Wniosek o zbadanie niezawisłości sędziego SN powołanego w nowej KRS odrzucony

B.G. działając przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z 23 lipca 2025

r. złożył wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności SSN Pawła

Wojciechowskiego w trybie art. 29 § 5 u.SN oraz o wyłączenie tego sędziego od

rozpoznania wniosku pozwanego o stwierdzenie istnienia przesłanek, o których

mowa wart. 29 § 5 u.SN wobec Sędziego Marcina Łochowskiego, ewentualnie

wniosku o wyłączenie Sędziego Marcina Łochowskiego od rozpoznania wniosku o

wyłączenie Sędziego Ireneusza Kunickiego. W uzasadnieniu wniosku wskazano na

okoliczności powołania SSN Pawła Wojciechowskiego na stanowisko sędziego

Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.

III CB 103/25

2

Sąd Najwyższy zaważył, co następuje:

Wniosek podlegał odrzuceniu.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 § 5 ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym - dalej u.SN (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 622)

dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub

sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie

Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności, z uwzględnieniem

okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na

wniosek strony lub uczestnika postępowania przed Sądem Najwyższym, jeżeli

w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu

niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy

z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Wniosek o stwierdzenie powołanych w ustawie o Sądzie Najwyższym

przesłanek powinien być złożony wobec sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego

delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym,

wyznaczonego do składu rozpoznającego: środek zaskarżenia, sprawę

dyscyplinarną, sprawę o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

lub tymczasowe aresztowanie sędziów, asesorów sądowych, prokuratorów

i asesorów prokuratury, sprawę z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

dotyczącą sędziego Sądu Najwyższego oraz sprawę z zakresu przeniesienia

sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku (art. 29 § 6 u.SN). Poza tym,

wniosek z art. 29 § 5 u.SN powinien zostać złożony w terminie tygodnia od dnia

zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym

sprawę.

Wniosek powinien również spełniać wymogi, o których mowa w art. 29 § 9

u.SN, tj. wymogi przewidziane dla pisma procesowego, a także zawierać żądanie

stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 29

§ 5 u.SN oraz powoływać okoliczności uzasadniające żądanie wraz z dowodami na

ich poparcie. Niespełnienie wskazanych wymogów formalnych skutkuje

odrzuceniem wniosku z art. 29 § 5 u.SN bez wezwania do usunięcia braków

formalnych (art. 29 § 9 pkt 1 i 2 w zw. z art. 29 § 10 zdanie pierwsze u.SN).

III CB 103/25

3

Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych

przyczyn niedopuszczalny (np. wniesiony przez podmiot inny niż wynika to z art. 29

§ 7 u.SN).

W niniejszej sprawie wniosek z dnia 5 września 2025 r. nie spełnia wymagań

formalnych, o których mowa w art. 29 § 9 pkt 2 powołanej ustawy. Jak już wcześniej

sygnalizowano, zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem prawa, wniosek powinien

zawierać przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na

ich poparcie. W ramach tych okoliczności wnioskodawca powinien wskazać

okoliczności związane z powołaniem sędziego, jego postępowaniem po powołaniu,

a także wpływ związanego z tym naruszenia standardu niezawisłości

i bezstronności na wynik sprawy z uwzględnieniem jej charakteru.

Wniosek złożony w niniejszej sprawie powyższych wymagań formalnych

w sposób oczywisty nie spełnia. Nie zawiera on bowiem żadnych okoliczności

uzasadniających żądanie stwierdzenia, że wobec wskazanego sędziego zachodzą

przesłanki, o których mowa w art. 29 ust. 5 u.SN oraz nie wskazuje jakichkolwiek

dowodów na ich poparcie.

Wnioskodawca, argumentując zasadność swojego wniosku, powołuje się

wyłącznie na okoliczności towarzyszące powołaniu Sędziego SN Pawła

Wojciechowskiego, a wniosek w głównej mierze oparty jest na przytaczaniu

wybiórczych orzeczeń sądów krajowych i międzynarodowych trybunałów. Sąd

Najwyższy w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2023 r., sygn. I ZB 17/22, co do

sposobu interpretacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego

oraz sądów i trybunałów międzynarodowych w odniesieniu do spełnienia wymogów

niezawisłości i bezstronności.

Na tle aktualnie obowiązujących przepisów prawa, oraz w świetle i w duchu

orzecznictwa sądów krajowych i europejskich trybunałów, stosunek braku

bezstronności sędziowskiej - w związku z wnioskiem o zbadanie spełnienia

wymogów niezawisłości i bezstronności lub wniosku o wyłączenie sędziego

z przyczyn towarzyszących wyłącznie jego powołaniu - może być uwzględniony

jedynie przy wykazaniu zindywidualizowanych okoliczności (skierowanych

w stosunku do konkretnej osoby), które mogą mieć wpływ, co do jego oceny

III CB 103/25

4

w konkretnym postępowaniu. Wskazanie tych okoliczności (i przede wszystkim ich

udowodnienie) spoczywa na stronie/wnioskodawcy, którzy taki wniosek składają.

Jednakże konstytucyjne gwarancje nieusuwalności i niezależności

sędziowskiej sprzeciwiają się temu, aby argumentację opierać wyłącznie na

okolicznościach towarzyszących powołaniu sędziego. Ocenie takiej powinno

podlegać postępowanie danej osoby (z uwzględnieniem szczególnej ostrożności),

już po rozpoczęciu piastowania urzędu sędziego. Oznacza to, że bezstronność

sędziowska powiązana jest ściśle m.in. z działalnością orzeczniczą, należytym

wykonywaniu obowiązków służbowych (godnie i niezawiśle) oraz odpowiadaniu

kwalifikacjom moralnym i formalnym. Okoliczności towarzyszące powołaniu na

urząd sędziowski nie powinny stanowić wyłącznej przesłanki do zastosowania

instytucji tzw. testu niezawisłości, bezstronności i wyłączenia. Koniecznym jest, aby

wnioskodawca, w sposób dostateczny uprawdopodobnił, że zachowanie, poglądy,

czy nawet kwalifikacje danego sędziego, mogą mieć wpływ na brak bezstronności

przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. Bezstronność jest synonimem

obiektywizmu, braku uprzedzeń i neutralności wobec stron, a także niekierowania

się przy rozstrzyganiu sprawy względami, które miałyby charakter inny niż

merytoryczny. Przy ocenie, czy określona okoliczność może wywoływać wątpliwość

co do bezstronności sędziego, trzeba uwzględnić nie tylko punkt widzenia strony,

lecz także to, czy powołana okoliczność może powodować taką wątpliwość

z perspektywy obiektywnie i racjonalnie działającego obserwatora, czy chodzi

o wątpliwość uzasadnioną. Bazowanie wyłącznie na kryterium subiektywnym,

opartym o indywidualne przeświadczenie lub nawet przypuszczenie strony,

mogłoby prowadzić do przekształcenia instytucji testu niezawisłości i bezstronności

instytucji wyłączenia sędziego w instrument służący odsuwaniu od postępowania

sędziów, których strona/wnioskodawca uznaje za "niewłaściwych" przez pryzmat

subiektywnego pojmowania własnych interesów, co stałoby w kolizji z celami

tej gwarancji procesowej (tak postanowienia Sądu Najwyższego: z 17 września

2021 r., II CO 68/21, z 18 grudnia 2023 r., I ZB 5/23).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 29

§ 9 pkt 2, art. 29 § 10 zd. 1 i art. 29 § 4 u.SN.

III CB 103/25

5

Elżbieta Karska

(R.N.)

[a.ł]