SN odrzucił wniosek klienta o wyłączenie sędziego z powodu sposobu jego powołania

Pismem z 3 czerwca 2026 r. B.W. złożył wniosek o stwierdzenie braku

spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności na podstawie art.

29 § 5 i nast. Ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym Sędziego Sądu

Najwyższego Adama Doliwy wyznaczonego do rozpoznania sprawy w Sądzie

Najwyższym o sygn. akt I CSK 1314/26 oraz o wyłączenie go od rozpoznania

niniejszej sprawy zawisłej na skutek skargi o wznowienie postępowania wniesionej

przez B.W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2024 roku , w sprawie o sygnaturze I AGa

220/23 z powództwa B.W. przeciwko Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W.

Przedmiotowy wniosek został uzasadniony wątpliwościami dotyczącymi

sposobu obsadzenia sądu oraz wpływu trybu powołania Ssdziego na indywidualną

III CB 26/26

2

ocenę sędziego w perspektywie konkretyzowanych zarzutów w skardze kasacyjnej.

Wnioskodawca poddaje w wątpliwość zagwarantowanie zasady bezstronności

i niezawisłości sędziowskiej przez sędziego Adama Doliwę, w związku ze

sposobem powołania tego sędziego z wniosku Krajowej Rady Sądownictwa,

ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z 8 grudnia 2017 r.

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. z 2018 r., poz. 3).

W ocenie Skarżącego Sędzia Adam Doliwa został nienależycie obsadzony

zatem nie spełnia standardów bezstronności i niezawisłości, a więc sąd z jego

udziałem jest sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. Na

poparcie swojej tezy wnioskodawca przytacza wybrane judykaty Sądu

Najwyższego oraz wybrane poglądy doktryny m.in. uchwałę Sądu Najwyższego

z 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/20 (OSNK 2000 nr 2, poz.1 i OSNC 2020 nr 4,

poz. 34).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o stwierdzenie braku spełnienia przez sędziego wymogów

niezawisłości i beztronności na podstawie art. 29 § 5 i nast. Ustawy z 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym, jak również wniosek o wyłączenie sędziego nie jest

zasadny.

Wniosek nie odwołuje się w zasadzie do żadnych argumentów prawnych

i merytorycznych tylko do lakonicznie nakreślonych podstaw faktycznych

i przywołania niektórych judykatów Sądu Najwyższego oraz orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Przedstawione argumenty nie prowadzą

jednak do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego z uwagi na ich

abstrakcyjny charakter.

Należy zauważyć, że z chwilą powołania sędzia Sądu Najwyższego jest

niezawisły (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Ustrój i postępowanie przez Sądami

określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP).Oznacza to, że wyłączenie

sędziego jest ściśle określone w ustawie, a zatem nie może być dowolne, co

wyjaśniono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2023 r.

(sygn. III USK 298/22).

III CB 26/26

3

Zgłoszony we wniosku problem nie jest nowy. W tej materii wypowiedział się

Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 23 stycznia 2022 r., sygn. P 10/19,

orzekł:

1. Art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania

cywilnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1805, z późn. zm.) w zakresie, w jakim za

przesłankę mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności

sędziego w danej sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do

procedury powoływania tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z:

a) art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku

z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.

2. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz.U. z 2021 r., poz. 1904) w związku z art. 49 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. -

Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia

sędziego z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym,

na podstawie którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt

wymagający dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty),

a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego

powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim

obwieszczeniem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz

art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.

3. Art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną

podstawę rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do

sprawowania urzędu na stanowisku sędziego, w tym sędziego Sądu Najwyższego,

i wynikających z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym

statusem skuteczności czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest

niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust.

1 i 2 Konstytucji.

Wprawdzie wyrok Trybunału dotyczy art. 49 k.p.c., jednak pozwala stwierdzić,

że przedstawiona w nim wykładnia prawa rozciąga się również na problem

III CB 26/26

4

stosowania art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. ze względu zbieżną podstawę oceny

dopuszczalności wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy (ad maiori ad minus).

W okolicznościach niniejszej sprawy nieuprawnione jest zatem odwołanie się do

podstawy wyłączenia sędziego z art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 49 k.p.c.

Wskazać również należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

2 czerwca 2020 r., sygn. akt P 13/19, w którym orzeczono, że : art. 49 § 1 ustawy

z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r., poz.

1460, z późn. zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku

o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania

sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Chodzi o to, że to właśnie polskie prawo w art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. określa, kiedy

sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy (w związku z art. 176 ust. 2 Konstytucji

RP). Nie ma zatem prymatu umów międzynarodowych ani orzeczeń Sądów

Europejskich, gdyż ustrój i postępowanie przed sądami polskimi to wyłączna

kompetencja ustawodawcy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP).

Powołanie sędziego jest wyłączną kompetencją Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej, którą wykonuje na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

(postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r., Kpt 1/20).

W przypadku konfliktu w tym zakresie między prawem polskim a europejskim

(orzeczenie TSUE albo ETPCz) dla sądu polskiego pierwszeństwo ma orzeczenie

Trybunału Konstytucyjnego (zob. np.: wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia

7 października 2021 r., K 3/21, z dnia 24 listopada 2021 r., K 6/21, z dnia 10 marca

2022 r., K 7/21).Reguły te są wiążące dla wszystkich sędziów.

Potwierdza to ustawa o Sądzie Najwyższym, która stanowi, iż

niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ

władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego

powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą

stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem

tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności (art.

III CB 26/26

5

29 § 3 i 4 ustawy). Inaczej ujmując orzeczenie sądu, także Sądu Najwyższego nie

może być sprzeczne z ustawą (art. 87 § 1 Konstytucji RP).

Biorąc pod uwagę przytoczone argumenty uznać należy, że wniosek

o stwierdzenie braku spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości

i beztronności oraz wniosek o wyłączenie sędziego w przedmiotowej sprawie nie

znajduje uzasadnienia.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji postanowienia.

(M.M.)

[a.ł]