Sąd Najwyższy odrzucił wniosek spółki o zbadanie niezawisłości sędziego

Sąd Najwyższy zaważył, co następuje:

Wniosek podlegał odrzuceniu.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 § 5 ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym - dalej u.SN (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 622)

dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego

lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie

Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności, z uwzględnieniem

okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu,

na wniosek strony lub uczestnika postępowania przed Sądem Najwyższym, jeżeli

w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu

niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy

z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Wniosek o stwierdzenie powołanych w ustawie o Sądzie Najwyższym

przesłanek powinien być złożony wobec sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego

delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym,

wyznaczonego do składu rozpoznającego: środek zaskarżenia, sprawę

dyscyplinarną, sprawę o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej

lub tymczasowe aresztowanie sędziów, asesorów sądowych, prokuratorów

i asesorów prokuratury, sprawę z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

dotyczącą sędziego Sądu Najwyższego oraz sprawę z zakresu przeniesienia

sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku (art. 29 § 6 u.SN). Poza tym,

wniosek z art. 29 § 5 u.SN powinien zostać złożony w terminie tygodnia od dnia

zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym

sprawę.

Wniosek powinien również spełniać wymogi, o których mowa w art. 29 § 9

u.SN, tj. wymogi przewidziane dla pisma procesowego, a także zawierać żądanie

stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 29 §

III CB 12/26

3

5 u.SN oraz powoływać okoliczności uzasadniające żądanie wraz z dowodami

na ich poparcie. Niespełnienie wskazanych wymogów formalnych skutkuje

odrzuceniem wniosku z art. 29 § 5 u.SN bez wezwania do usunięcia braków

formalnych (art. 29 § 9 pkt 1 i 2 w zw. z art. 29 § 10 zdanie pierwsze u.SN).

Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo

z innych przyczyn niedopuszczalny (np. wniesiony przez podmiot inny niż wynika

to z art. 29 § 7 u.SN).

W niniejszej sprawie wniosek z dnia 25 marca 2026 r. nie spełnia wymagań

formalnych, o których mowa w art. 29 § 9 pkt 2 powołanej ustawy. Jak już wcześniej

sygnalizowano, zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem prawa, wniosek powinien

zawierać przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami

na ich poparcie. W ramach tych okoliczności wnioskodawca powinien wskazać

okoliczności związane z powołaniem sędziego, jego postępowaniem po powołaniu,

a także wpływ związanego z tym naruszenia standardu niezawisłości

i bezstronności na wynik sprawy z uwzględnieniem jej charakteru.

Wniosek złożony w niniejszej sprawie powyższych wymagań formalnych

w sposób oczywisty nie spełnia. Nie zawiera on bowiem żadnych okoliczności

uzasadniających żądanie stwierdzenia, że wobec wskazanego sędziego zachodzą

przesłanki, o których mowa w art. 29 ust. 5 u.SN oraz nie wskazuje jakichkolwiek

dowodów na ich poparcie.

Wnioskodawca, argumentując zasadność swojego wniosku, powołuje

się wyłącznie na okoliczności towarzyszące powołaniu Sędziego SN Ireneusza

Kunickiego, a wniosek w głównej mierze oparty jest na przytaczaniu wybiórczych

orzeczeń sądów krajowych i międzynarodowych trybunałów. Sąd Najwyższy

w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2023 r., sygn. I ZB 17/22, co do sposobu

interpretacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz sądów

III CB 12/26

4

i trybunałów międzynarodowych w odniesieniu do spełnienia wymogów

niezawisłości i bezstronności.

Na tle aktualnie obowiązujących przepisów prawa, oraz w świetle i w duchu

orzecznictwa sądów krajowych i europejskich trybunałów, stosunek braku

bezstronności sędziowskiej - w związku z wnioskiem o zbadanie spełnienia

wymogów niezawisłości i bezstronności lub wniosku o wyłączenie sędziego

z przyczyn towarzyszących wyłącznie jego powołaniu - może być uwzględniony

jedynie przy wykazaniu zindywidualizowanych okoliczności (skierowanych

w stosunku do konkretnej osoby), które mogą mieć wpływ, co do jego oceny

w konkretnym postępowaniu. Wskazanie tych okoliczności (i przede wszystkim

ich udowodnienie) spoczywa na stronie/wnioskodawcy, którzy taki wniosek

składają.

Jednakże konstytucyjne gwarancje nieusuwalności i niezależności

sędziowskiej sprzeciwiają się temu, aby argumentację opierać wyłącznie

na okolicznościach towarzyszących powołaniu sędziego. Ocenie takiej powinno

podlegać postępowanie danej osoby (z uwzględnieniem szczególnej ostrożności),

już po rozpoczęciu piastowania urzędu sędziego. Oznacza to, że bezstronność

sędziowska powiązana jest ściśle m.in. z działalnością orzeczniczą, należytym

wykonywaniu obowiązków służbowych (godnie i niezawiśle) oraz odpowiadaniu

kwalifikacjom moralnym i formalnym. Okoliczności towarzyszące powołaniu

na urząd sędziowski nie powinny stanowić wyłącznej przesłanki do zastosowania

instytucji tzw. testu niezawisłości, bezstronności i wyłączenia. Koniecznym jest,

aby wnioskodawca, w sposób dostateczny uprawdopodobnił, że zachowanie,

poglądy, czy nawet kwalifikacje danego sędziego, mogą mieć wpływ na brak

bezstronności przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. Bezstronność jest

synonimem obiektywizmu, braku uprzedzeń i neutralności wobec stron, a także

niekierowania się przy rozstrzyganiu sprawy względami, które miałyby charakter

inny niż merytoryczny. Przy ocenie, czy określona okoliczność może wywoływać

wątpliwość co do bezstronności sędziego, trzeba uwzględnić nie tylko punkt

widzenia strony, lecz także to, czy powołana okoliczność może powodować taką

III CB 12/26

5

wątpliwość z perspektywy obiektywnie i racjonalnie działającego obserwatora,

czy chodzi o wątpliwość uzasadnioną. Bazowanie wyłącznie na kryterium

subiektywnym, opartym o indywidualne przeświadczenie lub nawet przypuszczenie

strony, mogłoby prowadzić do przekształcenia instytucji testu niezawisłości

i bezstronności instytucji wyłączenia sędziego w instrument służący odsuwaniu

od postępowania sędziów, których strona/wnioskodawca uznaje za "niewłaściwych"

przez pryzmat subiektywnego pojmowania własnych interesów, co stałoby w kolizji

z celami tej gwarancji procesowej (tak postanowienia Sądu Najwyższego:

z 17 września 2021 r., II CO 68/21, z 18 grudnia 2023 r., I ZB 5/23).

W związku z powyższym, w ocenie Sądu Najwyższego w przedmiotowej

sprawie, jej rozstrzygnięcie sprawy nie zależy od wyniku postępowania toczącego

się przed Trybunałem Konstytucyjnym albo Trybunałem Sprawiedliwości Unii

Europejskiej.

Z tychże względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, na podstawie

art. 29 § 9 pkt 2, art. 29 § 10 zd. 1 i art. 29 § 4 u.SN.

Oktawian Nawrot

Leszek Bielecki

Adam Doliwa

Robert Stefanicki

Marcin Trzebiatowski

(K.W.)

[a.ł]