Spóźniona skarga na wyrok z 2012 roku odrzucona, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie

Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu wyrokiem z 10 kwietnia

2012 r. w sprawie z powództwa P. sp. z o.o. w G. przeciwko M. G., K. S. i J. M. o

zapłatę, zasądził od pozwanych M. G. i K. S. solidarnie na rzecz powoda kwotę 86

328,47 zł z ustawowymi odsetkami […], przy czym za zapłatę powyższych

III CZ 21/26

2

należności pozwani odpowiedzialni są solidarnie z pozwanym J. M., co do którego

uprawomocnił się nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym wydany przez

Sąd 28 września 2011 r. w sprawie o sygn. akt X GNc 6577/11; a także zasądził od

pozwanych M. G. i K. S. solidarnie na rzecz powoda kwotę 7934 zł tytułem zwrotu

kosztów procesu, przy czym za zapłatę powyższej należności do kwoty 4696,25 zł

pozwani odpowiedzialni są solidarnie z pozwanym J. M., co do którego

uprawomocnił się nakaz zapłaty w/w postępowaniu upominawczym wydany przez

Sąd 28 września 2011 r. (X GNc 6577/11).

Powyższy wyrok wobec K. S. stał się prawomocny 3 maja 2012 r., a co do

wszystkich pozwanych - 1 czerwca 2012 r.

K. S. w dniu 10 października 2025 r. wniósł skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem powyższego wyroku, którą podpisał osobiście.

Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu postanowieniem

z 17 listopada 2025 r. odrzucił skargę jako wniesioną po terminie, jak

i z pominięciem przymusu adwokacko-radcowskiego.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o uchylenie powyższego

postanowienia, a także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z odpisu

postanowienia Sądem Apelacyjnego w Warszawie VII Wydział Gospodarczy

i Własności Intelektualnej z dnia 18 czerwca 2025 roku - celem wykazania faktu

prawomocnego

zakończenia

postępowania

„przeciwegzekucyjnego”

zainicjonowanego przez skarżącego, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego

kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 4246 § 1 k.p.c. oraz

art. 4246 § 3 k.p.c. w zw. z art. 117 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 4246 § 3 k.p.c. sąd odrzuca skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wniesioną z naruszeniem art.

871 § 1, spóźnioną, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak

również skargę, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie.

III CZ 21/26

3

Natomiast zgodnie z art. 4246 § 1 k.p.c. skargę tę wnosi się do sądu, który wydał

zaskarżony wyrok, w terminie dwóch lat od dnia jego uprawomocnienia się.

W orzecznictwie wskazuje się, że dwuletni termin do wniesienia skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia z jednej strony

jest terminem zawitym prawa materialnego, z drugiej zaś - terminem procesowym.

Materialnoprawna funkcja analizowanego terminu wiąże się z podstawową funkcją

skargi, która polega na zainicjowaniu postępowania mającego doprowadzić do

stwierdzenia jednej z przesłanek odpowiedzialności państwa za działalność

judykacyjną, tj. niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art.

4171 § 2 k.c.). Na gruncie prawa materialnego uchybienie terminowi do wniesienia

skargi skutkuje niemożnością skutecznego dochodzenia przez uprawnionego

roszczenia odszkodowawczego. Z kolei procesowy charakter tego terminu wyraża

się w tym, że wyznacza okres, w którym skarga może być skutecznie wniesiona -

a uchybienie mu powoduje odrzucenie skargi (art. 4248 § 1 k.p.c.). Mając na

względzie ten dwoisty charakter wskazanego terminu, który pełni istotną funkcję

materialnoprawną, a także jego prekluzyjność, Sąd Najwyższy jednolicie

przyjmował, że termin ten nie podlega przywróceniu na podstawie art.

168 § 1 k.p.c. (postanowienia SN: z 15 czerwca 2007 r., I CNP 28/07, OSNC-ZD

2008, nr C, poz. 61 i z 21 czerwca 2023 r., I CNP 204/22).

W związku z tym, że zaskarżony przez K. S. wyrok stał się wobec niego

prawomocny 3 maja 2012 r., a skarga została przez niego wniesiona 10

października 2025 r., nie ulega wątpliwości, że została ona wniesiona po upływie

terminu z art. 4246 § 1 k.p.c.

W takiej sytuacji - wbrew w twierdzeniom zażalenia - zaistniała przesłanka

do odrzucenia skargi w postaci jej spóźnienia.

Skarga została również zasadnie odrzucona z powodu niezachowania

przymusu adwokacko-radcowskiego.

Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c., w postępowaniu przed Sądem Najwyższym

obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych,

a w sprawach własności intelektualnej także przez rzeczników patentowych.

III CZ 21/26

4

Zastępstwo to obejmuje również czynności procesowe związane z postępowaniem

przed Sądem Najwyższym, a podejmowane przed sądem niższej instancji.

Należy wyjaśnić, że przymus adwokacko-radcowski w postępowaniu przed

Sądem Najwyższym ma na celu zapewnienie złożenia środka odwoławczego, który

odpowiada ustawowym wymaganiom i jest wynikiem dochowania staranności, jakiej

można wymagać od profesjonalisty (postanowienie SN z 17 kwietnia 2019 r.,

V CZ 15/19). Odnosi się on do każdego postępowania przed Sądem Najwyższym

i wyłącza zdolność strony do podejmowania czynności procesowych osobiście.

Oznacza to, że czynności samej strony lub pełnomocnika niebędącego adwokatem

lub radcą prawnym albo rzecznikiem patentowym są bezskuteczne. Środek

odwoławczy wniesiony z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c. należy kwalifikować jako

niedopuszczalny, a uchybienie leżące u podstaw tej oceny ma charakter

nieusuwalny (postanowienia SN: z 28 marca 2018 r., V CZ 16/18; z 16 stycznia

2009 r., V CZ 87/08, z 8 października 2014 r., II CZ 53/14; z 10 marca 2016 r.,

III CZ 7/16; z 17 kwietnia 2019 r., V CZ 15/19 oraz z 17 lipca 2026 r., III CZ 11/26).

Mając na uwadze powyższe, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

wniesiona w niniejszej sprawie i podpisana osobiście przez skarżącego - jako

niedopuszczalna - podlegała odrzuceniu.

Dlatego wbrew zarzutom skarżącego, Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że

wniesiona w niniejszej sprawie skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem,

wobec niezachowania terminu do jej wniesienia, jak również wobec niezachowania

przymusu adwokacko-radcowskiego, podlegała odrzuceniu.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

(M.K.)

[a.ł]