Sąd Najwyższy odrzucił wniosek spółki o test niezawisłości sędziego

Pismem z 28 kwietnia 2025 r. T. spółka jawna w K.

(dalej: „wnioskodawczyni”), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika

na podstawie art. 29 § 5 i nast. ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (dalej: „u.SN”), wniosła o stwierdzenie, że sędzia Sądu Najwyższego

nie spełnia w sprawie I CSK 713/25 wymogów niezawisłości i bezstronności

sędziowskiej oraz o wyłączenie go od rozpoznania niniejszej sprawy zawisłej

na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą od prawomocnego wyroku

Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 6 września 2024 r. o sygn. V AGa 434/22.

Jednocześnie wnioskodawczy wniosła o przeprowadzenie dowodów wskazanych

we wniosku.

III CB 39/25

2

Uzasadniając wniosek, wnioskodawczyni wskazała na powołanie sędziego

na urząd sędziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa uchwałą nr 330/2018 z dnia 28 sierpnia 2018 r. Następnie

przywołała uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23.01.2020 r.,

sygn. BSA 1-4110-1/20 i wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia

3 lutego 2022 r.

Wnioskodawczyni zasygnalizowała, że jeden z zarzutów skargi kasacyjnej

dotyczy zarzutu nieważności postępowania przed Sądem Apelacyjnym

w Katowicach i zawiera analogiczną argumentację.

W dalszej części uzasadnienia wnioskodawczyni zaznaczyła, że – jak wynika

z załączonych do wniosku wypowiedzi sędziego na portalu […] – jest on osobą

zaangażowaną politycznie w dyskusjach dotyczących funkcjonowania wymiaru

sprawiedliwości i używa języka o dużym nasileniu emocjonalnym, a jego

wypowiedzi nie mają charakteru rzeczowych polemiki, lecz stanowią formę udziału

w walce politycznej, co w jej ocenie – jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia

zasady apolityczności, niezawisłości i niezależności sędziowskiej.

Wobec powyższego, zdaniem wnioskodawczyni zachodzą wątpliwości

co do spełnienia przez sędziego standardów niezawisłości i bezstronności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 29 § 5 u.SN dopuszczalne jest badanie spełnienia

przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia

czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości

i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu

i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa

w art. 29 § 7 u.SN, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić

do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ

na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz

charakteru sprawy. Wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności

powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego,

a ponadto powinien zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą

III CB 39/25

3

przesłanki określone w art. 29 § 5 u.SN oraz przytoczenie okoliczności

uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie (art. 29 § 9 u.SN).

Według art. 29 § 10 u.SN wniosek niespełniający tych wymagań podlega

odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega

również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn

niedopuszczalny.

Na wstępie należy zaznaczyć, że we wniosku, o którym stanowi

art. 29 § 5 u.SN, konieczne jest kumulatywne przytoczenie i wykazanie dwóch

rodzajów okoliczności świadczących o braku niezawisłości i bezstronności sędziego:

(1) okoliczności towarzyszących jego powołaniu oraz (2) jego postępowania

po powołaniu.

W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego podnoszono już,

że skoro w założeniu ustawodawcy wniosek, o którym mowa w art. 29 § 5 u.SN,

ma zmierzać do stwierdzenia niespełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego

wymogów (naruszenia standardu) niezawisłości i bezstronności w konkretnej

sprawie, nie będzie wystarczające przytoczenie okoliczności towarzyszących

powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego (w tym ewentualnych wadliwości

procedury nominacyjnej) i jego postępowania po powołaniu, które mogą wywoływać

uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przezeń wymagań niezawisłości

i bezstronności, ale konieczne jest także wskazanie okoliczności świadczących

o tym, że deficyt ten może oddziaływać na wynik konkretnej sprawy,

z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy

(postanowienie Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r., III CB 5/22). Należy

też podkreślić, że okolicznościami towarzyszącymi powołaniu sędziego na tle

art. 29 § 5 u.SN nie są okoliczności o charakterze generalnym, odwołujące się

do systemowych rozwiązań procesu powoływania sędziów (a zatem w istocie

okoliczności dotyczące sposobu ich powołania), lecz indywidualne okoliczności

powołania, dotyczące konkretnego sędziego objętego wnioskiem

o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i bezstronności. Tym samym

podważenie niezawisłości lub bezstronności sędziego nie może opierać się np.

na stwierdzeniu, że sędzia został powołany na wniosek KRS ukształtowanej

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

III CB 39/25

4

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Przywoływanie tej okoliczności

we wniosku stanowi naruszenie normy z art. 29 § 4 u.SN. Konieczne jest zatem

powołanie jeszcze innych okoliczności (postanowienie Sądu Najwyższego z 23

lutego 2023 r., I ZB 44/22).

Co więcej, na podmiocie składającym wniosek o stwierdzenie standardów

niezawisłości i bezstronności ciąży obowiązek obiektywnego wykazania, że istnieją

uzasadnione wątpliwości co do wskazanych przymiotów. Nie mogą mieć

one charakteru abstrakcyjnego lub ograniczającego się wyłącznie

do subiektywnego przeświadczenia podmiotu składającego wniosek, że istnieją

powody świadczące o braku niezawisłości i bezstronności sędziego.

Niedopuszczalne jest również wyprowadzanie wniosków, które byłyby sprzeczne

z zasadami logicznego myślenia oraz doświadczeniem życiowym. Konieczne jest

zatem wskazanie takich twierdzeń i dowodów, z których można realnie

i obiektywnie wyprowadzić zastrzeżenia podniesione we wniosku.

Stanowczo należy podkreślić, że wniosek, o którym mowa w art. 29 § 5

u.SN, nie stanowi alternatywy dla wniosku o wyłączenie sędziego z powodu

występowania okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną

wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 49 k.p.c.).

Ustawodawca w sposób stanowczy wskazuje, że wniosek wniesiony w trybie art. 29

§ 5 u.SN dotyczy wyłącznie okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego Sądu

Najwyższego i jego postępowania po powołaniu. Niedopuszczalne jest zatem

powoływanie się na okoliczności, które dotyczą zdarzeń niezwiązanych

z powołaniem sędziego, jak również takich, które miały miejsce przed powołaniem

na wskazany urząd, czy nawet po powołaniu, ale nie związanych z konkretną

sprawą, której wniosek ów dotyczy. W ich przypadku możliwe jest bowiem złożenie

wniosku we wspomnianym zwykłym trybie, przewidzianym dla procedury cywilnej.

W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie spełniła wymogu, o którym mowa

w art. 29 § 9 u.SN w zw. z art. 29 § 5 u.SN.

Wnioskodawczyni w żaden sposób nie odniosła się do okoliczności, które

dotyczyłyby bezpośrednio SSN Kamila Zaradkiewicza zarówno przy jego powołaniu

na urząd sędziego SN, jak i jego postępowania po powołaniu i które miałby wpływ

na rozpoznawanie sprawy wnioskodawczyni.

III CB 39/25

5

Powołując się na okoliczność powołania sędziego na urząd sędziego Sądu

Najwyższego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

uchwałą nr 330/2018 z dnia 28 sierpnia 2018 r., wnioskodawczyni nie przytoczyła

żadnych argumentów (ani tym bardziej dowodów na ich poparcie) świadczących

o tym, że po powołaniu Kamila Zaradkiewicza na stanowisko sędziego Sądu

Najwyższego miały miejsce zdarzenia lub zachowania świadczące o braku jego

niezawisłości lub bezstronności w sprawie rozpoznawanej przez sędziego.

Ponadto, powołując jako okoliczności uzasadniające wniosek wypowiedzi

sędziego na portalu […], nie wykazała, w jaki sposób rzutuje to na niezawisłość

i bezstronność sędziego.

Mając na uwadze powyższe, skonkludować należy, że wnioskodawczyni,

wskazując te dwie sytuacje, mające świadczyć o niespełnieniu przez sędziego

Sądu Najwyższego Kamila Zaradkiewicza wymogu niezawisłości i bezstronności,

nie powiązała ich w żaden sposób z okolicznościami sprawy wnioskodawczyni.

Tym samym nie dowiodła, że sygnalizowane przez nią naruszenia standardu

niezawisłości lub bezstronności ma wpływ na wynik sprawy.

W takim stanie rzeczy konieczne staje się uznanie, że wniosek zawiera braki

konstrukcyjne, które przemawiają za koniecznością jego odrzucenia z przyczyn

formalnych.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 29 § 10 u.SN

w zw. z art. 29 § 9 orzeka jak w sentencji.

Grzegorz Pastuszko

(M.M.)

[a.ł]