Po zmianie kwalifikacji zabójstwa SN uchylił pozbawienie praw publicznych skazanego

III KK 395/25

2

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt

II K 186/17, uznano oskarżonego G. G. za winnego popełnienia przestępstwa z art.

148 § 2 pkt 3 k.k., za które wymierzono mu karę dożywotniego pozbawienia wolności.

W punkcie II. tego wyroku, na podstawie art. 40 § 1 i 2 k.k., orzeczono wobec

oskarżonego środek karny w postaci pozbawienia praw publicznych na okres 8 lat.

W kolejnych punktach wyroku oskarżonego G. G. uznano za winnego popełnienia

czynów: z art. 278 § 1 i 5 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 11

§ 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., z art. 270 § 1 k.k., z art. 275 § 1 k.k. i art. 276 k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k., z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., z art. 284 § 2 k.k. w zw. z

art. 294 § 1 k.k., z art. 270 § 1 k.k., z art. 242 § 1 k.k., z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art.

12 k.k., a także zasądzono od niego obowiązki kompensacyjne. Orzeczone wobec

oskarżonego kary jednostkowe pozbawienia wolności połączono, wymierzając G. G.

karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności.

Po rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonych i pełnomocnika oskarżyciela

posiłkowego, Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r.,

sygn. II AKa 80/19, zmienił zaskarżony wyrok w odniesieniu do G. G. w ten sposób,

że w punkcie I. uchylił orzeczenie o karze łącznej, zmienił opis i kwalifikację prawną

czynu na art. 148 § 1 k.k., skazując oskarżonego za ten czyn na karę dożywotniego

pozbawienia wolności, a w miejsce orzeczonych kar jednostkowych wymierzył karę

łączną dożywotniego pozbawienia wolności. W punkcie II zaskarżony wyrok utrzymał

w mocy w pozostałym zakresie.

Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, na korzyść

skazanego G. G. , w zakresie zawartego w punkcie II rozstrzygnięcia o utrzymaniu

w mocy pkt II wyroku Sądu Okręgowego i zarzucając:

„rażące i mające istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia naruszenie prawa

karnego materialnego, a mianowicie art. 40 § 2 k.k., w brzmieniu obowiązującym

przed dniem 1 stycznia 2022 r., polegające na zaniechaniu uchylenia,

orzeczonego wobec oskarżonego G. G. wyrokiem Sądu I instancji (pkt II), w

związku ze skazaniem za czyn kwalifikowany z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. (pkt I), środka

karnego w postaci pozbawienia praw publicznych, przy równoczesnej zmianie

zaskarżonego wyroku Sądu meriti, poprzez wyeliminowanie z opisu przypisanego

III KK 395/25

3

oskarżonemu w punkcie I czynu ustawowych znamion wskazujących na

motywację zasługującą na szczególne potępienie oraz zakwalifikowanie

zachowania oskarżonego jako wyczerpującego ustawowe znamiona art. 148 § 1

k.k. w sytuacji, gdy orzeczenie - na podstawie art. 40 § 2 k.k., w brzmieniu

obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2022 r. - środka karnego w postaci

pozbawienia praw publicznych było możliwe jedynie w razie skazania na karę

pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 za przestępstwo popełnione w

wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie”.

Podnosząc powyższe, wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w

Rzeszowie w zaskarżonej części i utrzymanego nim w mocy rozstrzygnięcia

zawartego w pkt II orzeczenia Sądu I instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, stąd jej rozpoznanie i uwzględnienie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Podniesione w kasacji uchybienie, polegające na rażącym i mającym istotny

wpływ na treść wyroku naruszeniu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 40

§ 2 k.k., w jego brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2022 r., znajduje

potwierdzenie w treści zaskarżonego wyroku, którym nie uchylono środka karnego

polegającego na pozbawieniu G. G. praw publicznych. Przywołany przepis stanowił,

że „Sąd może orzec pozbawienie praw publicznych w razie skazania na karę

pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 za przestępstwo popełnione w

wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie”.

Sąd odwoławczy zmienił bowiem wyrok Sądu I instancji w zakresie, w jakim

oskarżony G. G. został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 148 § 2 pkt 3 k.k.,

które stanowiło typ kwalifikowany zbrodni zabójstwa - w wyniku motywacji

zasługującej na szczególne potępienie, na zbrodnię zabójstwa w typie podstawowym

z art. 148 § 1 k.k. Tymczasem przypisanie zbrodni zabójstwa w typie podstawowym

wyklucza możliwość orzeczenia wobec sprawcy środka karnego w postaci

pozbawienia praw publicznych, albowiem zbrodnia ta nie została popełniona w

wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie. Sąd ad quem dostrzegł

swoje uchybienie, wskazując w uzasadnieniu orzeczenia, że w związku ze zmianą

III KK 395/25

4

punktu I. zaskarżonego wyroku i uznaniu G. G. za winnego zabójstwa J.Ś. w typie

podstawowym z art. 148 § 1 k.k., należało również wyeliminować z treści tego wyroku

punkt II., dotyczący orzeczonego wobec oskarżonego środka karnego w postaci

pozbawienia praw publicznych, czego jednak nie uczyniono przez przeoczenie (s.

47-48 uzasadnienia).

Dodać należy, że ewentualną możliwość orzeczenia środka karnego z art.

40 § 2 k.k. G. G. generowało także przypisanie czynu z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art.

294 § 1 k.k., za który wymierzono karę 5 lat pozbawienia wolności. Jednak czyn ten

polegający na przywłaszczeniu mienia nie został uznany przez żaden z orzekających

w analizowanej sprawie Sądów za występek popełniony w wyniku motywacji

zasługującej na szczególne potępienie, wymagającej wyjątkowego napiętnowania.

Za pozostałe czyny nie wymierzono natomiast kary przewyższającej 3 lata

pozbawienia wolności jak wymagał tego wskazany art. 40 § 2 k.k.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że brak było przesłanek do

orzeczenia wobec G. G. przedmiotowego środka karnego w postaci pozbawienia

praw publicznych w związku z którymkolwiek z jednostkowych skazań. Oskarżony

został w ten sposób pozbawiony zagwarantowanych konstytucyjnie praw

obywatelskich, pomimo braku ku temu ustawowych przesłanek. W rezultacie, wyrok

w zaskarżonej części zapadł z rażącym naruszeniem przepisu prawa materialnego,

co miało istotny wpływ na jego treść, a to z kolei skutkować musiało uchyleniem

zaskarżonego wyroku w części, w jakiej nie uchylono rozstrzygnięcia o rzeczonym

środku karnym, bez jednoczesnej potrzeby wydawania w tej kwestii orzeczenia

następczego.

Na marginesie powyższych rozważań nasuwa się uwaga z urzędu i wobec

treści pisma skazanego z dnia 12 października 2015 r. (k. 48 akt SN), że w składzie

orzekającym Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie zasiadał negatywnie testowany w

Sądzie Najwyższym sędzia X.Y., co jednak wobec daty wydania zaskarżonego

kasacją wyroku – 28 listopada 2019 r., w kontekście uchwały Składu Połączonych

Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020

r., sygn. BSA I-4110-1/20, a w szczególności jej pkt. 3., nie mogło skutkować

stwierdzeniem zaistnienia tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

III KK 395/25

5

[J.J.]

[a.ł]

Małgorzata Wąsek-Wiaderek Jarosław Matras Paweł Wiliński