Pozwy przeciwko sędziom Sądu Okręgowego w Rybniku nie uzasadniają przekazania sprawy innemu sądowi

Postanowieniem z 16 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Rybniku wystąpił do

Sądu Najwyższego o przekazanie, na podstawie art. 441 k.p.c., do rozpoznania

innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa J.J. przeciwko R.K., Ł.G.,

Z.K., K.S. oraz K.W. o zapłatę.

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że powód wystąpił z pozwami przeciwko wszystkim

sędziom orzekającym w Wydziale II Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego

w Rybniku, przeciwko dwunastu sędziom oraz dwóm referendarzom I Wydziału

Cywilnego, jednemu sędziemu III Wydziału Karnego, co najmniej jednemu

sędziemu V Wydziału Penitencjarnego i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń

Karnych oraz trzem sędziom VI Wydziału Karnego. Zachodzą zatem okoliczności

tego rodzaju, że mogłyby w powszechnym odbiorze wywołać uzasadnioną

wątpliwość co do bezstronności każdego powyżej wymienionego sędziego

w przedmiotowej sprawie. Sąd Okręgowy dodał, że J.J. uczestniczył w rozprawach

prowadzonych przez każdego z sędziów orzekających w II Wydziale Cywilnym

Odwoławczym w sprawach, których nie był stroną i podnosił zastrzeżenia do

prawidłowości powołania sędziów i ich niezawisłości. Powód J.J. w niemalże każdej

sprawie toczącej się w Wydziale II Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego

w Rybniku składa wnioski o zbadanie niezawisłości sędziego referenta, a także

wnioski o wyłączenie sędziego. To samo dotyczy rozstrzygania o kwestiach

incydentalnych i wpadkowych, toczących się na skutek wymienionych wniosków, co

„prowadzi do dezorganizacji toku postępowania i obiektywnej niemożności

merytorycznego rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie”. Ponadto Sąd

zaznaczył, że rozstrzyganie ewentualnych wniosków o wyłączenie każdego

wylosowanego sędziego, wobec którego powód wytoczył powództwo, niewątpliwie

zbędnie wydłuży postępowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 441 k.p.c. musi być interpretowany w sposób ścisły. Do

przekazania sprawy do innego sądu może dojść jedynie w razie powstania

okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych

cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że rozpoznanie

III CO 81/26

3

sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne z interesem

publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż godziłoby

w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (zob. postanowienie SN z 7 maja

2020 r., V CO 1/20, niepubl.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono również, że przepis art.

441 k.p.c. ma na względzie przeszkody dotyczące danego sądu jako organu

wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkody odnoszące się do poszczególnego

sędziego. O konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu,

o którym mowa w art. 441 § 1 k.p.c., nie może w konsekwencji świadczyć

ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy

w stosunku do grupy, nawet istotnej, sędziów sądu występującego. Podstaw

stosowania tego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia

sędziego (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 lutego 2024 r.,

III CO 166/24, niepubl.).

Sam fakt skierowania przez powoda powództw przeciwko sędziom

i referendarzom Sądu Okręgowego w Rybniku nie uzasadnia w konsekwencji

zastosowania w sprawie art. 441 § 1 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

zauważono, że w sprawie jak niniejsza tego rodzaju ocena prowadziłaby do zbyt

łatwego omijania przez stronę przepisów o właściwości sądu. Nie ma przy tym

żadnej gwarancji, że sędziowie tego innego sądu nie będą objęci wnioskami

o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy albo nie zostaną przeciwko nim

skierowane pozwy przez stronę, której sprawę prowadzą, po to uzyskać

przekazanie sprawy do jeszcze innego sądu (zob. postanowienie Sadu

Najwyższego z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, niepubl.).

Z tych względów, na podstawie art. 441 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił

przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Roman Trzaskowski

(K.L.)

III CO 81/26

4

[SOP]