SN pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego z powodu sposobu jego powołania

Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z kasacją obrońcy skazanych P.B.

i R.S. od wskazanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie. Sprawa

niniejsza została zarejestrowana pod sygn. akt III KK 112/25 i przydzielona do

referatu sędziego SN S.S. (k. 24). Obrońca skazanych, 3 czerwca 2025 r. (data

III KK 112/25

2

prezentaty sądowej) złożyła do tutejszego sądu „Wniosek o wyłączenie sędziego od

rozpoznania sprawy”, powołując się na wystąpienie wobec sędziego SN S.S.

przesłanek z art. 41 § 1 k.p.k. (32). Wniosek ten został zarejestrowany w kontrolce

KRI pod nr 1070 i przydzielony do referatu sędziego SN P.K. (k. 38).

Obrońca skazanych, adw. P.M., złożyła nastąpienie wniosek o wyłączenie

tego sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego SN S.S.,

kwestionując procedurę jego powołania na urząd sędziego, na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z

2018 r., poz. 3), co w jej mniemaniu, uzasadnia wątpliwości co do bezstronności

wskazanego sędziego i prowadzi do wystąpienia bezwzględnej przyczyny

odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie uznać należy za niedopuszczany, gdyż odwołuje się

do twierdzeń niezgodnych z ustawą zasadniczą.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu,

jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. Uzasadnienie twierdzenia o istnieniu wątpliwości co

do bezstronności sędziego musi odnosić się do takiego zachowania lub postawy

sędziego na sali rozpraw lub poza nią, względnie innych okoliczności o charakterze

faktycznym, z których mogłoby wynikać, że sędzia jest, czy też nawet może być, w

określony sposób nastawiony do uczestników postępowania lub do sprawy, co w

rezultacie byłoby realnym zagrożeniem dla sprawiedliwego jej rozstrzygnięcia.

Podstawa wyłączenia sędziego przewidziana w art. 41 § 1 k.p.k. materializuje się

zatem jedynie wówczas, gdy z pewnych okoliczności faktycznych można wywodzić

przekonanie, że zachodzą wobec sędziego wątpliwości co do bezstronności, a więc,

że pomiędzy podnoszonymi okolicznościami, mającymi charakter rzeczywisty i

obiektywny, a rozstrzyganiem sprawy przez określonego sędziego zachodzi

związek funkcjonalny. Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego, w

III KK 112/25

3

rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi bowiem zawsze in concreto, a nie in

abstracto.

Treść wniosku obrońcy skazanych nie pozwala natomiast na konstatację, że

w odniesieniu do osoby SSN P.K. zachodzą poddające się merytorycznej ocenie

podstawy określone w art. 41 § 1 k.p.k., nakazujące jego odsunięcie od

procedowania w przedmiocie wniesionego w tej sprawie wniosku o wyłączenie

innego sędziego Sądu Najwyższego. Jako podważająca bezstronność tego

sędziego w rozumieniu analizowanego przepisu okoliczność nie może być

rozważany w ogóle fakt, iż P.K. na stanowisko sędziego SN został powołany przez

Prezydenta RP na wniosek KRS uformowanej zgodnie z przepisami ustawy z 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), której status kwestuje aktualnie wskazana

obrońca. Należy bowiem zauważyć, że w obowiązującym porządku prawnym,

kwestionowany przez obrońcę system powoływania sędziów był i nadal jest

jedynym istniejącym. Z natury rzeczy zatem nie można zakwalifikować do kategorii

określonej w art. 41 § 1 k.p.k. okoliczności należącej do obowiązującego porządku

ustrojowego.

Podkreślenia wymaga również fakt, że art. 41 § 1 k.p.k. częściowo został

uznany za niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca

2020 r., sygn. akt P 22/19 (Dz.U.2020.413). Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony

wyżej przepis utracił moc w zakresie, w jakim dopuszczał rozpoznanie wniosku o

wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której

wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U.2019.84). W tym stanie rzeczy, skoro obecnie

obowiązujące przepisy regulujące kwestie powołania na stanowisko sędziego nie

mogą być przedmiotem badania w pryzmacie okoliczności z art. 41 § 1 k.p.k. z

powodu niekonstytucyjności, wniosek o wyłączenie sędziego, w którym podano w

wątpliwość bezstronność sędziego na tej właśnie podstawie, że zakwestionowano

okoliczności towarzyszące jego powołaniu na stanowisko sędziego, musi być

uznany niedopuszczalny w kontekście obowiązującego porządku prawnego.

III KK 112/25

4

Nieskutecznie obrońca w swej argumentacji nawiązała do uchwały Sądu

Najwyższego z 23 stycznia 2000 r., BSA-I-4110-1/2020, jako mającej wspierać jej

wniosek skoro akt ten – na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia

2020 r., U 2/20, który orzekł, iż wskazana uchwała połączonych izb Sądu

Najwyższego, jest niezgodna z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45

ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności – utracił charakter wiążący. Również więc i ta okoliczność,

nie może aktualnie stanowić możliwej podstawy uzasadniającej wniosek o

wyłączenie sędziego. Przypomnieć również należy, że zgodnie z art. 190 ust. 1

Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie

obowiązującą i są ostateczne, co oznacza, iż wiążą strony, także wszystkie sądy,

nie wyłączając Sądu Najwyższego.

Nie istnieje zresztą żadna relacja łącząca okoliczności przewidziane w art.

41 § 1 k.p.k. z uchybieniem przewidzianym w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co wynika już

z treści art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., a nadto z przywołanego w poprzednim akapicie

wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. może być

bowiem sensownie łączone wyłącznie z wadliwością ukształtowania składu w

sensie ilościowym, względnie z ukształtowaniem składu przez sędziów, którzy nie

mieli ustrojowych kompetencji do rozpoznawania określonych kategorii spraw.

Takie też było utrwalone przez lata orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym

zakresie (zob. np. uchwałę SN z 24 maja 1995 r., I KZP 15/95, wyrok SN z 24

sierpnia 2011 r., III KK 213/11).

Z tych względów, uznając argumentację obrońcy za ustrojowo

niedopuszczalną i nie mającą związku z art. 41 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak

w sentencji.

[WB]

[a.ł]

III KK 112/25

5