnionych,

subiektywnych przypuszczeń.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[M. T.]