Przetrzymywanie w klatce dla psa. SN uchylił wyrok z powodu obsady sądu

A.C. i R. T. stanęli pod zarzutem tego, że:

1. w okresie od dnia 16 kwietnia 2020 roku do dnia 18 kwietnia 2020 roku w K.,

działając wspólnie i w porozumieniu ze sobą oraz innymi nieustalonymi na

chwilę obecną osobami, co do których materiał dowodowy został wyłączony

do odrębnego postępowania, pozbawili wolności D. B., przy czym

pozbawienie wolności łączyło się ze szczególnym udręczeniem polegającym

na związaniu rąk i nóg taśmą klejącą oraz kilkudziesięciogodzinnym

przetrzymywaniem związanego mężczyzny w klatce dla psa o wymiarach 1

metr na 1 metr, po uprzednim pobiciu wymienionego tłuczkiem do mięsa po

plecach, rękach i nogach, na skutek których to działań doznał on obrażeń ciała

w postaci sińców na obu ramionach, lewym barku, grzbiecie i prawym udzie

oraz sińca na twarzy, czym narażono go na nastąpienie skutku z art. 156§1

k.k. lub z art. 157§1 k.k.

tj. popełnienia przestępstwa z art. 189§3 k.k. w zb. z art. 158§1 k.k. w zw. z

art. 11§2 k.k.,

a nadto R. T. pod zarzutem tego, że:

2. w dniu 17 maja 2020 roku w K., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi

nieustalonymi na chwilę obecną osobami, co do których materiał dowodowy

został wyłączony do odrębnego postępowania, wtargnął do lokalu

mieszkalnego przy ul. […] w K., a następnie wziął udział w pobiciu P. K. 2.

oraz A. W., używając niebezpiecznego narzędzia w postaci pałki

teleskopowej, podczas gdy inni sprawcy również używali podobnie

niebezpiecznego narzędzia w ten sposób, że zadawali uderzenia

pokrzywdzonym P. K. 2. po całym ciele, a A. W. co najmniej dwukrotnie w

głowę, w wyniku czego P. K. 2. doznał obrażeń ciała w postaci ran tłuczonych,

sińca z obrzękiem i otarć naskórka na kończynach górnych, sińców i otarć

naskórka na klatce piersiowej, grzbiecie i kończynach dolnych, rany tłuczonej

na lewej stopie, powodujących naruszenie czynności narządów jego ciała na

okres czasu poniżej 7 dni, a A. W. doznała obrażeń ciała powodujących

naruszenie czynności narządów jej ciała, przy czym z uwagi na ilość i miejsce

III KK 181/25

3

zadawanych urazów, byli oni narażeni na bezpośrednie niebezpieczeństwo

wystąpienia skutku określonego w art. 156§1 k.k. lub w art. 157§1 k.k.,

tj. popełnienia przestępstwa z art. 159 k.k. w zb. z art. 193 k.k. w zw.

z art. 11§2 k.k.

Sąd Okręgowy w Kielcach, wyrokiem z dnia 17 grudnia 2021r., wydanym

w sprawie sygn. akt III K 127/20, uznał oskarżonych za winnych popełnienia

zarzucanego im czynu, z tym ustaleniem, iż D. B. był przetrzymywany w klatce o

wymiarach 1,05 metra długości, 0,73 metra szerokości i 0,81 metra wysokości,

stanowiącego przestępstwo z art. 189§3 k.k. i art. 158§1 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k.,

za co wymierzył im kary po 7 lat pozbawienia wolności. Sąd uznał ponadto R. T. za

winnego popełnienia przestępstwa z art. 159 k.k. i art. 193 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k.,

za które wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności.

Łącząc jednostkowe kary pozbawienia wolności wymierzone wobec R. T., na

podstawie art. 85§1 i 2 k.k. oraz art. 86§1 k.k. w zw. z art. 4§1k.k., Sąd wymierzył mu

karę łączną 9 lat pozbawienia wolności. Nadto, przedmiotowym wyrokiem Sąd orzekł

stosowne zakazy zbliżania się oraz zadośćuczynienia za krzywdy wyrządzone

przestępstwami (pkt II, III, VI i VII sentencji wyroku), a także rozstrzygnął w kwestii

zaliczenia na poczet wymierzonej A. C. kary pozbawienia wolności okresu

rzeczywistego pozbawienia go wolności w sprawie, o dowodach rzeczowych oraz o

kosztach postępowania (pkt IV, IX i X części dyspozytywnej wyroku).

Wyrok ten zaskarżony został apelacjami obrońców oskarżonych.

Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia z 13 stycznia 2023r. wydanym

w sprawie o sygn. akt II AKa 156/22 utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.

Orzeczenie to zaskarżone zostało kasacjami obrońców oskarżonych.

Obrońca oskarżonego A. C. podniósł zarzuty:

1. rażącej obrazy prawa procesowego, tj. art. 390§1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 375§2

k.p.k. i art. 6 k.p.k., wszystko w związku z art. 433§1 i §2 k.p.k. i art. 457§3

k.p.k. oraz art. 438 pkt 2 k.p.k., polegającą na nienależytym i niewłaściwym

rozważeniu zarzutu apelacyjnego obrazy prawa procesowego w postaci

przywołanych powyżej przepisów tego prawa i wadliwym uzasadnieniu

stanowiska Sądu Apelacyjnego w Krakowie co do tego zarzutu, nie

pozwalającym na jego merytoryczną weryfikację;

III KK 181/25

4

2. rażącej obrazy prawa procesowego, która niewątpliwie miała wpływ na treść

orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Krakowie, powodując nieuzasadnione

utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia Sądu Okręgowego w Kielcach,

a mianowicie art. 6 k.p.k. w zw. z art. 433§1 i 2 k.p.k. i art. 457§3 k.p.k. oraz

art. 170§1 pkt 5 k.p.k. - a contrario, art. 170§1a k.p.k. w zw. z art. 433§1 i 2

k.p.k. oraz art. 457§3 k.p.k., poprzez wadliwą realizację obowiązku

rozważenia zarzutu z pktu 1 e (mylnie określonego przez Sąd w uzasadnieniu

motywów jako ponowny 1 d) apelacji obrońców A. C. wskazanego w środku

odwoławczym i niedokonanie jej w granicach i przy pomocy środków

określonych w art. 7 k.p.k.;

3. rażącej obrazy prawa procesowego, a mianowicie art. 5§2 k.p.k., art. 7 k.p.k.,

a wszystko w zw. z art. 457§3 k.p.k. i art. 433§1 i 2 k.p.k. oraz art. 434§1 pkt

1 a contrario i pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 457§3 k.p.k. poprzez wadliwą realizację

obowiązku rozważenia zarzutów wskazanych w środku odwoławczym w tej

części i niedokonanie jej w granicach i przy pomocy środków określonych w

art. 7 k.p.k., przy jednoczesnej, dalej idącej, rażącej obrazie art. 5§2 k.p.k.

dokonanej bezpośrednio przez Sąd Apelacyjny w Krakowie;

4. rażącej obrazy prawa procesowego, a mianowicie art. 170§1 pkt 2 i 3 k.p.k.

w zw. z art. 433§2 k.p.k. i art. 457§3 k.p.k. oraz art. 207§1 k.p.k. i art. 148§1

pkt 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 433§1 i 2 k.p.k. i art. 457§3 k.p.k. poprzez

niedostateczne rozważenie zarzutu obrony A. C. w zakresie niezasadności

oddalenia wniosku dowodowego o przeprowadzenie eksperymentu

procesowego (pierwotnie z udziałem pokrzywdzonego, następczo z

deklaracją obrońców co do uczestnictwa w eksperymencie) i przyjęcie, że

wniosek ten co do zasady był bezprzedmiotowy, zaś sam dowód jako taki miał

być nieprzydatny dla wykazania okoliczności podniesionych w tezie

dowodowej;

5. rażącej obrazy prawa procesowego w zakresie kary wymierzonej A. C., a

mianowicie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 4 k.p.k. wszystko w związku z art.

433§2 k.p.k. i art. 457§3 k.p.k. poprzez niedostateczne i rozważenie zarzutu

rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia

wolności.

III KK 181/25

5

Obrońca R. T. podniósł z kolei następujące zarzuty:

1. rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa

procesowego, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z 410 k.p.k. w zw. z art. 433§2 k.p.k. oraz

art. 457§3 k.p.k. polegającego na zaniechaniu dokonania przez Sąd

Apelacyjny w Krakowie wszechstronnej kontroli odwoławczej oraz należytego

rozważenia i ustosunkowania się w uzasadnieniu orzeczenia do wszystkich

zarzutów podniesionych w środku odwoławczym wniesionym przez obrońcę

oskarżonego, a w szczególności odnoszących się do: bezpodstawnego

przyjęcia, że D. B. był przetrzymywany w okresie 16-18 kwietnia w klatce;

2. rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa

procesowego, tj. art. 162 k.p.k. w zw. z art. 170§1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art.

170§1a i 2 k.p.k. i art. 2§1 pkt 1, §2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 6 k.p.k. i w związku

z przepisem art. 458 k.p.k. poprzez nieprawidłowe oddalenie przez Sąd

odwoławczy na rozprawie dnia 05 stycznia 2023r. wniosku dowodowego

obrońcy złożonego pismem z dnia 26 września 2022r., co spowodowało

niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych z perspektywy oceny

odpowiedzialności karnej oskarżonego, naruszenie zasady obiektywizmu

i prawdy materialnej oraz prawa do obrony oskarżonego;

3. rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa

procesowego, tj. art. 162 k.p.k. w zw. z art. 170§1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art.

170§1a i 2 k.p.k. i art. 2§1 pkt 1, §2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 6 k.p.k. i w związku

z przepisem art. 458 k.p.k. poprzez nieprawidłowe oddalenie przez Sąd

odwoławczy na rozprawie dnia 05 stycznia 2023r. wszelkich wniosków

dowodowych złożonych przez oskarżonego, jak i obrońców oskarżonego,

co spowodowało niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych

z perspektywy oceny odpowiedzialności karnej oskarżonego, naruszenie

zasady obiektywizmu i prawdy materialnej oraz prawa do obrony oskarżonego;

4. rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa

procesowego, tj. art. 170§1 pkt 2 i 3 k.p.k. w zw. z art. 433§2 k.p.k. i art. 457§3

k.p.k. i art. 2§1 pkt 1, §2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 6 k.p.k. i w związku z przepisem

art. 458 k.p.k. poprzez niedostateczne rozważenie zarzutu w zakresie

niezasadności oddalenia wniosku dowodowego o przeprowadzenie

III KK 181/25

6

eksperymentu procesowego jako bezprzedmiotowego, co spowodowało

niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych z perspektywy oceny

odpowiedzialności karnej oskarżonego, a następnie poczynienie własnych

ustaleń stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że Sąd dokonał oględzin klatki,

wskazując, że okoliczność czy pokrzywdzony został włożony do klatki, czy do

niej wrzucony jest irrelewantna dla odpowiedzialności oskarżonego, a nadto

nie wykazania konkretnymi, znajdującymi oparcie w ujawnionych w sprawie

okolicznościach argumentami, dlaczego uznano przedmiotowy zarzut za

bezzasadny, w sytuacji gdy z depozycji samego pokrzywdzonego wynika, iż

ten w jednej wersji miał sam wejść do klatki, zaś w drugiej wersji miał do niej

zostać wrzucony - w obu przypadkach przez drzwiczki wejściowe, których

wymiarów Sąd nie ustalił, a w rezultacie nierozpoznanie niniejszej okoliczności.

W zarzutach z pkt 5-7 podniesiono zarzuty rażącego i mającego istotny wpływ

na treść orzeczenia naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z 410 k.p.k.

w zw. z art. 433§2 k.p.k. oraz art. 457§3 k.p.k. polegającego na zaniechaniu

dokonania przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wszechstronnej kontroli odwoławczej

oraz należytego rozważenia i ustosunkowania się w uzasadnieniu orzeczenia w

sposób szczegółowy do zarzutów podniesionych w środku odwoławczym

wniesionym przez obrońcę oskarżonego, a nadto nie wykazania konkretnymi,

znajdującymi oparcie w ujawnionych w sprawie okolicznościach argumentami,

dlaczego, szczegółowo wymienione w treści zarzutu kasacyjnego zarzuty i

okoliczności uznano za niezasadne.

W ostatnim, 8. punkcie kasacji, wskazano na wystąpienie w sprawie

bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439§1 pkt 2 k.p.k., polegającej na

wydaniu wyroku przez nienależycie obsadzony sąd, poprzez udział w składzie

orzekającym zaskarżonego wyroku sędziego X. Y., w sytuacji, gdy sędzia ta została

powołana na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z 8.12.2017r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a zatem w sposób nie spełniający

warunku niezależności i bezstronności, naruszający art. 6 Europejskiej Konwencji

o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 45 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej.

III KK 181/25

7

Podnosząc tak sformułowane zarzuty obaj obrońcy wnieśli o uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie oraz utrzymanego w nim

w mocy wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Kielcach jako sądowi pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że podniesiony przez obrońcę skazanego R. T.

zarzut nienależytej obsady sądu w postępowaniu odwoławczym, tj. wystąpienia w

sprawie bezwzględnej przesłanki odwoławczej określonej w art. 439§1 pkt 2 k.p.k.,

okazał się o tyle zasadny, że doprowadził do uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 stycznia 2023r., sygn. akt II AKa 156/22 i

przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym. Jednocześnie, charakter tego uchybienia spowodował - z jednej

strony, że ww. orzeczenie musiało zostać uchylone również co do oskarżonego A.

C. , z drugiej zaś, że Sąd Najwyższy ograniczył rozpoznanie kasacji wyłącznie do

niego.

Nie sposób nie dostrzegać, że problematyka zasiadania w konkretnych

składach Sądu Apelacyjnego w Krakowie Sędziego tego Sądu – X. Y. była już

wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Na przestrzeni ostatnich lat

stosowne testy Sąd Najwyższy przepowadzał w stosunku do tej Sędzi co najmniej

jedenastokrotnie – w sprawach III KK 60/23, III KK 109/23, III KK 239/23, III KK

295/23, III KK 401/23, III KK 463/23, II KK 74/22, III KK 292/24, III KK 600/23, III KK

259/24 i III KK 199/24. Każdorazowo zakończyły się one stwierdzeniem, że sąd, w

którego składzie zasiadała wskazana Sędzia, był nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439§1 pkt 2 k.p.k.

Od tego czasu sytuacja dokumentacyjna w omawianej przestrzeni nie uległa

zmianie.

Powtórzyć zatem jedynie należy już zaprezentowaną argumentację: „Jak

wskazano to w uzasadnieniu wyroku w sprawie III KK 109/23 (k.24) dokonane

ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że kariera zawodowa Sędziego X. Y. „uległa

zdecydowanemu przyspieszeniu w 2018 roku. Zdaniem Sądu Najwyższego należy

to wiązać z faktem podpisania w grudniu 2017 r. listy poparcia dla niektórych sędziów

kandydujących do składu tworzonej wówczas Krajowej Rady Sądownictwa, (…).

III KK 181/25

8

Poparcie obejmowało w szczególności kandydaturę sędzi D. P.” (ówczesnej Prezes

Sądu Okręgowego w […], członka, a następnie Przewodniczącej obecnej Krajowej

Rady Sądownictwa).

Od 28 grudnia 2017r. do 1 lutego 2020r, a później na czas nieokreślony,

Sędzia X. Y. była delegowana do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie. W

dniu 15 stycznia 2018r. została powołana do pełnienia funkcji Wiceprezesa Sądu

Okręgowego w Krakowie, a w dniu 1 października 2020r. (jeszcze w trakcie delegacji)

powołano ją do pełnienia funkcji Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie. W

dniu 4 lutego 2021r. otrzymała nominację na Sędziego Sądu Apelacyjnego w

Krakowie.

Jak wskazano w cytowanej już uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca

2022r. „z pewnością dla oceny w ramach trzeciego etapu testu znaczenie ma

równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem

ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra

Sprawiedliwości”.

Trudno nie dostrzec w tym kontekście, że Minister Sprawiedliwości powierzył

wykonywanie jednego z najwyższych stanowisk w hierarchii funkcyjnej sądów

powszechnych osobie, której przydatność do wykonywania obowiązków sędziego

sądu apelacyjnego była dopiero badana poprzez odbywanie delegacji w tym sądzie.

W pełni słuszna jest zatem konstatacja o „zdecydowanym przyspieszeniu”

kariery zawodowej Sędziego X. Y. po 2018r. Przy czym, jednocześnie, trudno nie

dostrzec zbieżności czasowej owego przyspieszenia z faktem udzielenia poparcia

dla ówczesnej Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie w kandydowaniu do

nowotworzonej Krajowej Rady Sądownictwa.

Powyższe dramatycznie wpisuje się w deklaracje polityków partii mającej

większość parlamentarną (w latach 2015/2023 – obecny dopisek SN), że planowane

przez nich zmiany w sądownictwie (w istotnej części przeprowadzane z naruszeniem

elementarnych norm konstytucyjnych), wymagają uczestnictwa nowych osób, które

zmiany te przeprowadzą.

Deklaracja taka wprost uderza w niezawisłość sądownictwa i jasno pokazuje,

że celem tak zwanej reformy sądownictwa było w istocie uzależnienie władzy

sądowniczej od władzy wykonawczej i jak najściślejsze związanie obu tych władz.

III KK 181/25

9

Konsekwencją zaś, powierzanie stanowisk funkcyjnych w sądach osobom mającym

zaufanie Ministra Sprawiedliwości.

W takich warunkach Sędzia X. Y. zdecydowała się na pełnienie

eksponowanych stanowisk w administracji sądowej.

Podkreślić wypada też, że taki ekstremalnie szybki proces awansu

administracyjnego, w zasadzie, był zjawiskiem nieznanym przed 2016 rokiem.

Sięganie w procedurze awansowej po osoby delegowane dopiero do orzekania

w danym sądzie, bez nominacji na sędziego tego sądu, w istocie oznacza brak

zaufania ze strony kierownictwa resortu, in gremio, do wszystkich sędziów danej

jednostki. W tym kontekście, dla odmiany, powierzenie stanowiska osobie „z

zewnątrz” wskazuje na to, że cieszy się ona takim zaufaniem.

Sam proces nominacyjny osoby testowanej toczył się też w warunkach, które

nie mogły nie nasuwać wątpliwości, co najmniej do oceny moralnej, decyzji o

ubieganiu się o awans sędziowski w procedurze prowadzonej przed Krajową Radą

Sądownictwa powołaną ustawą z 2017r. Miał on bowiem miejsce już po uchwale

trzech połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020r. (Sędzia otrzymała nominację na

Sędziego Sądu Apelacyjnego w dniu 4 lutego 2021r.) znała więc prezentowany w

niej pogląd, jaki wpływ może mieć odebranie nominacji uzyskanej w tak wadliwym

procesie nominacyjnym na ocenę nienależytej obsady sądu w konkretnej sprawie (w

rozumieniu art. 439§1 pkt 2 k.p.k.). Znane jej były też okoliczności związane z

odmową opiniowania awansów sędziowskich przez Kolegium Sądu Okręgowego w

Krakowie.

W pełni świadomie zatem, znając realia prawne i polityczne podjęła decyzje

o ubieganiu się o awans sędziowski i co znacznie istotniejsze w kontekście

prowadzonego testu, o przyjęciu kolejnych awansów administracyjnych.

Nie można zapominać o tym, że głównym zadaniem sądów jest funkcja

kontrolna. Z jednej strony kontrola przestrzegania obowiązującego prawa przez

obywateli, z drugiej zaś, kontrola przestrzegania praw obywatelskich przez Państwo

i jego funkcjonariuszy. Funkcji tej nie da się realizować bez zachowania niezawisłości

i przekonania obywateli, że sprawujące wymiar sprawiedliwości sądy są rzeczywiście

bezstronne.

III KK 181/25

10

W omówionej sytuacji (…) stwierdzić należy, że okoliczności, w jakich Sędzia

Sądu Apelacyjnego w Krakowie X. Y. została powołana na kolejne stanowisko

sędziowskie, mogą wzbudzić w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co

do niezależności od czynników zewnętrznych składu sądu utworzonego z jej

udziałem, a w szczególności, od bezpośrednich lub pośrednich wpływów władzy

wykonawczej”.

Kierując się powyższą argumentacją i w niniejszej sprawie przyjąć należy,

że Sąd Odwoławczy rozpoznający ją był nienależycie obsadzony w rozumieniu

art. 439§1 pkt 2 k.p.k.

Wobec zachodzenia wskazanej powyżej bezwzględnej przesłanki

odwoławczej zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać Sądowi

Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.

Zważywszy na przyczynę uchylenia zaskarżonego wyroku przedwczesne

byłoby ocenianie przez Sąd Najwyższy zasadności pozostałych zarzutów

podniesionych w obydwu wywiedzionych kasacjach. Będą one musiały stać się

przedmiotem oceny w ponowionym postępowaniu apelacyjnym prowadzonym przez

prawidłowo obsadzony Sąd.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na

wstępie.

[J.J.]

[r.g.]

Jerzy Grubba

Waldemar Płóciennik

Kazimierz Klugiewicz