Pasy pasażerów w sprawie śmiertelnego wypadku. SN oddalił kasację obrońcy

III KK 449/25

2

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Limanowej z dnia 25 września 2024 r., sygn.

akt. II K 319/24, B. D. został uznany za winnego tego, że w nocy 17 marca 2024 r.,

w M. rejonu l., umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten

sposób, że kierując samochodem osobowym marki B. o nr rej. […], poruszał się ze

znacznie przekroczoną prędkością i nie dostosował techniki jazdy do panujących

warunków atmosferycznych tj. mokrej nawierzchni, w wyniku czego utracił

panowanie nad pojazdem, wpadł w poślizg, następnie z zarzucaniem zjechał z

jezdni uderzając bokiem pojazdu w slup energetyczny, skutkiem czego doszło do

pożaru pojazdu, powodując jego zniszczenie, czym nieumyślnie spowodował u

pasażerów pojazdu S. M. i M. B. ciężkie obrażenia ciała skutkujące ich zgonem na

miejscu, natomiast u trzeciego z pasażerów – K. P. ciężkie obrażenia ciała w

postaci złamania kości ciemieniowej i skroniowej lewej z wgłobieniem odłamów,

ukrwotocznionego stłuczenia płata ciemieniowego lewej półkuli mózgu, oparzenia II

stopnia okolic łopatkowej lewej stanowiących chorobę realną zagrażającą jego

życiu,

tj. przestępstwa z art. 177 § 2 k.k., za które wymierzono mu karę 5 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet okres rzeczywistego pozbawienia

wolności w sprawie. Ponadto, na mocy art. 42 § 1 k.k. orzeczono wobec

oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych na okres 10 lat, zaliczając na jego poczet okres zatrzymania prawa

jazdy od dnia 17.03.2024 r., a na mocy art. 46 § 1 k.k. orzeczono od oskarżonego

tytułem częściowego zadośćuczynienia na rzecz osób uprawnionych: P. M., J. M.,

A. B. kwoty po 100 000 zł, na rzecz M. B. kwotę 50 000 zł i na rzecz K. P. jako

pokrzywdzonego kwotę 20 000 zł.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez obrońców oskarżonego,

pełnomocników oskarżycieli posiłkowych oraz prokuratora na niekorzyść B. D..

Pierwszy z obrońców oskarżonego, podnosząc zarzut rażącej

niewspółmierności kary oraz wskazując na niewłaściwe obliczenie wysokości

środka kompensacyjnego, wniósł o orzeczenie wobec oskarżonego kary w niższym

wymiarze oraz odpowiednie obliczenie częściowego bądź całościowego

zadośćuczynienia.

III KK 449/25

3

Drugi z obrońców, podnosząc zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych

przyjętych za podstawę wyroku, obrazy przepisów postępowania, mającej wpływ na

treść zaskarżonego orzeczenia (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k., art. 193 k.p.k.,

art. 201 k.p.k. i art. 410 k.p.k.) oraz rażącej niewspółmierności kary, środka

karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych oraz

zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonych, wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku poprzez uznanie B. D. za winnego przestępstwa z art. 177 § 1 k.k. oraz

wymierzenie kary pozbawienia wolności w dolnych granicach ustawowego

zagrożenia z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Pełnomocnik oskarżycielek posiłkowych P. M. i M. B., podnosząc zarzuty

obrazy prawa materialnego (art. 177 § 2 k.k., art. 46 § 1 k.k.) oraz rażącej

niewspółmierności wymierzonej kary, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w

całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Limanowej do ponownego

rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie

oskarżonemu kary pozbawienia wolności w wymiarze 8 lat oraz orzeczenie od

oskarżonego B. D. tytułem zadośćuczynienia na rzecz P. M. jako osoby

uprawnionej kwoty 200 000 zł, a na rzecz M. B. jako osoby usprawnionej 100 000 zł.

Drugi pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej P. M., podnosząc zarzuty obrazy

prawa materialnego (art. 177 § 2 k.k.) oraz rażącej łagodności wymierzonej kary,

wniósł uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu w Limanowej do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę

zaskarżonego wyroku w punkcie poprzez orzeczenie oskarżonemu kary

pozbawienia wolności w wymiarze 8 lat.

Prokurator zaskarżając wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej

orzeczenia o karze sformułował zarzut rażącej niewspółmierności kary pozbawienia

wolności wymierzonej oskarżonemu B. D. i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku

poprzez wymierzenie B. D. kary 7 lat pozbawienia wolności.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn.

akt II Ka 568/24, zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Wyrok Sądu odwoławczego został zaskarżony przez obrońców skazanego.

Pierwszy z nich podniósł zarzut rażącego naruszenia przepisów

postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art. 433 § 2

III KK 449/25

4

k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 § 1 k.p.k. oraz art. 5 § 2

k.p.k., polegającego na braku poczynienia niezbędnych ustaleń w zakresie

ewentualnego przyczynienia się pokrzywdzonych do skutku śmiertelnego (poprzez

niezapięcie pasów bezpieczeństwa), jak również na nieuwzględnieniu tej

okoliczności przy wymiarze kary, mimo że kwestia ta była wyraźnie podnoszona w

środku odwoławczym obrońcy. W konsekwencji Sąd odwoławczy nie sprostał

obowiązkom kontroli instancyjnej — nie rozstrzygnął istniejących wątpliwości

zgodnie z zasadą in dubio pro reo i nie odniósł się rzetelnie do zarzutów apelacji

wbrew wymaganiom wskazanych przepisów postępowania.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu autor kasacji wniósł o uchylenie w

całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Nowym

Sączu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Drugi z obrońców podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci

naruszenia art. 53 § 2 k.k., poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu starania o

naprawienie szkody poczynionego wobec pokrzywdzonego K. P. w postaci wpłaty

w wysokości 20.000 zł, która to okoliczność wskazana została przez obronę w

uzasadnieniu apelacji oraz we wniosku dowodowym zawartym w apelacji.

Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Prokurator w odpowiedziach na kasację, wniósł o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co uprawniało do jej rozpoznania na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Wbrew temu, co podnosi autor kasacji Sąd odwoławczy wywiązał się ze

swoich obowiązków i przeprowadził rzetelną kontrolę instancyjną, w tym także w

zakresie zarzutu dotyczącego kwestii zapięcia pasów przez pokrzywdzonych. W

tym kontekście wolno zauważyć, że Sąd II instancji zasadnie wskazał, że „to na

oskarżonym jako kierowcy pojazdu ciążył obowiązek przewożenia pasażerów w taki

sposób, by zapewnić im bezpieczeństwo, w tym także poprzez wyegzekwowanie

zapięcia pasów bezpieczeństwa” (s. 16 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). W

orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że: „kierujący ma obowiązek

III KK 449/25

5

upewnić się, czy pasażerowie mają prawidłowo zapięte pasy bezpieczeństwa nie

tylko przed rozpoczęciem uczestnictwa w ruchu drogowym, ale również

kontrolować, czy z nich prawidłowo korzystają w czasie dalszej jazdy” (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 17 listopada 2021 r., V KK 384/21 LEX nr 3272290 z glosa

aprobującą Sz. Krajnika, Ius Novum 2022/1/164-173; postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 6 grudnia 2023 r., II KK 460/23, LEX nr 3717544).

Trafnie wskazuje się w orzecznictwie, że: „w sferze wątpliwości natury

faktycznej reguła in dubio pro reo znajduje (…) zastosowanie nie tylko w zakresie,

w jakim niemożność ich usunięcia dotyczy bezpośrednio kwestii winy lub jej stopnia,

wpływając na treść orzeczenia, lecz także w zakresie, w jakim wątpliwości takie

przesądzać mogą o konieczności przyjęcia, że zachodzi negatywna przesłanka

procesowa” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2007 r., IV KK 281/07, LEX

nr 341867). Należy natomiast wyrazić wątpliwość, czy zasada ta odnosi się do

okoliczności rzutujących na wymiar kary, nie przesądzających samej kwestii

odpowiedzialności karnej, a to choćby z uwagi na otwarty ich katalog i niekiedy –

tak jak w niniejszej sprawie – obiektywny brak możliwości ustalenia ich wystąpienia

bądź stwierdzenia niewystąpienia. Nie oznacza to jednak przyjęcia wersji

niekorzystnej dla oskarżonego, ale implikuje konieczność rezygnacji z poczynienia

określonego rodzaju ustaleń faktycznych, co jest rozwiązaniem dla oskarżonego

neutralnym. Nie można także zapominać o tym, że zasada określona w art. 5 § 2

k.p.k. nie ma samodzielnego bytu wśród zasad prawa, lecz wynika z zasady

domniemania niewinności i związanej z nią aksjologii lokującej aspekty

gwarancyjne obu tych zasad na płaszczyźnie winy, nie zaś kary.

Prezentowane podejście zgodne jest zresztą z tym, co wskazuje się do

dawna w orzecznictwie tj., że „określony przez ustawodawcę stan, jako «nie dające

się usunąć wątpliwości» powstaje dopiero w następstwie oceny dowodów. Wtedy

dopiero można bowiem stwierdzić, czy wątpliwości, jeśli takowe w ogóle

występowały, były poważne i istotne, a nie jedynie spekulacyjne oraz czy i jakie

miały one znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności prawnej

oskarżonego” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2018 r., III KK 286/17,

LEX nr 2559388; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2023 r., IV

KK 289/23, LEX nr 3651571). Przeciwne stanowisko stwarzałoby właśnie pole do

III KK 449/25

6

spekulacji, które – z uwagi na otwarty katalog okoliczności wpływających na wymiar

kary – można by było prowadzić niemal w każdej sprawie.

Wskazywany przez drugiego z obrońców zarzut obrazy art. 53 § 2 k.k. jest

oczywiście chybiony, albowiem w istocie stanowi próbę samoistnego

kwestionowania wymiaru kary, co w postępowaniu kasacyjnym nie jest

dopuszczalne (art. 523 § 1 k.p.k. zd. II). Jedynie zatem na marginesie warto

zaznaczyć, że Sąd odwoławczy rozpatrywał kwestię współmierności wymiaru kary

w obu kierunkach, w związku z zarzutami podniesionymi w rozpoznawanych

apelacjach i swoje stanowisko wyraził na s. 20-26 uzasadnienia wyroku. Wolno też

na koniec wyrazić wątpliwość, na ile w ogóle istotne było to, że rodzice skazanego

przekazali pokrzywdzonemu K. P. kwotę 20 000 zł, czyniąc to zresztą już po

wydaniu wyroku przez Sąd I instancji.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w

postanowieniu, kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążając

skazanego. O obciążeniu skaznanego kosztami pomocy prawnej z wyboru,

udzielonej oskarżycielom posiłkowym w postepowaniu kasacyjnym orzeczono na

podstawie § 11 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych (t.j. Dz.U.2023.1935) oraz § 11 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 12 ust. 1

Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U.2023.1964).

[J.J.]

[r.g.]