Pozwany spóźnił się ze skargą na wyrok z 2014 r., SN oddalił zażalenie

III CZ 185/26

2

Postanowieniem z 21 listopada 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie

VI Wydział Cywilny umorzył postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego

z 21 lipca 2025 r. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (pkt 1); odrzucił wniosek

A.W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z

prawem wyroku Sądu Apelacyjnego z 26 listopada 2014 r., sygn. akt VI ACa 287/14

(pkt 2), odrzucił skargę A.W. o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu

Apelacyjnego z 26 listopada 2014 r., sygn. akt VI ACa 287/14 (pkt 3). W

uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 23

lipca 2025 r. sygn. akt V ACo 263/25 ustanowiono dla A.W. adwokata z urzędu w

celu złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie, sygn. akt VI ACa 287/14 (k.78). Nadto pismem z 4

listopada 20255 r. skarżący cofnął złożony w dniu 21 lipca 2025 r. wniosek o

ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie wniosku

stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie nim wywołane należało umorzyć, o czym

Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji. Odnosząc się natomiast do złożonej skargi

wskazano, że skarżący uchybił terminowi do jej wniesienia. Sformułował w tym

przedmiocie wniosek o jego przywrócenie, jednakże był on zdaniem Sądu

Apelacyjnego spóźniony w myśl art. 169 § 1 k.p.c. Na uwzględnienie bowiem

zasługuje, że już uprzednio złożony przez A.W. wniosek o przywrócenie terminu do

wniesienia skargi został odrzucony postanowieniem z 26 czerwca 2025 r., a sam fakt

ustanowienia pełnomocnika z urzędu skarżącemu, nie otworzył A.W. ponownie drogi

do złożenia, czy to wniosku o przywrócenie terminu, czy też samej skargi. Nadto

w ocenie Sądu Apelacyjnego nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja

pełnomocnika co do zachowania tygodniowego terminu na złożenie wniosku

o przywrócenie terminu liczonego od dnia zapoznania się przez niego z aktami

przedmiotowej sprawy. Jak pełnomocnik sam wskazuje, odebrał pismo

o wyznaczeniu go pełnomocnikiem 14 sierpnia 2025 r., dlatego niezwłocznie winien

skontaktować się ze skarżącym i zapoznać się z aktami sprawy, a za takie nie można

uznać zapoznania się z nimi dopiero po trzech tygodniach, tj. w dniu 4 września

2025r. Tym bardziej, iż pełnomocnik zaniechał wskazania przyczyny tak długiego

oczekiwania na podjęcie czynności w przedmiotowej sprawie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł skarżący zaskarżając

je w zakresie punktu trzeciego i zarzucając naruszenie:

III CZ 185/26

3

1. art. 171 k.p.c. przez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu z powodu

uprzedniego złożenia przez pozwanego wniosku o przywrócenie terminu,

w sytuacji gdy brak zdolności postulacyjnej skarżącego w postępowaniu

wywołanym skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z 26 listopada 2014 roku, sygn. akt VI ACa 287/14

uniemożliwiał mu wystąpienie z takim wnioskiem, a w konsekwencji, uprzedni

wniosek o przywrócenie terminu wniesiony przez skarżącego osobiście

nie powinien być w ogóle brany pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy

albowiem jako wniesiony przez osobę nieuprawnioną - nie istniał, a nadto

nie wynika z przepisów k.p.c., aby czynności podejmowane przez stronę

bezpośrednio miały wpływ na terminy ustanowionego pełnomocnika;

2. art. 169 § 4 k.p.c. poprzez odmowę przywrócenia terminu, w sytuacji gdy

w sposób oczywisty zachodzi wypadek wyjątkowy, albowiem wykonalność

wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 listopada 2014 roku, sygn. akt

VI ACa 287/14 oraz prowadzona od dnia 4 listopada 2024 roku na podstawie

tego tytułu egzekucja narażają pozwanego na niepowetowaną stratę wobec

oczywistej niezgodności wyroku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia

11 lipca 2011 roku, sygn. akt P 1/10, zaś powód/wierzyciel wniósł o wszczęcie

egzekucji dopiero w 2024 roku, a zatem tuż przed upływem terminu

przedawnienia zobowiązania, zaś skarżący niezwłocznie po powzięciu wiedzy

o prowadzonej egzekucji podjął działania zmierzające do umożliwienia

mu zaskarżenia wyroku z dnia 26 listopada 2014 roku;

3. art. 4246 § 3 k.p.c. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że skarga jest spóźniona

i na tej podstawie jej odrzucenie.

Wobec powyższego skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia

i przywrócenie terminu do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 listopada 2014 roku, sygn. akt VI ACa

287/14 oraz przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego

rozpoznania w zakresie o nadaniu skardze dalszego biegu.

W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o oddalenie zażalenie oraz

zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

III CZ 185/26

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie jako bezzasadne zasługiwało na oddalenie.

W niniejszej sprawie zaskarżonym postanowieniem odrzucono skargę

pozwanego o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu Apelacyjnego

w Warszawie z 26 listopada 2014 roku, sygn. akt VI ACa 287/14. Wobec tego należy

przypomnieć, że w myśl art. 4246 § 1 k.p.c. skargę wnosi się do sądu, który wydał

zaskarżony wyrok, w terminie dwóch lat od dnia jego uprawomocnienia się.

Powyższe zaś oznacza, że termin na wniesienie skargi przez pozwanego upłynął

bezskutecznie z dniem 26 listopada 2016 r. Nie może więc budzić wątpliwości,

że skarga złożona 11 września 2025 r. była spóźniona. Zgodnie z art. 4246 § 3 k.p.c.

Sąd odrzuca skargę wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1, spóźnioną, nieopłaconą

lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków strona

nie usunęła w wyznaczonym terminie. Zasadnie więc Sąd Apelacyjny odrzucił

przedmiotową skargę jako spóźnioną.

Dla powyższego wniosku nie ma jednocześnie znaczenia fakt złożenia

wniosku o przywrócenie terminu na złożenie skargi. Trzeba bowiem wskazać,

że postanowieniem z 21 listopada 2025 r. Sąd Apelacyjny odrzucił powyższy

wniosek. Aczkolwiek postanowienie w tym zakresie nie polegało zaskarżeniu

zażaleniem, niemniej mogło być podważone w trybie art. 39821 w zw. z art. 397 § 3

w zw. z art. 380 k.p.c. Tymczasem w rozpatrywanym zażaleniu nie zawarto wniosku

o kontrolę przez Sąd Najwyższy postanowienia Sądu Apelacyjnego w tym zakresie.

Przede wszystkim jednak należy podkreślić, że w orzecznictwie wskazuje się,

iż dwuletni termin do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia z jednej strony jest terminem zawitym prawa

materialnego, z drugiej zaś - terminem procesowym. Materialnoprawna funkcja

analizowanego terminu wiąże się z podstawową funkcją skargi, która polega

na zainicjowaniu postępowania mającego doprowadzić do stwierdzenia jednej

z przesłanek odpowiedzialności państwa za działalność judykacyjną, tj. niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4171 § 2 k.c.). Na gruncie prawa

materialnego uchybienie terminowi do wniesienia skargi skutkuje niemożnością

skutecznego dochodzenia przez uprawnionego roszczenia odszkodowawczego.

Z kolei procesowy charakter tego terminu wyraża się w tym, że wyznacza okres,

III CZ 185/26

5

w którym skarga może być skutecznie wniesiona - a uchybienie mu powoduje

odrzucenie skargi (art. 4248 § 1 k.p.c.). Mając na względzie ten dwoisty charakter

wskazanego terminu, który pełni istotną funkcję materialnoprawną, a także jego

prekluzyjność, Sąd Najwyższy jednolicie przyjmował, że termin ten nie podlega

przywróceniu na podstawie art. 168 § 1 k.p.c. (postanowienia SN: z 15 czerwca 2007

r., I CNP 28/07, OSNC-ZD 2008, nr C, poz. 61 i z 21 czerwca 2023 r., I CNP 204/22).

Wniosek więc skarżącego o przywrócenie terminu był niedopuszczalny co na

zasadzie art. 171 k.p.c. musiało skutkować jego odrzuceniem, a zatem

rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego także co do tej kwestii odpowiada przepisom

prawa.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. zażalenie oddalił.

O koszach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. Biorąc pod uwagę charakter

niniejszego postępowania, jak również zakres argumentacji przedstawionej

w odpowiedzi na zażalenie Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi podstawa

do odstąpienia od obciążenia skarżącego kosztami postępowania zażaleniowego.

Wysokość wynagrodzenia radcy prawnego z urzędu w toku postępowania

zażaleniowego ustalono na podstawie § 16 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 16 ust. 2 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia

przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy

prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2026, poz. 87 t.j.).

Z powyższych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[a.ł]