Po śmierci powoda w sprawie o dożywocie spadkobierczyni nie została stroną

Postanowieniem z 20 grudnia 2024 r. w sprawie z powództwa A.Ś.

przeciwko K.Ś. i N.Ś. o rozwiązanie umowy dożywocia Sąd Apelacyjny w Krakowie,

na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 12

października 2022 r., uchylił zaskarżony wyrok i postępowanie w sprawie umorzył.

U podstaw rozstrzygnięcia legła ocena, że roszczenie dożywotnika będącego

zbywcą nieruchomości, który po wytoczeniu powództwa o rozwiązanie umowy o

dożywocie (art. 913 § 2 k.c.) zmarł przed zakończeniem tego postępowania, nie

przechodzi na jego spadkobiercę, powód zaś zmarł […] 2024 r.

Skarga kasacyjna od powyższego postanowienia wniesiona przez E.Ś.

została odrzucona przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, na podstawie art. 3986 § 2

k.p.c., postanowieniem z 24 czerwca 2025 r. Zdaniem Sądu Apelacyjnego skarżąca

nie jest uprawniona do złożenia skargi kasacyjnej, gdyż przedmiot sprawy wyklucza

wejście do postępowania następców prawnych zmarłego powoda, w konsekwencji

E.Ś. nie jest stroną postępowania.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E.Ś. Wniosła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej

instancji do ponownego rozpoznania. Podniosła, że wstąpiła do postępowania po

stronie powodowej w miejsce powoda A.Ś. i w związku z tym ma status strony. Sąd

uznał uprawnienie powódki do wykonywania uprawnień procesowych w sprawie,

gdyż legitymując się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po powodzie,

otrzymała (na wniosek) odpisy orzeczeń wydanych w sprawie zainicjowanej przez

A.Ś. wraz z uzasadnieniem. Zdaniem skarżącej nawet przyjmując, że

uprawnienie/roszczenie materialnoprawne powoda A.Ś. (o rozwiązanie umowy o

dożywocie) miało charakter ściśle osobisty, taka kwalifikacja nie powinna dotyczyć

jego roszczenia prawnoprocesowego (żądania skierowanego do sądu o podjęcie

określonego działania). Aby zgłoszone roszczenie prawnoprocesowe podlegało

ocenie pod kątem zasadności nie jest konieczne, aby odpowiadało mu roszczenie

materialnoprawne o tożsamej treści. Jeżeli zaś roszczenie materialnoprawne nie

istnieje, sąd oddala powództwo, a nie umarza postępowanie.

III CZ 252/25

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono stanowisko, zgodnie z którym

legitymacja do zaskarżenia wyroku przysługuje tylko stronie, której dotyczy ten

wyrok, a więc każdemu podmiotowi występującemu w procesie jako powód lub

pozwany, bez względu na to, czy posiadał legitymację procesową (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z 5 września 1997 r., III CKN 152/97, niepubl.;

postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2016 r., II CZ 94/15, niepubl.;

postanowienie Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2017 r., I PZ 31/16, niepubl.).

Uprawnienie do zaskarżenia wyroku przysługuje również podmiotowi, wobec

którego wyrok został wydany, mimo że nie był stroną procesu (zob. uchałę Sądu

Najwyższego z 25 kwietnia 1980 r., III CZP 21/80, OSNC 1980, nr 11, poz. 207).

Uprawnienie to nie przysługuje natomiast podmiotowi, który nie uzyskał

statusu strony procesu jako jej następca prawny, wobec wygaśnięcia roszczeń na

skutek śmierci tej strony (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 kwietnia

2001 r., III CZ 6/01, niepubl.). Taka zaś sytuacja zaistniała w przedmiotowej

sprawie, wobec śmierci powoda na etapie postępowania apelacyjnego. Zgodnie

z uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 1970 r.

III CZP 112/69 OSNCP 1971/1 poz. 1, mającą moc zasady prawnej - roszczenie

dożywotnika będącego zbywcą nieruchomości, który po wytoczeniu powództwa

o rozwiązanie umowy o dożywocie (art. 913 § 2 k.c.) zmarł przed zakończeniem

tego postępowania, nie przechodzi na spadkobierców (zob. też postanowienie

Sądu Najwyższego z 6 maja 2016 r., I CSK 297/15, niepubl.).

Powódka nie wstąpiła do postępowania apelacyjnego jako następca prawny

zmarłego i nie uzyskała statusu strony tego postępowania. Skarżąca nie uzyskała

również tego statusu po prawomocnym zakończeniu postępowania na skutek

dokonanych przez Sąd na jej wniosek doręczeń.

Z tych względów, na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

III CZ 252/25

4

Roman Trzaskowski

(K.L.)

[a.ł]