SN nie wstrzymał wykonania wyroku za rozbój mimo zarzutu wadliwego składu sądu

Obrońca skazanego wniósł do Sądu Najwyższego kasację, w której podniósł

zarzut zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej

obsady składu sądu odwoławczego ( art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) oraz zarzut obrazy

prawa materialnego art. 280 § 2 k.k. w zakresie przypisania skazanemu

wypełnienia znamion rozboju kwalifikowanego, w sytuacji gdy w świetle

okoliczności sprawy, z uwagi na eksces drugiego sprawcy, możliwe było

zakwalifikowanie czynu skazanego jedynie z art. 157 § 1 k.k. i odwołując się do

III KK 256/26

2

charakteru prawnego tych uchybień wniósł o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego kasacją wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest utrwalony pogląd, że

wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku na podstawie art. 532 § 1 k.p.k., jest

odstępstwem od zasady bezzwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń (art.

9 § 2 k.k.w.). Zastosowanie wspomnianej instytucji może więc nastąpić tylko

wyjątkowo. Kontrola kasacyjna dotyczy bowiem prawomocnego wyroku sądu

odwoławczego, a więc wyroku objętego domniemaniem prawidłowości ustaleń i

trafności rozstrzygnięć w nim zawartych. Szczególne uprawnienie Sądu

kasacyjnego wynikające z art. 532 k.p.k. wymaga potwierdzenia, że w sprawie

zaistniały szczególne, nadzwyczajne względy nakazujące pozbawienie w tym trybie

prawomocnego wyroku atrybutu wykonalności. Powodem ku temu może być

zasadność argumentacji przedstawionej na poparcie zarzutów kasacji, stwarzająca

wysokie prawdopodobieństwo wydania orzeczenia kasatoryjnego. Okoliczność ta

musi być jednak dostrzegalna już „na pierwszy rzut oka”, skoro procedowanie w

oparciu o art. 532 k.p.k. następuje przed merytorycznym rozpoznaniem kasacji.

Gdy trafność zarzutów podniesionych w kasacji nie jest – na tym etapie –

oczywista, samo zwrócenie się z wnioskiem o wstrzymanie wykonania

prawomocnego wyroku nie uzasadnia odstąpienia od wspomnianej na wstępie

zasady bezzwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń (zob. m.in. post. SN z

9.02.2023 r., V KK 681/21).

Konkretyzując te uwagi natury ogólnej i odnosząc je do argumentacji

wyrażonej na poparcie wniosku stwierdzić należało, co następuje.

1. Sąd Najwyższy dostrzega powagę i znaczenie wskazanej przez obrońcę

skazanego okoliczności dotyczącej zaistnienia bezwzględnej przyczyny

odwoławczej. Sąd Najwyższy jest jednak w tym zakresie związany treścią uchwały

połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z

23.01.2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNKW 2020, nr 2, poz. 7). Sam fakt, iż w

składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie

III KK 256/26

3

powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r. poz. 3) nie stanowi wyłącznego argumentu za uznaniem, że w sprawie

zmaterializowała się bezwzględna podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia

na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Drugim, nie mniej ważnym warunkiem jest

bowiem, by wadliwość procesu powoływania prowadziła, w konkretnych

okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w

rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw

Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności. W dalszym orzecznictwie Sądu Najwyższego,

które wykształciło się na kanwie tego zagadnienia wskazano, że brak jest podstaw

do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację

w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17

stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo

sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. (uchw. SN z 2.06.2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22).

O ile nie budzi wątpliwości prerogatywa Sądu Najwyższego do badania tej

kwestii z urzędu w trakcie rozpoznawania nadzwyczajnego środka zaskarżenia (z

mocy art. 536 k.p.k. w zw. z art. 439 k.p.k.), to brak jest wyraźnej podstawy prawnej

do przeprowadzenia takiego badania w postępowaniu incydentalnym prowadzonym

w oparciu o art. 532 k.p.k. Niezależnie od powyższego, podniesiony zarzut nie

mieści się w kategorii takich, co do których z góry wiadomo, że obalają

domniemanie prawidłowości wydanych orzeczeń. Stopień skomplikowania

analizowanego zagadnienia wymagający de facto przeprowadzenia badania

instytucjonalnej bezstronności sędziego w realiach konkretnej sprawy, na który to

aspekt zwrócono uwagę w cyt. uchwale SN I KZP 2/22, jak i zresztą samej kasacji,

powoduje, że nie jest możliwe przesądzenie o jego zasadności przed

merytorycznym rozpoznaniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia. To zaś może

nastąpić dopiero w toku rozprawy kasacyjnej (por. również post. SN z 7.03.2022 r.,

IV KK 475/21). Podnoszone okoliczności wskazujące na niespełnienie przez

sędziego biorącego udział w składzie wydającym orzeczenie standardu

III KK 256/26

4

niezawisłości i bezstronności nie mieści się w – wykształconym w orzecznictwie

Sądu Najwyższego – kanonie okoliczności „jednoznacznych w swej wymowie”,

uzasadniających wstrzymanie wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego

orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji na podstawie art.

532 § 1 k.p.k. Nie chodzi przy tym o samą rangę zarzutu, ale o realną, niemal

bezspornie rysującą się możliwość jego uwzględnienia.

Odnośnie do drugiego zarzutu kasacji podnieść należało, na tym etapie

procedowania, że zarzut ten prima vista nie jest jednoznacznie pozbawiony racji,

ale ostateczne rozstrzygnięcie co do trafności tego zarzutu będzie wymagało

pogłębionych rozważań prawnych sądu, co nastąpi w toku rozprawy. Zatem zarzut

ten nie ma waloru „oczywistej zasadności”.

Podnieść również należało, że twierdzenie wnioskodawcy przedstawione w

ramach tego zarzutu, o możliwości zakwalifikowania czynu skazanego jedynie z art.

157 § 1 k.k., z pominięciem usiłowania dokonania kradzieży środków odurzających

z użyciem przemocy wobec osoby, z uwagi na stanowisko zajęte przez sąd

pierwszej instancji, nie podbudowane teoretycznie, a oparte na jednym orzeczeniu

sądu powszechnego, że środki odurzające nielegalnie posiadane jako wyłączone z

legalnego obrotu nie mogą stanowić przedmiotu czynności wykonawczej rozboju,

nie jest jednoznacznie przekonujące.

Zatem pomimo skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawie kasacyjnej, na

obecnym etapie postępowania nic nie wskazuje, jakoby wniesiona w imieniu

skazanego kasacja miała walor „oczywistej zasadności”, tzn. podniesione w niej

zarzuty przekonywały o trafności i skuteczności nadzwyczajnego środka

zaskarżenia bez potrzeby prowadzenia pogłębionych rozważań. Niezależnie

bowiem od tego, jak zasadność i skuteczność kasacji ocenia sam jej autor, traci on

z pola widzenia, że immanentną cechą tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia

są zarzuty mające świadczyć o rażącym naruszeniu prawa, co nie oznacza jeszcze,

że samo ich wyartykułowanie jest równoznaczne z koniecznością wstrzymania

wykonania zaskarżonego wyroku, korzystającego przecież z domniemania trafności

ocen i ustaleń stanowiących jego podstawę oraz domniemania zgodności z prawem.

W przeciwnym wypadku ustawodawca określiłby kasację jako środek zaskarżenia o

charakterze bezwzględnie suspensywnym, co przecież nie ma miejsca.

III KK 256/26

5

Wskazane okoliczności przekonują, że w tej sprawie nie zachodzi ryzyko

nieodwracalność skutków kary w razie jej wykonania. Chodzi o niebezpieczeństwo

wystąpienia skutków nieodwracalnych i zasadniczo niemożliwych do

zrekompensowania. Taki przypadek w analizowanej sprawie nie zachodził.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie niniejszej

nie zachodzą dostateczne podstawy do zastosowania nadzwyczajnej instytucji

przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k.

Dlatego orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

[J.J.]

[a.ł]