Sąd Najwyższy uchylił wyłączenie sędziego i odrzucił wniosek ubezpieczyciela

Pełnomocnik pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń spółki akcyjnej w W. po

otrzymaniu informacji o składzie rozpoznającym sprawę I ACa 1183/25 wystąpił z

III CB 136/25

2

wnioskiem o stwierdzenie, że SSA X. Y. nie spełnia wymogów niezawisłości i

bezstronności, co uzasadnia jego wyłączenie. Uzasadniając swoje stanowisko

wnioskodawca wskazał, iż powołanie SSA X. Y. na stanowisko sędziego Sądu

Apelacyjnego w Łodzi nastąpiło w ramach procedury przed Krajową Radą

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw. Zdaniem wnioskodawcy przebieg postępowania konkursowego przed ww.

Radą świadczy o ocenie pozamerytorycznej jego kandydatury na stanowisko

sędziego Sądu Apelacyjnego w Łodzi, które rzutują na negatywną ocenę jego

niezawisłości oraz bezstronności.

Postanowieniem z 8 września 2025 r., sygn. akt I ACo 423/25, Sąd

Apelacyjny w Łodzi postanowił wyłączyć SSA X. Y. od rozpoznania sprawy Sądu

Apelacyjnego w Łodzi o sygn. akt I Aca 1183/25. Orzekając w nn. sprawie sąd

powołał się na art. 42a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów

powszechnych (dalej p.u.s.p.). Natomiast uzasadniając swoją decyzję Sąd

Apelacyjny przytoczył orzecznictwo Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz przeanalizował

również przebieg postępowania konkursowego na stanowisko sędziego sądu

apelacyjnego, w którym brał udział sędzia X. Y. wraz z przebiegiem jego kariery

zawodowej. Nadto ocenił orzecznictwo ww. sędziego i stwierdził, że sędzia ten

niejednokrotnie odstępuje od utrwalonej linii orzeczniczej. Negatywnie też ocenił

orzecznictwo tego sędziego, z którego wynikać ma, że nie dostrzega on wadliwości

powołań sędziów Sądu Najwyższego orzekających w Izbie Cywilnej.

SSA X. Y. w piśmie z 22 września 2025 r. wniósł o ponowne rozpoznanie

wniosku pełnomocnika strony pozwanej o zbadanie spełnienia wymogów

niezawisłości i bezstronności przy rozpoznaniu w postępowaniu odwoławczym,

toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi w sprawie I ACa 1183/25,

wskazując, że ww. orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa, co powinno

skutkować jego eliminacją z obrotu prawnego.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

III CB 136/25

3

Zgodnie z art. 42a § 3 p.u.s.p., dopuszczalne jest badanie spełnienia przez

sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności

towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek

uprawnionego, o którym mowa w 42a § 6 p.u.s.p., jeżeli w okolicznościach danej

sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości

lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem

okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Z kolei, art. 42a § 7 p.u.s.p. stanowi, że wniosek inicjujący test niezawisłości

i bezstronności sędziego powinien – pod rygorem jego odrzucenia bez wezwania

do usunięcia braków formalnych (art. 42a § 8 p.u.s.p.) – czynić zadość

wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie

stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art.

42a § 3 p.u.s.p. (pkt 1) oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie

wraz z dowodami na ich poparcie (pkt 2). W założeniu zatem ustawodawcy wniosek

ma zmierzać do stwierdzenia niespełnienia przez sędziego wymogów (naruszenia

standardu) niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie i powinien

wskazywać okoliczności, do których odwołuje się art. 42a § 3 p.u.s.p., tj.: 1)

towarzyszące powołaniu danego sędziego sądu powszechnego (w szczególności

ewentualnych wadliwości procedury nominacyjnej), 2) dotyczące jego

postępowania po powołaniu, które może wywoływać uzasadnione wątpliwości

co do spełnienia przezeń wymagań niezawisłości i bezstronności, 3) świadczące

o tym, że tak ujęty deficyt niezawisłości i bezstronności może oddziaływać na wynik

konkretnej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz

charakteru sprawy. Brak któregokolwiek z tych trzech elementów musi skutkować

uznaniem, że wniosek nie spełnia wymagań określonych w art. 42a § 7 p.u.s.p.

Zważyć należy, że wniosek pełnomocnika pozwanego Towarzystwa

Ubezpieczeniowego nie zawiera drugiego i trzeciego niezbędnego elementu,

tj. wskazania okoliczności dotyczących postępowania sędziego po powołaniu, które

mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do spełnienia wymagań

niezawisłości i bezstronności oraz powiązania z możliwością oddziaływania

na wynik konkretnej sprawy. Wnioskodawca takich okoliczności nawet

nie wyartykułował, ograniczając się jedynie do wskazania wątpliwości związanych

III CB 136/25

4

z przebiegiem procedury nominacyjnej. Sąd Apelacyjny również nie wyjaśnił, jak

w okolicznościach danej sprawy wątpliwości dotyczące powołania sędziego mogą

„doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego

wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego

oraz charakteru sprawy” (art. 42a § 3 p.u.s.p.). Wniosek strony pozwanej był więc

dotknięty nieusuwalnym brakiem i podlegał odrzuceniu na podstawie art. 42a § 8

p.u.s.p. czego Sąd Apelacyjny nie uczynił - co więcej - tak sformułowany wniosek

rozpoznał merytorycznie.

Z uwagi więc na przedstawioną wyżej argumentację nie ulega wątpliwości,

że postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi należało uchylić. Natomiast wniosek

pełnomocnika pozwanego podlegał odrzuceniu, gdyż nie spełniał on wymogów

prawnych ujętych w art. 42a § 3 p.u.s.p. Stwierdzenie natomiast

niedopuszczalności wniosku skutkować musiało jego odrzuceniem (vide:

postanowienie Sądu Najwyższego z 26 marca 2026 r., sygn. III CB 110/25

i powołane tamże orzecznictwo SN).

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w części dyspozytywnej nn.

postanowienia.

Pierwszy Prezes SN Zbigniew Kapiński

SSN Małgorzata Bednarek

SSN Ewa Stryczyńska

SSN Jarosław Sobutka

Prezes SN Krzysztof Wiak

(M.M.)

[r.g.]