Powodowie kwestionowali powołanie sędzi SN Beaty Janiszewskiej. Wniosek odrzucony

Pismem z dnia 10 października 2025 r. (data wpływu) pełnomocnik powodów

E.N. i J.N. wniósł o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego Beatę

Janiszewską wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 42a § 3 ustawy z

dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych.

W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że wyznaczona do rozpoznania

sprawy sędzia Beata Janiszewska została powołana do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw.

III CB 135/25

2

Dodatkowo wnioskodawca powołał się na uchwałę połączonych trzech izb

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz liczne orzecznictwo sądów

unijnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek pełnomocnika E.N. i J.N., złożony w trybie art. 42a § 3 ustawy

z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych podlega odrzuceniu.

Przede wszystkim przepisy powyższe nie mają zastosowania do sędziów Sądu

Najwyższego, lecz sędziów sądów powszechnych, co już skutkuje jego

odrzuceniem jako niedopuszczalnego. Niezależnie od powyższych błędów

w podstawie prawnej, wniosek nie spełnia również określonych art. 29 § 5 ustawy o

Sądzie Najwyższym warunków jego dopuszczalności i z tych przyczyn podlega

odrzuceniu.

Zgodnie z treścią art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym dopuszczalne

jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości

i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu

i jego postępowania po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to

doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego

wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego

oraz charakteru sprawy (tzw. test niezawisłości i bezstronności).

Na podstawie art. 29 § 9 i 10 ustawy o Sądzie Najwyższym, wniosek

o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności powinien czynić zadość

wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie

stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 29 § 5

ustawy o Sądzie Najwyższym oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających

żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Wniosek niespełniający tych wymagań

podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu

podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn

niedopuszczalny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023

r., III CB 23/22).

Podkreślić należy, że skoro w założeniu ustawodawcy przedmiotowy

III CB 135/25

3

wniosek ma zmierzać do stwierdzenia niespełnienia przez sędziego Sądu

Najwyższego wymogów (naruszenia standardu) niezawisłości i bezstronności

w konkretnej sprawie, należy stwierdzić, iż nie wystarczy przytoczenie okoliczności

towarzyszących powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego (w tym

ewentualnych wadliwości procedury nominacyjnej) i jego postępowania po

powołaniu (w szczególności czynności jurysdykcyjnych, oświadczeń i wypowiedzi

w sferze publicznej czy innej działalności publicznej), które mogą wywoływać

uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przez niego wymagań niezawisłości

i bezstronności, ale konieczne jest także wskazanie okoliczności świadczących

o tym, że deficyt ten może oddziaływać na wynik konkretnej sprawy,

z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Oznacza to, że przedmiotem badania w trybie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie

Najwyższym jest dochowanie „wymogów” (standardu) niezawisłości i bezstronności

w kontekście konkretnej sprawy w tym sensie, iż ewentualne deficyty niezawisłości

i bezstronności mogą oddziaływać na wynik tej sprawy (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 18 czerwca 2024 r., I NB 8/24; postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 13 czerwca 2024 r., III CB 22/24; postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 22 maja 202 4r., I ZB 45/22, postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 8 maja 2024 r., I ZB 117/23; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15

listopada 2022 r., III CB 5/22).

Jednocześnie przez okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego na tle

art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym należy rozumieć nie okoliczności

o charakterze generalnym, odwołujące się do systemowych rozwiązań procesu

powoływania sędziów, a zatem w istocie okoliczności dotyczące sposobu ich

powołania, lecz indywidualne okoliczności powołania, odnoszące się do

konkretnego sędziego objętego wnioskiem o przeprowadzenie tzw. testu

niezawisłości i bezstronności (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

6 marca 2024 r., III CB 18/24; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego

2023 r., I ZB 44/22; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2022 r.,

III CB 5/22).

Wniosek pełnomocnika powodów, złożony w sprawie III CSK 2644/25

w sposób oczywisty nie czyni zadość tym wymaganiom. Wprawdzie wnioskodawca

III CB 135/25

4

wskazuje na okoliczność powołania sędziego Sądu Najwyższego Beaty

Janiszewskiej w ramach postępowania konkursowego z rekomendacji Krajowej

Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r., jednakże powołane okoliczności mają charakter ogólny i mogłyby

oddziaływać na ocenę dochowania standardu niezawisłości i bezstronności

w każdej sprawie rozpatrywanej przez sędziego, niezależnie od jej okoliczności, co

w oczywisty sposób stałoby w sprzeczności z treścią i celem art. 29 § 5 ustawy

o Sądzie Najwyższym.

Szczegółowa analiza wniosku o zbadanie standardów bezstronności

i niezawisłości sędziego Sądu Najwyższego Beaty Janiszewskiej uzasadnia

twierdzenie, że w odniesieniu do wskazanego w art. 29 § 5 w zw. z § 9 ustawy

o Sądzie Najwyższym wymogu wskazania okoliczności towarzyszących powołaniu

sędziego, opiera się on w istocie nie na indywidualnych okolicznościach powołania

sędziego Beaty Janiszewskiej na urząd sędziego Sądu Najwyższego, lecz

koncentruje się na występującej zdaniem wnioskodawcy, systemowej

nieprawidłowości powoływania sędziów, której wnioskodawca upatruje

w ukształtowaniu Krajowej Rady Sądownictwa na podstawie ustawy nowelizującej

z dnia 8 grudnia 2017 r.

Wnioskodawca w żadnym zakresie nie wykazał jak okoliczności związane

z powołaniem oraz sposób postępowania sędziego po powołaniu, w rozumieniu art.

29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, miałyby wpływać na naruszenie standardu

niezawisłości lub bezstronności w okolicznościach tej konkretnej sprawy. Zdaniem

Sądu Najwyższego wnioskodawca nie wypełnił wynikającego z art. 29 § 5 ustawy

o Sądzie Najwyższym obowiązku przedstawienia okoliczności postępowania

sędziego, już po jego powołaniu, w kontekście charakteru tej konkretnej sprawy

i okoliczności dotyczących uprawnionego do złożenia wniosku.

Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku złożonym

w przedmiotowej sprawie, podnieść trzeba, że uchwała trzech połączonych Izb

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, na skutek

wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20,

przestała obowiązywać.

III CB 135/25

5

Przepis art. 190 ust. 1 Konstytucji stanowi, że orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Żaden

organ nie posiada uprawnień do weryfikacji oraz nierespektowania orzeczeń

Trybunału Konstytucyjnego. Nadany przez Konstytucję przymiot ostateczności

orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, lege non distinguente nec nostrum est

distinguere, skutkuje zatem ich niepodważalnością, pod jakimkolwiek tytułem

i przez jakikolwiek organ państwowy. Od strony formalnej nie ma instrumentów

prawnych, służących do tego, by weryfikować i negować orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego w aspekcie ich obowiązywania, czy też poddawać kontroli

poszczególne składy sędziowskie, w których orzeczenia te były wydawane. Takie

analizy pozostają pozbawione podstaw prawnych, i to zarówno rangi ustawowej, jak

i ustrojowej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2024 r.,

I KK 107/23; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2021 r.,

IV KZ 37/21; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2023 r.,

I ZO 120/23).

Także powoływanie się na orzecznictwo unijne i międzynarodowe jest

niezasadne, albowiem wiąże ono tylko strony w indywidualnej sprawie (art. 46 ust.

1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności) i nie stanowi

źródła prawa, a tym samym nie zmienia prawa w Polsce, zaś dla wywołania

skutków musi zostać wykonane przez organy państwa. Jak słusznie wskazano

w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 października 2021 r., w sprawie

o sygn. akt K 3/21, orzecznictwo jakiegokolwiek sądu, czy to zagranicznego, czy to

krajowego, nie może zwolnić polskich sędziów z obowiązku stosowania Konstytucji

RP, ani upoważnić sędziów do odmowy stosowania przepisu Konstytucji RP,

którego, zdaniem sądu, nie można pogodzić z jakąkolwiek interpretacją innego

przepisu prawa, w szczególności przepisu prawa Unii Europejskiej. Art. 178 ust. 1

Konstytucji RP wymaga, aby sędziowie kierowali się tylko Konstytucją oraz

ustawami i zasada ta, na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, podlega

bezpośredniemu stosowaniu, z pierwszeństwem wobec innych przepisów prawa.

Norma prawna przyznająca sądom kompetencje do kontroli legalności procedury

powołania sędziego, w tym aktu powołania sędziego przez Prezydenta RP, jest

niezgodna z art. 2, art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP,

III CB 135/25

6

a ponadto narusza art. 8 ust. 1 i art. 90 ust. 1 Konstytucji RP. Konsekwencją

konstytucyjnej regulacji prerogatywy Prezydenta RP, polegającej na powoływaniu

do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, jest oczywisty wniosek, że

w świetle art. 87 ust. 1 i art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, przepis umowy

międzynarodowej, ani tym bardziej norma zrekonstruowana w oparciu o jego treść,

nie może ograniczać prawa Prezydenta RP do powołania określonej osoby na

stanowisko sędziego, jeśli tylko z takim wnioskiem zwróci się Krajowa Rada

Sądownictwa. Jak słusznie zauważa Trybunał Konstytucyjny: „z przedstawionych

wyżej powodów również norma wyprowadzona przez TSUE z art. 19 ust. 1 akapit

drugi oraz art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej w zakresie, w jakim - w celu

zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii

Europejskiej oraz zapewnienia niezawisłości sędziowskiej - przyznaje sądom

krajowym kompetencję do stwierdzania wadliwości procesu nominacji sędziego

i w jego efekcie odmowy uznania za sędziego osoby powołanej na urząd

sędziowski zgodnie z art. 179 Konstytucji, jest niezgodna z art. 2, art. 8 ust. 1, art.

90 ust. 1 i art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji” (zob.

uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 października 2021 r.,

K 3/21).

Przypomnieć też należy, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10

marca 2022 r., K 7/21 (Dz. U. poz. 643), stwierdził, że art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze

Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w zakresie,

w jakim przy ocenie spełnienia warunku „sądu ustanowionego ustawą":

a) dopuszcza pomijanie przez Europejski Trybunał Praw Człowieka lub sądy

krajowe przepisów Konstytucji, ustaw oraz wyroków polskiego Trybunału

Konstytucyjnego,

b) umożliwia samodzielne kreowanie norm dotyczących procedury nominacyjnej

sędziów sądów krajowych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka lub sądy

krajowe w procesie wykładni Konwencji - jest niezgodny z art. 89 ust. 1 pkt 2, art.

176 ust. 2, art. 179 w związku z art. 187 ust. 1 w związku z art. 187 ust. 4 oraz z art.

190 ust. 1 Konstytucji RP.

W końcu w sposób nieuprawniony w uzasadnieniu wniosku wskazano na

wadliwość procedury powołania sędziów z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa.

III CB 135/25

7

Sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. z 2018 r., poz. 3.), czyli przez Sejm, jest zgodny z Konstytucją, o czym

orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., w sprawie o sygn.

K 12/18. Wszelkie twierdzenia, że Krajowa Rada Sądownictwa nie jest organem

konstytucyjnym, nie znajdują potwierdzenia w prawie i są nieuzasadnione.

Reasumując, wniosek pełnomocnika powodów o wyłączenie sędziego Sądu

Najwyższego Beaty Janiszewskiej nie spełnia wymogów wskazanych w art. 29 § 9

ustawy o Sądzie Najwyższym. Świadczy o tym fakt, iż wnioskodawca nie dopełnił

wymogu wynikającego z treści art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, pomijając

przesłankę „okoliczności danej sprawy”. We wniosku nie przywołano bowiem

jakichkolwiek argumentów wskazujących na to, jak w realiach tej konkretnej sprawy,

okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego Beaty

Janiszewskiej i jej postępowania po powołaniu, mogłyby wpływać na naruszenie

standardu niezawisłości lub bezstronności oraz na jej wynik, przy uwzględnieniu

okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Dodatkowo

złożony wniosek nie spełnia przesłanki przytoczenia okoliczności uzasadniających

żądanie wraz z dowodami na ich poparcie.

Powyższe zaniechanie niewątpliwie świadczy o niedochowaniu wymagań

z art. 29 § 9 ustawy o Sądzie Najwyższym. Brak ten ma przy tym, zgodnie z treścią

art. 29 § 10 ustawy o Sądzie Najwyższym, charakter nieusuwalny i musi skutkować

odrzuceniem wniosku. Przy czym Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że ocena

warunków formalnych wniosku możliwa jest przez sąd w składzie jednego sędziego

(sprawozdawcy) i tym samym odrzucenie wniosku dopuszczalne jest przez sąd

w tym samym składzie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13

października 2022 r., III CB 2/22; postanowienie SN z dnia 15 listopada 2022 r.,

III CB 10/22; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2024 r., III CB 7/24).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia.

(M.M.)

III CB 135/25

8

[a.ł]