Sprawa spółki jawnej P. wraca do pierwszej instancji, zażalenie pozwanego oddalone

Wyrokiem z 12 lutego 2026 r., Sąd Okręgowy w Radomiu, w sprawie

z powództwa P. spółki jawnej w R. przeciwko J. S., o uznanie czynności prawnej za

bezskuteczną, na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w

Radomiu z 18 grudnia 2024 r., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi

Rejonowemu w Radomiu do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał m.in. że: „Sąd ten nie

rozpoznał bowiem istoty sprawy, a nadto w zasadzie zachodzi konieczność

przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.”

III CZ 99/26

2

W zażaleniu na powyższy wyrok pozwany zarzucił naruszenie art.

386 § 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W postępowaniu wywołanym wniesieniem zażalenia, przewidzianego w art.

3941 § 11 k.p.c., Sąd Najwyższy bada jedynie, czy sąd drugiej instancji prawidłowo

przyjął, że zachodzi jedna z przyczyn uzasadniająca uchylenie wyroku sądu

pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, objętych art.

386 § 2 i 4 k.p.c. Zażalenie nie zmierza do oceny zasadności żądania pozwu ani

apelacji, czy merytorycznego stanowiska prawnego sądu drugiej instancji.

W przypadku wskazania przez sąd drugiej instancji nierozpoznania istoty sprawy

przez sąd pierwszej instancji jako podstawy uchylenia wyroku, zakres kognicji Sądu

Najwyższego ogranicza się do zbadania, czy sąd odwoławczy prawidłowo rozumiał

to pojęcie oraz czy jego merytoryczne stanowisko uzasadniało taką ocenę

postępowania sądu pierwszej instancji, natomiast poza tym zakresem pozostaje

prawidłowość poglądu prawnego wyrażonego przez ten sąd. Zażalenie

przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. nie jest środkiem prawnym służącym kontroli

materialnoprawnej podstawy wyroku czy prawidłowości zastosowania przez sąd

drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami

kasatoryjnego orzeczenia. Kontrola dokonywana w ramach zażalenia na

podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. ma charakter formalny, stąd powinna zmierzać

jedynie do oceny istnienia przesłanek do uchylenia orzeczenia sądu pierwszej

instancji, bez wkraczania w kompetencje sądu in merito (zob. np. niepublikowane

postanowienia Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2021 r., IV CZ 16/21; z 10 grudnia

2015 r., V CZ 77/15; z 15 kwietnia 2016 r., I CZ 13/16; z 19 października 2016 r.,

V CZ 58/16 oraz powołane w nich orzecznictwo).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że o nierozpoznaniu istoty

sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. można mówić jedynie wtedy, gdy sąd nie

odniósł się do tego, co było przedmiotem sprawy bądź zaniechał zbadania

materialnej podstawy żądania, bezpodstawnie przyjmując, że nie jest to konieczne

z uwagi na istnienie przesłanek materialnoprawnych lub procesowych

unicestwiających roszczenie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie budzi

III CZ 99/26

3

wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy – w zakresie

istnienia wierzytelności i jej wysokości. Sąd Okręgowy wyraźnie wskazał na tę

kwestię. W uzasadnieniu zaznaczono bowiem, że „Sąd ten wskazał jedynie, że

powodowie nie wykazali istnienia wierzytelności, wierzytelność nie tylko nie była

wymagalna, ale także nie została skonkretyzowana, jest jedynie hipotetyczna. Tego

typu stwierdzenia na obecnym etapie są jednak całkowicie dowolne”. Nie zgadzając

się z poglądem Sądu Rejonowego, Sąd Okręgowy dodał ponadto, że „Nie sposób

także zgodzić się, że przedmiotowa wierzytelność nie została przez powódkę

skonkretyzowana”.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala stwierdzić, aby Sąd

Okręgowy wadliwie rozumiał pojęcie nierozpoznania istoty sprawy i nieprawidłowo

w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zidentyfikował jego przesłanki.

Warto również zauważyć, że Sąd Okręgowy skupił się także na przesłance

wymogu przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Sąd wskazał, że

„Sąd Rejonowy w zasadzie w ogóle takich ustaleń nie poczynił, nie przeprowadził

w sposób właściwy postępowania dowodowego, ani nie dokonał oceny

zgromadzonych już dowodów.” Ten aspekt został szczegółowo uzasadniony przez

Sąd Okręgowy i w ocenie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości. Sąd Okręgowy

dodatkowo przedstawił szereg uwag, które Sąd Rejonowy powinien mieć na

względzie przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3941 § 3 w związku

z 39814 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.

[a.ł]