Odszkodowanie za przewlekłość sądu w R. Sąd Najwyższy nie przekazał sprawy innemu sądowi

Postanowieniem z 12 czerwca 2026 r. Sąd Rejonowy w R. w sprawie

z wniosku W.K. przeciwko Skarbowi Państwa – […] w R. o zawezwanie do próby

ugodowej zwrócił się do Sądu Najwyższego - na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. - o

przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na

dobro wymiaru sprawiedliwości.

U podstaw rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, że wnioskodawca domaga się

zawezwania do próby ugodowej Skarbu Państwa – […] w R. w związku z żądaniem

zapłaty odszkodowania w kwocie 672 317 zł za szkodę spowodowaną przewlekłym

rozpoznawaniem przez ten Sąd sprawy z jego powództwa przeciwko D. spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w P. (I C 1019/18).

III CO 1157/26

2

Sąd Okręgowy w R. jest natomiast sądem nadrzędnym nad Sądem

Rejonowym w R., co uzasadnia przyjęcie, że rozpoznanie wniosku przez Sąd

Rejonowy w Radomiu jest sprzeczne z dobrem wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga

tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne

postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.

Jednocześnie jednak zgodnie z art. 442 pkt 2 k.p.c. jeżeli stroną jest Skarb

Państwa, a państwową jednostką organizacyjną z którą wiąże się dochodzone

roszczenie jest sąd przełożony nad sądem właściwym do rozpoznania sprawy – sąd

właściwy do rozpoznania sprawy z urzędu przedstawia akta sprawy sądowi

przełożonemu, który przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu z sądem

przedstawiającym, mającemu siedzibę poza obszarem właściwości sądu

przekazującego.

Sąd Rejonowy kierując wniosek do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441

k.p.c. nie dostrzegł, że w sytuacji, gdy jednostką z której działalnością wiąże się

dochodzone roszczenie jest Sąd Okręgowy w R. jako Sąd przełożony nad Sądem

właściwym (Sądem Rejonowym w R.) zastosowanie w sprawie ma art. 442 pkt 2

k.p.c. Sądem właściwym do przekazania sprawy nie jest zatem Sąd Najwyższy, a

Sąd Okręgowy w R., któremu Sąd Rejonowy z urzędu jest zobligowany przekazać

akta sprawy, a Sąd ten obligatoryjnie przekazuje sprawę innemu sądowi

równorzędnemu mającemu siedzibę poza obszarem sądu przekazującego.

Wystąpienie przesłanek do zastosowania art. 442 k.p.c. wyłącza możliwość

wyboru przez sąd właściwy między przedstawieniem akt sprawy sądowi

przełożonemu zgodnie z art. 442 k.p.c. a wystąpieniem do Sądu Najwyższego

o przekazanie sprawy na podstawie art. 441 k.p.c. W przypadku, gdy mimo spełnienia

przesłanek z art. 442 k.p.c. sąd właściwy wystąpi do Sądu Najwyższego

o przekazanie sprawy na podstawie art. 441 k.p.c. Sąd Najwyższy odmawia takiego

przekazania (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2019 r.,

III CO 1157/26

3

V CO 294/19, z 11 grudnia 2020 r., IV CO 251/20, i z 21 grudnia 2022 r., III CO

1102/22).

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[A.T.]

[a.ł]