Wniosek o zbadanie niezawisłości sędziego SN bez rozpoznania po utracie mocy przepisów

8 września obrońca E.G. złożył wniosek o zbadanie spełnienia przez SSN

Z.K. wymogów niezawisłości i bezstronności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek podlegał pozostawieniu bez rozpoznania z uwagi na następczą

niedopuszczalność jego merytorycznego rozpoznania, wynikającą z utraty mocy

obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną jego wniesienia oraz

określających przesłanki i tryb jego rozpoznania.

Trzeba bowiem zauważyć, iż wyrokiem z 22 września 2026 r., K 21/26,

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:

1. art. 42a § 3–14 ustawy z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.),

III KB 152/25

2

2. art. 23a § 4–15 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów

wojskowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1614),

3. art. 29 § 5–25 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz. U. z 2024 r. poz. 622)

– są niezgodne z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 2 oraz w

związku z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej.

Z kolei wyrokiem z 23 września 2025 r., sygn. akt P 3/25, Trybunał

Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 21 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 6

ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych

aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461), rozumiany w ten sposób, że

wystąpienie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz powstanie obowiązku

jego stosowania przez wszystkie organy władzy publicznej następuje dopiero z

chwilą dokonania czynności technicznej polegającej na ogłoszeniu tego wyroku w

Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 2 w związku z art.

10, w związku z art. 173 oraz w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

W świetle stanowiska wyrażonego w wyroku P 3/25 należało przyjąć, że

skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2026 r., K 21/26,

nastąpiły z chwilą jego wydania. Do tego momentu zakwestionowane przepisy

korzystały z domniemania konstytucyjności, stanowiąc obowiązującą podstawę

prawną podejmowanych na ich podstawie czynności procesowych. Natomiast z

chwilą wydania wskazanego wyroku, zgodnie z przyjętym w nim rozumieniem

skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, przepisy te utraciły moc

obowiązującą. Stosownie bowiem do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia

Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał w niniejszym przypadku

z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości określenia innego

terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych regulacji.

Konsekwencją powyższego była utrata mocy obowiązującej przepisów

regulujących instytucję badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości

i bezstronności, z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu

oraz jego postępowania po powołaniu. Utrata mocy obowiązującej objęła przy tym

III KB 152/25

3

nie tylko przepisy określające uprawnienie do wystąpienia z takim wnioskiem, lecz

także regulacje wyznaczające przesłanki jego zasadności, właściwość sądu, skład

orzekający, tryb procedowania oraz zasady kontroli instancyjnej wydanego

rozstrzygnięcia.

Oznacza to, że wyeliminowaniu z porządku prawnego uległa cała szczególna

konstrukcja procesowa umożliwiająca przeprowadzenie wskazanego badania

w trybie wnioskowym.

W konsekwencji należało uznać, że wniosek, choć dopuszczalny w chwili

jego wniesienia, stał się następczo niedopuszczalny do merytorycznego

rozpoznania. Brak jest bowiem obecnie podstawy normatywnej pozwalającej

Sądowi Najwyższemu na przeprowadzenie żądanego badania, a zarazem nie

istnieją podstawy do rozstrzygnięcia o zasadności wniosku.

Z tych względów Sąd Najwyższy, przyjmując odpowiednie zastosowanie

konstrukcji przewidzianej w art. 429 § 1 w związku z art. 430 § 1 k.p.k., orzekł jak

w sentencji.

Mariusz Załucki

[WB]

[a.ł]