Wniosek o zbadanie niezawisłości sędziego pozostawiony bez rozpoznania po wyroku TK

17 listopada 2025 r. sędzia Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie M. F.

wniósł o ponowne rozpoznanie wniosku skazanego M. D. o zbadanie spełnienia

przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie II AKo 143/25

rozpoznanego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 6 listopada 2025

r., sygn. II AKo 143/25.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania.

Wyrokiem bowiem z 22 września 2026 r., K 21/26, Trybunał Konstytucyjny

orzekł, że:

1) art. 42a § 3-14 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.),

III KB 173/25

2

2) art. 23a § 4-15 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów

wojskowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1614),

3) art. 29 § 5-25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.

U. z 2024 r. poz. 622)

– są niezgodne z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 2 oraz w

związku z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej.

Z kolei, wyrokiem z 23 września 2025 r., P 3/25, Trybunał Konstytucyjny orzekł

m.in., że: art. 21 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca

2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.

U. z 2019 r. poz. 1461) rozumiany w ten sposób, że wystąpienie skutków wyroku

Trybunału Konstytucyjnego oraz zaistnienie obowiązku jego stosowania przez

wszystkie organy władzy publicznej aktualizuje się dopiero z chwilą dokonania

czynności technicznej polegającej na ogłoszeniu tego wyroku w Dzienniku Ustaw

Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, w związku z

art. 173, w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym skutki ww. wyroku z 22 września 2026 r. nastąpiły

z chwilą jego wydania. Do tej chwili objęte orzeczeniem przepisy korzystały

z domniemania konstytucyjności. Zaś od daty zapadłego wyroku utraciły one moc

obowiązującą. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają bowiem moc

powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 189 Konstytucji RP). Nadto,

Trybunał w okolicznościach niniejszej sprawy nie skorzystał z możliwości określenia

innego terminu utraty obowiązującej wymienionych przepisów (art. 190 ust. 3

Konstytucji RP).

Utrata mocy obowiązującej art. 42a § 3-14 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.) i art. 29 §

5-25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym sprawiła, że w porządku

prawnym niedopuszczalne stało się badanie spełnienia przez m.in. sędziego Sądu

Apelacyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem

okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na

wniosek jakiegokolwiek podmiotu. Przestały również obowiązywać uregulowania,

które dotyczyły nie tylko wniosku, ale także trybu i przesłanek ponownego jego

rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

III KB 173/25

3

W rezultacie, złożony w niniejszej sprawie wniosek, na podstawie ówcześnie

obowiązujących przepisów prawa, korzystających z domniemania konstytucyjności,

z chwilą utraty przez nie mocy obowiązującej, stał się niedopuszczalny, ponieważ dla

jego rozpoznania nie jest przewidziana procedura sądowa, ustały bowiem podstawy

prawne do jakiegokolwiek stosowania przepisów procedury karnej. Zgodnie

natomiast z art. 429 § 1 k.p.k. prezes sądu pierwszej instancji odmawia przyjęcia

środka odwoławczego, jeżeli wniesiony został po terminie lub przez osobę

nieuprawnioną albo jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Z kolei, w myśl art. 430 §

1 k.p.k. sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania przyjęty środek odwoławczy,

jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 429 § 1 albo jeżeli przyjęcie tego środka

nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu. Natomiast, § 2 tego

przepisu stanowi, że na postanowienie przysługuje zażalenie do innego

równorzędnego składu sądu odwoławczego, chyba że zostało wydane przez Sąd

Najwyższy. Prowadzi to do wniosku, że pozostawienie niedopuszczalnego środka

odwoławczego przez Sąd Najwyższy stanowi jego arbitralną decyzję procesową.

Z tych też względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 429 § 1 w zw. z art. 430

§ 1 i 2 k.p.k. rozstrzygnął jak w sentencji.

[J.J.]

[a.ł]