Odrzucenie skargi kasacyjnej powoda uchylone, bo wezwanie o umocowanie było nieprecyzyjne

Postanowieniem z 17 kwietnia 2026 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu odrzucił

skargę kasacyjną powoda J. Ś. od wyroku tego Sądu z 8 stycznia 2026 r. w sprawie

przeciwko B. S.A. w W. o zapłatę i ustalenie, gdyż pełnomocnik nie uzupełnił w

terminie braku formalnego skargi, o co został wezwany zarządzeniem z 27 marca

2026 r. (art. 3986 § 2 k.p.c.).

Sąd Apelacyjny stwierdził, że złożone wraz ze skargą kasacyjną w niniejszej

sprawie pełnomocnictwo substytucyjne udzielone przez radcę prawnego W. B.

dla radcy prawnego M. Ś., datowane jest na 3 marca 2026 r., natomiast

pełnomocnictwo udzielone przez powoda radcy prawnemu W. B. do

reprezentowania go w postępowaniu kasacyjnym jest opatrzone datą 13 marca

2026 r. W związku z tym brak było podstaw do uznania, że w dacie udzielanie

III CZ 122/26

2

pełnomocnictwa substytucyjnego przez radcę prawnego W. B., czynność dokonana

przez niego mieściła się w granicach jego umocowania.

W ocenie sądu drugiej instancji poświadczenie za zgodność z oryginałem

pełnomocnictwa udzielonego przez powoda radcy prawnemu W. B. złożonego w

formie kserokopii przez radcę prawnego M. Ś., której to udzielił on pełnomocnictwa

substytucyjnego do występowania m.in. przed Sądem Najwyższym, jest

nieskuteczne.

W zażaleniu na postanowienie z 17 kwietnia 2026 r. powód zarzucił, że

zostało ono wydane z naruszeniem: - art. 3986 § 2 k.p.c. przez błędne

zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej, wskutek przyjęcia, że pełnomocnik

powoda nie usunął braków formalnych skargi, podczas gdy skarga kasacyjna

wniesiona w imieniu powoda nie była obarczona brakami formalnymi; - art. 89 § 2

zd. 2 k.p.c. przez błędną wykładnię i uznanie, że radca prawny, który uzyskał

pełnomocnictwo substytucyjne nie jest uprawniony do uwierzytelnienia

pełnomocnictwa głównego udzielonego przez zastępowaną przez niego stronę,

podczas gdy jest to dopuszczalne, skoro pełnomocnictwo główne udzielone przez

stronę jest „innym dokumentem wykazującym umocowanie” w rozumieniu przepisu

art. 89 § 2 zdanie 2 k.p.c.

Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego

przysługuje m.in. na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę

kasacyjną. Postanowienie o takim przedmiocie zaskarżył powód.

Stosownie do art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Wymaganie

zastępowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika nie ogranicza się do

czynności procesowych bezpośrednio podejmowanych przed Sądem Najwyższym,

ale obejmuje również czynności procesowe związane z postępowaniem przed

Sądem Najwyższym, które realizowane są wobec sądu drugiej instancji (zob. np.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 30 czerwca 2022 r., III CZ 158/22; z 20

III CZ 122/26

3

kwietnia 2022 r., I NSP 73/22; z 25 lutego 2022 r., III CZ 63/22; z 28 stycznia

2022 r., III CZ 44/22, z 9 lipca 2021 r., IV CZ 26/21).

Jeżeli środek zaskarżenia rozpoznawany przez Sąd Najwyższy wniesienie

pełnomocnik, o którym mowa w art. 871 § 1 k.p.c., to jest on obowiązany przy

dokonaniu tej czynności procesowej złożyć podpisane przez mocodawcę

pełnomocnictwo lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa wraz z odpisem dla strony

przeciwnej (art. 89 § 1 k.p.c.), które to pełnomocnictwo uprawnia go do działania za

stronę przed Sądem Najwyższym. Uchybienie temu wymaganiu obliguje sąd drugiej

instancji lub Sąd Najwyższy do wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku

w oznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia skargi (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 4 listopada 2021 r., IV CZ 37/21).

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została wniesiona za powoda

20 marca 2026 r. przez radcę prawnego M.Ś., a więc osobę spełniającą kryteria

kompetencyjne niezbędne do prowadzenia zastępstwa procesowego przed Sądem

Najwyższym (art. 871 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna została złożona w ustawowym

terminie. Została sporządzona przez radcę prawnego M. Ś., powołującą się na to,

że działa jako pełnomocnik subsytucyjny powoda ustanowiony przez radcę

prawnego W. B. oświadczeniem datowanym na 3 marca 2026 r. (k. 453). Do tego

pełnomocnictwa, jako dokument wykazujący umocowanie, dołączone zostało

pełnomocnictwo dla radcy prawnego W. B. datowane na 18 marca 2026 r. (k. 452).

Zarządzeniem z 27 marca 2026 r. Przewodniczący w Sądzie Apelacyjnym

we Wrocławiu wezwał pełnomocnika do wykazania umocowania przez „załączenie

pełnomocnictwa procesowego obejmującego postępowanie przed Sądem

Najwyższym, tj. dla r.pr. W. B. w oryginale lub w prawidłowo poświadczonym

odpisie” w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie

zostało doręczone pełnomocnikowi powoda 30 marca 2026 r.

Radca prawny W. B. na to wezwanie nie zareagował w wyznaczonym mu

terminie, po czym 28 kwietnia 2026 r. (data nadania korespondencji) złożył

oświadczenie powoda, że ten potwierdza wszystkie czynności procesowe

dokonane w jego imieniu 20 marca 2026 r.

III CZ 122/26

4

W zakresie oceny znaczenia oświadczenia powoda dotyczącego

potwierdzenia czynności procesowych pełnomocnika substytucyjnego należy

odwołać się do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 23 stycznia

2009 r., III CZP 118/08 (OSNC 2009, nr 6, poz. 76), zgodnie z którą brak formalny

pisma procesowego w postaci nienależytego umocowania pełnomocnika może być

usunięty potwierdzeniem strony dokonanych przez niego czynności, ale stosowne

uprawnienie nie dotyczy czynności procesowych, co do których ustawodawca

przewiduje przymus adwokacko-radcowski (zob. postanowienie Sądu Najwyższego

z 10 stycznia 2023 r., III CZ 286/22). Zatem funkcji sanującej nie może pełnić

złożone przez powoda w piśmie z 28 kwietnia 2026 r. oświadczenie potwierdzające

wszystkie czynności podejmowane przez niego w postępowaniu kasacyjnym przez

radcę prawnego M. Ś., w tym czynność złożenia w jego imieniu skargi kasacyjnej.

Z art. 89 § 1 k.p.c. wynika, że pełnomocnik wykazujący swoje umocowanie

może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa oraz odpisy innych

dokumentów wykazujących jego umocowanie. Kwestia, czy pełnomocnik

substytucyjny składający pełnomocnictwo subsytucyjne lub jego uwierzytelniony

przez siebie odpis może wykazać własny status w postępowaniu wyłącznie przez

złożenie oryginału pełnomocnictwa głównego lub jego odpisu poświadczonego za

zgodność z oryginałem przez pełnomocnika głównego, czy też może sam

uwierzytelnić odpis pełnomocnictwa głównego jest rozbieżnie oceniana

w orzecznictwie. Według jednego stanowiska, skoro ustawodawca w pierwszej

części zdania wymienia – jako możliwy do poświadczenia za zgodność

z oryginałem przez pełnomocnika – odpis nie jakiegokolwiek pełnomocnictwa, lecz

udzielonego temu pełnomocnikowi, to w zakresie użytego w drugiej części zdania

określenia „dokumenty wykazujące umocowanie” nie mieszczą się w ogóle odpisy

pełnomocnictw, lecz inne dokumenty wykazujące umocowanie, i to także wtedy,

gdy do postępowania wstępuje pełnomocnik subsytucyjny, działający na bazie

umocowania udzielonego mu przez pełnomocnika głównego. Według drugiego

stanowiska, szerzej reprezentowanego w orzecznictwie (wyroki Sądu Najwyższego

z 9 grudnia 2010 r., III CSK 42/10, z 3 lutego 2016 r., V CSK 208/15, postanowienie

Sądu Najwyższego z 6 lutego 2013 r., V CZ 165/12), w zakresie pojęcia „odpisy

III CZ 122/26

5

innych dokumentów wykazujących umocowanie” mieszczą się też pełnomocnictwa,

będące podstawą działania w sprawie pełnomocnika substytucyjnego.

Świadomość rozbieżności w wykładni art. 89 § 1 k.p.c. i na jej tle

rozbieżnych praktyk sądowych, przy bardzo poważnych konsekwencjach, jakie

wiążą się – szczególnie w postępowaniu kasacyjnym – z niewłaściwym

wykazaniem umocowania do działania w sprawie przez konkretnego pełnomocnika,

powinna skłaniać przewodniczących oceniających spełnienie braków formalnych

środka zaskarżenia do precyzyjnego określenia, jakiego rodzaju braki w wykazaniu

umocowania dostrzegają i jakiego rodzaju działań w celu ich usunięcia oczekują.

W niniejszej sprawie zarządzenie przewodniczącego dotyczyło pełnomocnictwa dla

radcy prawnego W. B., od którego radca prawny M. Ś. wywodziła umocowanie do

działania w sprawie, lecz nie precyzowało, czy problemem dla przewodniczącego i

Sądu jest kwestia uwierzytelnienia odpisu tego dokumentu przez pełnomocnika

substytucyjnego, czy też wywołująca wątpliwości data, w której miało dojść do

udzielenia pełnomocnictwa głównego w relacji do pełnomocnictwa substytucyjnego.

Wpisanie wcześniejszej, wywołującej wątpliwości daty, mogło być bowiem wynikiem

omyłki, której popełnienie nie niweczy skuteczności ani umocowania głównego, ani

substytucyjnego.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 7 czerwca 2019 r.,

I CZ 50/19, udzielenie pełnomocnictwa (rozumianego jako umocowanie) może

nastąpić w dowolnej formie: ustnej lub pisemnej. Wymogiem skuteczności aktu

udzielenia pełnomocnictwa i w konsekwencji dopuszczenia prawnej możliwości

podejmowania przez pełnomocnika czynności procesowych w imieniu mocodawcy

w postępowaniu sądowym jest wykazanie przed sądem tego umocowania

odpowiednim dokumentem. Dokument pełnomocnictwa oraz jego wydanie nie mają

znaczenia konstytutywnego, gdyż taki skutek posiada samo udzielenie

umocowania. Dokument pełnomocnictwa jest jednak niezbędnym dowodem

potwierdzającym istnienie umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony.

Dowód ten nie podlega zastąpieniu żadnym innym środkiem dowodowym, gdyż

wobec sądu i strony przeciwnej za pełnomocnika działającego z właściwym

umocowaniem może uchodzić tylko osoba, która wykazała swe umocowanie

odpowiednim dokumentem pełnomocnictwa.

III CZ 122/26

6

Nieprecyzyjne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych środka

zaskarżenia powoduje, że nie może nastąpić jego odrzucenie wskutek

niewykonania zarządzenia, niezależnie od tego, że od pełnomocnika można było

oczekiwać choćby próby ustalenia, na czym polegały wątpliwości Sądu (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2005 r., III UZ 20/04, OSNP 2005,

Nr 16, poz. 258). Powyższe stanowisko odnosi się również do zarządzenia

wzywającego do usunięcia braków należytego umocowania pełnomocnika -

niezależnie, czy kierowane jest do samej strony, czy jej profesjonalnego

pełnomocnika. Zarządzenie powinno być precyzyjne i jasne, nie może natomiast

być dwuznaczne i powodujące wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów

grożących w razie niezastosowania się do jego treści (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 17 marca 2003 r., I PZ 158/02, OSNP wkładka 2003, Nr 15, poz.

4).

Z tych względów na podstawie art. 39415 § 1 k.p.c. w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[dr]

[a.ł]