SN odrzucił wniosek o zbadanie niezawisłości sędziego, bo opierał się na samym powołaniu

Pełnomocnik skarżącego L. w T. –adw. M.T. w sprawie o sygn. akt II CSKP

1992/22, złożył w dniu 30 grudnia 2024 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego)

wniosek o zbadanie spełnienia przez m.in. SSN Macieja Kowalskiego wymogów

III CB 131/24

2

niezawisłości i bezstronności. W przedmiotowym wniosku pełnomocnik wskazuje

na okoliczności towarzyszące jego powołaniu. W ocenie wnioskodawcy, SSN

Maciej Kowalski nie spełnia standardu niezawisłości i bezstronności, o których

mowa w art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U.

z 2024 r., poz. 622 – dalej: ustawa o SN).

Pełnomocnik wskazał, że z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a także orzecznictwa

Sądu Najwyższego, wydanego przez sędziów powołanych bez udziału Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw, jasno wynika, że sędziowie powołani z udziałem tzw. neoKRS nie

spełniają właściwych standardów niezawisłości i bezstronności, a w konsekwencji

nie stanowią „sądu ustanowionego ustawą”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 29 § 5 ustawy o SN „dopuszczalne jest badanie spełnienia

przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia

czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości

i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu

i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa

w § 7, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia

standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy

z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru

sprawy”. Przepis art. 29 § 9 ustawy o SN nakazuje zaś, by wniosek o zbadanie ww.

wymogów czynił zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego,

a ponadto zawierał „1) żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą

przesłanki, o których mowa w § 5; 2) przytoczenie okoliczności uzasadniających

żądanie wraz z dowodami na ich poparcie”. Natomiast stosownie do treści art. 29

§ 10 ustawy o SN „wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 9,

podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu

III CB 131/24

3

podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn

niedopuszczalny”.

Analiza treści przedmiotowego wniosku wskazuje jednoznacznie, że nie

zawiera on elementów konstrukcyjnych i konstytutywnych wskazanych w art. 29 § 9

ustawy o SN.

Wnioskodawca ogranicza się bowiem wyłącznie do przytoczenia

okoliczności wskazujących na wadliwość powołania SSN Macieja Kowalskiego na

stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, podnosząc kwestie związane

z prawidłowością procedowania przez organ o to wnioskujący, tj. Krajową Radą

Sądownictwa, ukształtowaną w drodze nowelizacji dokonanej ustawą z dnia

8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw, a także przedstawił jego ocenę wadliwość takiego powołania,

z przywołaniem orzeczeń Sądu Najwyższego oraz ETPCz i TSUE.

Natomiast, jak podkreśla się w judykaturze, za okoliczności towarzyszące

powołaniu sędziego na tle art. 29 § 5 ustawy o SN nie mogą być uznane

okoliczności o charakterze generalnym, odwołujące się do systemowych rozwiązań

procesu powoływania sędziów (tym samym, dotyczące sposobu ich powołania), ale

wyłącznie indywidualne okoliczności powołania, dotyczące konkretnego sędziego

objętego wnioskiem o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i bezstronności. Za

konieczne uznaje się wskazanie także okoliczności świadczących o tym, że deficyt

w postaci spełnienia wymagań niezawisłości i bezstronności może oddziaływać na

wynik konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących

uprawnionego oraz charakteru sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu

Najwyższego z 15 listopada 2022 r., III CB 5/22; z 15 marca 2023 r., III CB 22/22;

z 29 marca 2023 r., III CB 9/23; z 6 kwietnia 2023 r., III CB 19/23; z 2 sierpnia 2023

r., III CB 29/23; z 6 września 2023 r., III CB 31/23; z 4 października 2024 r., I ZB

54/24; z 5 listopada 2024 r., I NB 2/24; z 15 stycznia 2025 r. III CB 125/24; z 29

stycznia 2025 r. III CB 1/25).

Zatem kwestionowanie niezawisłości lub bezstronności sędziego Sądu

Najwyższego nie może opierać się jedynie np. na stwierdzeniu, że sędzia został

powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

III CB 131/24

4

oraz niektórych innych ustaw. Powoływanie wyłącznie tej okoliczności we wniosku

stanowi niezaprzeczalnie naruszenie normy wynikającej z art. 29 § 4 ustawy o SN,

który stanowi, iż okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego

nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego

z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

Nadto, wnioskodawca w żaden sposób nie odnosi się ani do postępowania

SSN Macieja Kowalskiego po powołaniu, ani też nie przedstawia jakichkolwiek

argumentów wskazujących na to, jak w okolicznościach tej konkretnej sprawy,

naruszenie standardu niezawisłości i bezstronności, związane z powołaniem

na urząd sędziego Sądu Najwyższego i ewentualnym późniejszym postępowaniem

tego sędziego, mogłoby wpływać na jej wynik, przy uwzględnieniu okoliczności

dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Wnioskodawca nie załączył

także dowodów, które popierałyby przytoczone okoliczności.

Wobec powyższego, w sposób oczywisty przedmiotowy wniosek nie spełnia

wymogów formalnych z art. 29 § 5 i § 9 pkt 2 ustawy o SN, a tym samym złożony

w tym trybie, nie spełnia określonych ustawą warunków dopuszczalności. Zgodnie

z art. 29 § 10 ustawy o SN, brak ten ma przy tym charakter nieusuwalny

i w konsekwencji skutkuje odrzuceniem wniosku.

Przepis art. 29 § 11 ustawy o SN przewiduje obligatoryjne zawiadomienie

właściwego organu samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik, w

razie odrzucenia wniosku niespełniającego wymagań, o których mowa w art. 29 § 9

ustawy o SN. Wobec powyższego, w wydanym rozstrzygnięciu należało

zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką w […], która jest właściwym organem

samorządu zawodowego dla pełnomocnika skarżącego.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Tomasz Demendecki

(M.M.)

[r.g.]