Sędzia Sądu Najwyższego wyłączony od rozpoznania sprawy zażalenia w sprawie sędziego

II ZO 18/26

2

Uchwałą z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. I ZI 12/23, Sąd Najwyższy

odmówił udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

sędziego Sądu Rejonowego w [...] X. Y. za czyny opisane we wniosku z dnia 9

stycznia 2023 r. Zażalenie na uchwałę złożył pełnomocnik wnioskodawcy sędziego

X.1 Y.1 Sprawa ta została zarejestrowana w repertorium Izby Odpowiedzialności

Zawodowej pod sygn. II ZIZ 36/23, a do jej rozpoznania został wyznaczony

następujący skład: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący), SSN Marek

Dobrowolski (sprawozdawca) i SSN Marek Siwek.

Pismem z dnia 19 lutego 2026 r. pełnomocnik wnioskodawcy

„zasygnalizował”, że w stosunku do SSN Marka Dobrowolskiego zachodzą

podstawy do jego wyłączenia z mocy samej ustawy, tj. w trybie art. 40 § 1 pkt

1 k.p.k., o czym ten sędzia powinien zawiadomić przez złożenie oświadczenia

przewidzianego w art. 42 § 2 k.p.k. (pkt 1 wniosku). W przypadku nieuwzględnienia

powyższej sygnalizacji i braku złożenia przez ww. sędziego stosownego

oświadczenia autor wniosku sformułował ewentualny wniosek o wyłączenie SSN

Marka Dobrowolskiego na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (pkt 2 wniosku), a w

sytuacji powyższego nieuwzględnienia wniosek o wyłączenie sędziego na

podstawie art. 41 § 1 k.p.k. (pkt 3 wniosku).

Pełnomocnik wniósł jednocześnie o dopuszczenie i przeprowadzenie

dowodów uzasadniających wyłączenie SSN Marka Dobrowolskiego od rozpoznania

sprawy, m.in. z:

1. wydruku uchwały nr 331/2018 Krajowej Rady Sądownictwa z 28 sierpnia

2018 r. w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia

urzędu na dwadzieścia stanowisk sędziego Sądu Najwyższego w Izbie

Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (M.P. z 2018 r. poz. 633) o

Krajowej Radzie Sądownictwa,

2. wydruku postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 10

października 2018 r. nr 1130.48.2018 o powołaniu do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego (M.P. z 26 października 2018 r. poz. 1029),

II ZO 18/26

3

3. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2018 r.,

sygn. akt II GW 28/18,

4. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 202.1 r., sygn.

akt II GOK10/18.

Jednocześnie autor wniosku podkreślił, iż w świetle uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, „na wypadek

nieuwzględnienia wniosków” powyższe powinny zostać rozpoznane przez skład

sądu bez udziału sędziów znajdujących się w identycznej sytuacji prawno-

ustrojowej jak sędzia, a zatem przez skład bez udziału sędziów powołanych

w wyniku postępowania przed KRS ukształtowaną na podstawie ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. Dodatkowo, z najdalej posuniętej ostrożności procesowej

zasygnalizował również że Wnioski Ewentualne I i II powinny zostać rozpoznane

przez Izbę Karną Sądu Najwyższego a nie zaś przez Izbę Odpowiedzialności

Zawodowej Sądu Najwyższego („IOZ SN”), ani też przez Izbę Kontroli

Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego („IKNiSP SN”), które nie

posiadają kompetencji do rozpoznawania spraw dotyczących wyłączenia sędziego

z powodu niespełniania gwarancji rozpoznania sprawy przez niezawisły

i bezstronny sądu ustanowiony ustawą.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Wniosek pełnomocnika X.1 Y.1 o wyłączenie SSN Marka Dobrowolskiego od

rozpoznania sprawy II ZO 88/25 jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do

czynienia z taką sytuacją. Odwołując się do utrwalonego już orzecznictwa Sądu

Najwyższego, wskazać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1

k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że

mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale

również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie

prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art.

II ZO 18/26

4

6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że

taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego

ustawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: dnia 13 października 2021 r.,

sygn. II KO 30/21, dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września

2022 r., IV KK 333/22).

Mając powyższe na uwadze, słusznie podnosi wnioskodawca, że

okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez

Marka Dobrowolskiego w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową

Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.,

a więc w trybie w jakim powołano sędziów Izby Dyscyplinarnej, prowadziłyby, gdyby

wskazany sędzia zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę, nie tylko do

naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd

ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego

(art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z udziałem tego

sędziego byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k. Taka konkluzja wynika przecież wprost z uchwały Sądu Najwyższego

z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały połączonych trzech Izb Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41 10-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz.

7), która z uwagi na nadanie jej statusu zasady prawnej, wiąże wszystkie składy

Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ

29/21; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO

6/22).

Nie bez znaczenia na ocenę wniosku ma również fakt, że SSN Marek

Dobrowolski jest sędzią Izby Kontroli Nadzwyczajne i Spraw Publicznych Sądu

Najwyższego, co do której zachodzi szereg wątpliwości prawnych.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.

[M. T.]

[r.g.]

II ZO 18/26

5