Sąd Najwyższy odrzucił wniosek o test bezstronności sędziego w sprawie podziału majątku

Pismem z dnia 16 lipca 2025 r., które wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu

21 lipca 2025 r. pełnomocnik uczestnika postępowania M.W., powołując się na treść

art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym wniósł o przeprowadzenie badania spełnienia

przez Sędziego Sądu Najwyższego Krzysztofa Grzesiowskiego wymogów

niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego

powołaniu. Wnioskodawca podniósł, że powołanie przez neoKRS jest jedną z

zasadniczych przyczyn złożenia skargi o wznowienie, a zatem dojdzie do orzekania

faktycznie we własnej sprawie, co może prowadzić do naruszenia standardu

niezawisłości lub bezstronności mającego wpływ na wynik sprawy.

III CB 92/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odnosząc się do merytorycznej argumentacji zawartej we wniosku zauważyć

należy, iż wątpliwość co do bezstronności Sędziego SN Krzysztofa Grzesiowskiego

wynika z faktu, że została on powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), a zatem - w ocenie wnioskodawcy –

w procedurze wadliwej, naznaczonej naruszeniem standardów niezawisłości

i bezstronności.

Warunkiem dopuszczalności wniosku o tzw. test bezstronności sędziego jest

wskazanie, poza samymi okolicznościami związanymi z powołaniem na urząd

sędziego Sądu Najwyższego, także okoliczności dotyczących jego postępowania

po powołaniu (art. 29 § 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym Dz.

U. z 2024 r. poz. 622) oraz wykazanie okoliczności uzasadniających złożone

żądanie wraz z dowodami na ich poparcie (§ 9), wskazujących, że te wszystkie

okoliczności dotyczące sędziego objętego wnioskiem (towarzyszące jego

powołaniu oraz jego postępowania po powołaniu) w realiach tej konkretnej sprawy

mogą - uwzględniając nadto okoliczności dotyczące uprawnionego oraz charakter

sprawy - doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r. III CB 10/22, LEX nr

3518151, z 21 grudnia 2022 r. I NB 3/22, LEX nr 3556205).

Wniosek ma zmierzać do stwierdzenia niespełnienia przez sędziego Sądu

Najwyższego wymogów (naruszenia standardu) niezawisłości i bezstronności

w konkretnej sprawie. Nie wystarczy zatem przytoczenie okoliczności

towarzyszących powołaniu danego sędziego Sądu Najwyższego (w tym

ewentualnych wadliwości procedury nominacyjnej) i jego postępowania po

powołaniu (w szczególności czynności jurysdykcyjnych, prejurysdykcyjnych,

oświadczeń i wypowiedzi w sferze publicznej czy innej działalności publicznej),

które mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości co do spełnienia przezeń

wymagań niezawisłości i bezstronności. Konieczne jest ponadto wykazanie

III CB 92/25

3

okoliczności świadczących o tym, że może to oddziaływać na wynik konkretnej

sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru

sprawy (zob.m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r., III CB

5/22, LEX nr 3458391; z 15 marca 2023 r., III CB 22/22, LEX nr 3571657; z 29

marca 2023 r., III CB 9/23, LEX nr 3574571; z 6 kwietnia 2023 r., III CB 19/23, LEX

nr 3579227; z 2 sierpnia 2023 r., III CB 29/23, LEX nr 3590575; z 6 września

2023 r., III CB 31/23, LEX nr 3601467; z 4 października 2024 r., I ZB 54/24, LEX nr

3763363; z 5 listopada 2024 r., I NB 2/24, LEX nr 3783368; z 15 stycznia 2025 r.

III CB 125/24, LEX nr 3829516; z 29 stycznia 2025 r. III CB 1/25, LEX nr 3823597).

Ścisły związek badania z konkretną sprawą potwierdza to, że powinno się

uwzględniać okoliczności dotyczące uprawnionego oraz charakteru sprawy (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r., III CB 5/22).

Zgodnie z art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym okoliczności

towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej

podstawy kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Wniosek o zbadanie

wymogów niezawisłości i bezstronności powinien czynić zadość wymaganiom

przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia,

że w danej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie

Najwyższym oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz

z dowodami na ich poparcie.

Wniosek niespełniający powyższych wymagań podlega odrzuceniu bez

wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek

złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny.

Brzmienie przywołanych przepisów jednoznacznie wskazuje na to, że

wykluczone jest abstrakcyjne badanie spełnienia przez sędziego wymogów

niezawisłości i bezstronności. Wykluczone jest zatem odnoszenie się wyłącznie do

okoliczności o charakterze generalnym odnoszących się do systemowych

rozwiązań procesu nominowania kandydatów na sędziów i dalej powoływania

sędziów, lecz należy wskazać na indywidualne okoliczności powołania. Jak

wskazano, fakty uzasadniające złożenie wniosku muszą wskazywać na brak

niezawisłości lub bezstronności sędziego w konkretnej sprawie ze względu na

III CB 92/25

4

indywidualne okoliczności dotyczące jego powołania na urząd sędziego (np.

postanowienie Sądu Najwyższego z 6 marca 2025 r., III CB 42/23).

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, który

w uzasadnieniu postanowienia z 14 lutego 2023 r., I FSK 2040/22 wskazał, że przy

ocenie zachowania standardu niezawisłości i bezstronności nie można oprzeć się

jedynie na okolicznościach towarzyszących powołaniu sędziego. Tym samym

podważenie niezawisłości lub bezstronności sędziego nie może opierać się jedynie

na stwierdzeniu, że sędzia został powołany na wniosek KRS ukształtowanej

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Konieczne jest powołanie innych

okoliczności konkretyzujących, jakie okoliczności towarzyszące powołaniu

konkretnego Sędziego oraz występujące po jego powołaniu i mające ścisły związek

z jego osobą oraz osobą wnioskodawcy mogą wpływać na brak bezstronności

i niezawisłości sędziego w danej sprawie.

Bez wątpienia niniejszy wniosek o zainicjowanie postępowania na podstawie

art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym nie czyni zadość powyższym wymaganiom

z uwagi na jego ogólnikowy charakter. Szczegółowa analiza wniosku o zbadanie

standardów bezstronności i niezawisłości SSN Krzysztofa Grzesiowskiego

uzasadnia twierdzenie, że w odniesieniu do wskazanego w art. 29 § 5 w zw. z § 9

ustawy o SN wymogu powołania okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego,

opiera się on w istocie nie na indywidualnych okolicznościach powołania SSN

Krzysztofa Grzesiowskiego na urząd Sędziego Sądu Najwyższego (żadna tego

rodzaju zindywidualizowana okoliczność nie została przez wnioskodawcę

powołana), lecz koncentruje się na występującej zdaniem wnioskodawcy,

systemowej nieprawidłowości powoływania sędziów, której wnioskodawca upatruje

w ukształtowaniu Krajowej Rady Sądownictwa na podstawie powołanej wyżej

ustawy nowelizującej z 8 dnia grudnia 2017 r.

Tego rodzaju abstrakcyjnie sformułowane zarzuty nie mogą odnieść skutku

w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 29 § 5 i n. ustawy o Sądzie

Najwyższym, gdyż celem tej instytucji nie jest umożliwienie kwestionowania

przewidzianego przez ustawodawcę systemu powoływania sędziów, ale ocena

III CB 92/25

5

indywidualnych okoliczności dotyczących powołania konkretnego sędziego oraz

jego zachowania po powołaniu, przy czym ocena ta powinna nastąpić w kontekście

konkretnej sprawy. Tymczasem we wniosku żadne indywidualne okoliczności nie

zostały wskazane.

Niezależnie od powyższego wnioskodawca nie wskazał żadnych

okoliczności, które wystąpiły po powołaniu SSN Krzysztofa Grzesiowskiego, które

miałyby podważać zaufanie do jej bezstronności i niezawisłości w pierwotnej

sprawie.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznał, że wniosek nie spełnia

wymagań formalnych, określonych w art. 29 § 9 pkt 1 i 2 ustawy. Dlatego też

stosownie do art. 29 § 10 ustawy o Sądzie Najwyższym Sąd orzekł jak w sentencji.

Renata Żywicka

(M.M.)

[a.ł]