Zażalenie w sprawie o rozwód oddalone, skarga kasacyjna od takiego orzeczenia niedopuszczalna

Postanowieniem z 29 sierpnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie odrzucił

skargę kasacyjną powoda T. E. od postanowienia z 24 października 2024 r., którym

Sąd ten oddalił jego zażalenie na – wydane na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. –

postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z 16

października 2023 r. o odrzuceniu pozwu przeciwko J. E. o rozwiązanie związku

małżeńskiego z powodem przez rozwód. Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd

III CZ 42/26

2

Apelacyjny powołał art. 3982 § 2 pkt 1 k.p.c. i stwierdził, że skarga kasacyjna

wniesiona została w sprawie o rozwód i alimenty, a orzeczenia wydane w takich

sprawach nie podlegają zaskarżeniu skargą kasacyjną. Skarga kasacyjna nie jest

dopuszczalna także od rozstrzygnięć w przedmiocie władzy rodzicielskiej, ustalenia

miejsca pobytu małoletnich dzieci, kontaktów rodziców z dziećmi oraz alimentów. W

sprawach z zakresu prawa rodzinnego przysługuje ona tylko od orzeczeń w

przedmiocie przysposobienia oraz o podział majątku wspólnego po ustaniu

wspólności majątkowej między małżonkami, chyba że wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych (zob. art. 5191 § 2

k.p.c.). Katalog ten jest zamknięty.

Powód zaskarżył postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z 29 sierpnia 2025 r. zażaleniem i zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem

art. 3982 § 2 pkt 1 k.p.c. ze względu na potraktowanie sprawy, w której skarga

została wniesiona jako rozwodowej, podczas gdy sprawa nie dotyczyła rozwodu,

lecz uznania w Polsce wyroku sądu luksemburskiego, a jej odrzucenie prowadziło

do naruszenia prawa powoda do obrony i do pozbawienia go możliwości

skutecznego dochodzenia jego praw przed sądem, w tym do przeprowadzenia

kontroli zgodności wyroku sądu obcego z prawem polskim (art. 45 ust. 1 Konstytucji

RP).

Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie

postanowienia Sądu Okręgowego z 16 października 2023 r. i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powód 30 marca 2023 r. wystąpił z pozwem przeciwko J. E. o rozwiązanie

związku małżeńskiego z nim przez rozwód z winy pozwanej, powierzenie

wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi obojgu rodzicom i

ustalenie ich miejsca pobytu w każdorazowym miejscu zamieszkania powoda,

ustalenie kontaktów pozwanej z dziećmi i zasądzenie na rzecz dzieci i powoda

alimentów oraz o udzielenie zabezpieczenia tych roszczeń. Podał, że z żądaniem

rozwiązania małżeństwa wystąpiła też pozwana, a sprawa z jej powództwa była

najpierw zarejestrowana przed sądem polskim, a po wycofaniu żądania

III CZ 42/26

3

zgłoszonego przed tym sądem, pozwana wystąpiła o rozwód przed sądem w

Luksemburgu.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o odrzucenie pozwu, gdyż

małżeństwo stron zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w Luksemburgu

z 16 marca 2023 r., prawomocnym od 2 sierpnia 2023 r. Sąd ten rozstrzygnął też

o miejscu zamieszkania dzieci, a wyrokiem z 15 czerwca 2023 r. także

w przedmiocie alimentów na ich rzecz. Okoliczności te pozwana wykazała

zaświadczeniem Sądu Okręgowego w Luksemburgu wydanym na podstawie art.

36 rozporządzenia Rady (UE) 2019/1111 z 25 czerwca 2019 r. w sprawie

jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich

i w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej oraz w sprawie

uprowadzenia dziecka za granicę. Powód wiedział o postępowaniach, zostały mu

też doręczone – zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

2020/1784 z 25 listopada 2020 r. dotyczącego doręczania w państwach

członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub

handlowych – orzeczenia w wymienionych wyżej sprawach.

W związku z tymi twierdzeniami powód zarzucił, że wnosi o odmowę uznania

orzeczenia Sądu Okręgowego w Luksemburgu na podstawie art. 1148 § 1 k.p.c.

w związku z art. 1146 § 1 pkt 4 k.p.c., gdyż był pozbawiony możliwości obrony

przed tym Sądem, nie wdał się przed nim w spór, w chwili prowadzenia

postępowania nie mieszkał już w Luksemburgu i nie uznał jurysdykcji Sądu, przed

którym pozwana wytoczyła powództwo w rozumieniu art. 12 ust. 3 lit.

b rozporządzenia nr 2201/2003.

Zarzuty powoda nie zostały uwzględnione, gdyż w świetle rozporządzenia

(UE) 2019/1111 Sąd Okręgowy w Luksemburgu miał jurysdykcję w sprawie

rozwodowej stron. Według art. 1145 k.p.c. orzeczenia sądów państw obcych

wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, a przepis ten

realizuje dyspozycję art. 30 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2019/1111 i art. 21 ust.

1 rozporządzenia nr 2201/2003. Według art. 21 ust. 3 rozporządzenia nr 2201/2003

każda zainteresowana strona może wystąpić w trybie postępowania

przewidzianego w sekcji 2 rozporządzenia z wnioskiem o ustalenie, że orzeczenie

III CZ 42/26

4

podlega lub nie podlega uznaniu. O takim uprawnieniu stron stanowi też art.

1048 k.p.c. Art. 31 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2019/1111 zawiera upoważnienie dla

każdej zainteresowanej strony do wystąpienia o wydanie orzeczenia

stwierdzającego brak przesłanek odmowy uznania, o których mowa w art.

38 i 39 zgodnie z procedurami przewidzianymi w art. 59-62 oraz, w stosownych

przypadkach, w sekcji 5 rozdziału i w rozdziale VI. Powód nie wystąpił z wnioskami,

o których mowa w przywołanych przepisach, lecz zgłosił odpowiadające im zarzuty

w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem od postanowienia o odrzuceniu jego

pozwu rozwodowego. Sprawa, w której doszło do wydania postanowienia

o odrzuceniu pozwu pozostaje w tej sytuacji sprawą o rozwód, gdyż o takim

żądaniu sąd miałby orzekać, gdyby zakończył ją merytorycznie. Zgodnie z art.

3982 § 2 pkt 1 k.p.c., w sprawie o rozwód i o alimenty skarga kasacyjna jest

niedopuszczalna. Wyłączenie w powołanym przepisie możliwości wniesienia skargi

kasacyjnej w sprawie o rozwód ma charakter generalny. Nie jest zatem

dopuszczalna kontrola kasacyjna wydawanych w sprawach o takim przedmiocie

jakichkolwiek rozstrzygnięć, także takich, w których sąd wypowiada się

o niedopuszczalności prowadzenia postępowania, i to bez względu na charakter

wadliwości, jakimi mogą być one dotknięte (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z 7 listopada 2002 r., II CZ 85/07, z 19 marca 2008 r., V CZ 9/08, z 20 czerwca

2022 r., III CZ 138/22).

W świetle art. 5191 § 2 k.p.c. skarga kasacyjna w sprawach z zakresu prawa

rodzinnego,

opiekuńczego

i

kurateli

przysługuje

tylko w sprawach o przysposobienie oraz o podział majątku wspólnego po ustaniu

wspólności majątkowej między małżonkami, chyba że wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. Katalog ten jest

zamknięty. Sprawa o władzę rodzicielską nie została ujęta w tym katalogu, a więc

podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Zasadnie zatem Sąd Apelacyjny uznał, że skarga kasacyjna powoda od

postanowienia oddalającego jego zażalenia na postanowienie odrzucające pozew

podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

III CZ 42/26

5

Z tych względów, na podstawie art. 39814 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.,

orzeczono jak w pkt 1. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono

stosownie do art. 98 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt

2 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z 22 października 2025 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Marta Romańska

[dr]

[a.ł]