Zgon mężczyzny po ranie brzucha w S. Kasacja skazanej oddalona

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 14 marca 2024 r., III K

228/23, L. D., oskarżona o to, że w nieustalonym bliżej dniu, w okresie od 28 lipca

2023 r. do 29 lipca 2023 r. w S. poprzez wbicie nieustalonego narzędzia twardego

ostrego lub ostrokończystego spowodowała u R. F. ranę kłuto-ciętą brzucha,

III KK 505/25

2

połączoną z przecięciem wątroby oraz krwawieniem do jamy brzusznej z

następowym wstrząsem -krwotocznym i niewydolnością krążeniowo-oddechową,

które to obrażenia stanowiły ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby

realnie zagrażającej życiu, w następstwie których w dniu 31 lipca 2023 r. nastąpił

zgon R. F., tj. o przestępstwo z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 3 k.k.,

została uznana za winna tego, że w okresie od dnia 28 lipca 2023 r. do dnia 31

lipca 2023 r. w S. nie udzieliła pomocy rannemu w brzuch R. F. , znajdującemu się

w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo

ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie na

niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w

następstwie czego w dniu 31 lipca 2023 r. nastąpił zgon R. F., tj. przestępstwa z art.

162 § 1 k.k., za które wymierzona została kara roku i 6 miesięcy pozbawienia

wolności, na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w

sprawie od dnia 2 sierpnia 2023 r. od godz. 21:20 do dnia 7 lutego 2024 r. do godz.

11:30, na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. zwrócono oskarżonej dowody rzeczowe jako

zbędne dla dalszego toku postępowania, na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. zwrócono

pokrzywdzonemu W. F. dowody rzeczowe jako zbędne dla dalszego toku

postępowania, na podstawie art. 627 k.p.k. i art. 624 § 1 k.p.k. orzeczono w

przedmiocie kosztów sądowych.

Od tego wyroku apelację wniósł prokurator, zaskarżając wyrok w całości na

niekorzyść oskarżonej. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na

treść orzeczenia, polegający na:

- niezasadnym przyjęciu, że oskarżona nie dopuściła się zarzucanego jej aktem

oskarżenia czynu, podczas gdy prawidłowa, zgodna z zasadą swobodnej oceny

dowodów ocena wskazuje, że tylko L. D. mogła dopuścić się przestępstwa na

szkodę pokrzywdzonego, co wynikało z faktu, że razem mieszkali, nikt ich nie

odwiedzał, a nadto, iż pokrzywdzony R. F. od wieczora 28 lipca 2023 r. po

opuszczeniu domu przez robotników nie został zarejestrowany przez żadną z

kamer znajdujących się na terenie S., a nadto nie był widziany przez żadnego ze

świadków, w tym sąsiadów oskarżonej aż do poranka 31 lipca 2023 r., a nadto L. D.

wielokrotnie kłóciła się z pokrzywdzonym, wyrzucała go z domu i stosowała wobec

III KK 505/25

3

niego przemoc, a takich zachowań ze strony pokrzywdzonego nikt nie

zaobserwował,

- niezasadnym przyjęciu, że do powstania obrażenia mogło dojść bez udziału osób

trzecich, podczas gdy przeciwne wnioski wynikają z treści opinii biegłego lekarza

sądowego, którą sąd w całości podzielił, a w której wskazano, że rana powstała na

skutek zadania ciosu ręką obcą,

- niezasadnym przyjęciu, że działanie L. D. mogło nastąpić w ramach kontratypu w

wyniku odparcia zamachu na jej dobro chronione prawem w postaci np. wolności

seksualnej, albowiem okoliczność ta nie wynika z żadnego z przeprowadzonych

dowodów w sprawie.

Podnosząc ww. zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku

poprzez skazanie oskarżonej za przestępstwo z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art.

156 § 3 k.k. i wymierzenie wobec niej kary 15 lat pozbawienia wolności.

Apelację od wyroku wywiódł nadto obrońca oskarżonej, zarzucając:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że zachowanie oskarżonej

wypełniło przesłanki czynu zabronionego penalizowanego w art. 162 § 1 k.k.

- które to uchybienie miało wpływ na treść orzeczenia,

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

polegający na nieprawidłowym ustaleniu, że oskarżona obejmowała swoją

świadomością istniejący stan zagrożenia bezpośredniego

niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu R. F. ,

co w następstwie doprowadziło do uznania, że jej zachowanie wypełniło

znamiona przestępstwa nieudzielenia pomocy z art. 162 § 1 k.k.,

3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

polegający na nieprawidłowym ustaleniu, że oskarżona nie udzieliła pomocy

rannemu w brzuch R. F. , znajdującemu się w położeniu grożącym

bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku

na zdrowiu - które to uchybienie miało wpływ na treść orzeczenia,

III KK 505/25

4

4. rażącą niewspółmiemość kary pozbawienia wolności wymierzonej

oskarżonej, poprzez orzeczenie kary niewspółmiernie surowej, tj. roku i 6

miesięcy pozbawienia wolności.

Skarżący ten wniósł w konsekwencji zmianę zaskarżonego orzeczenia

poprzez uniewinnienie oskarżonej od zarzucanego jej czynu.

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 marca 2025 r., II AKa

197/24, zaskarżony wyrok został zmieniony w ten sposób, że oskarżona L. D.

została uznana za winną popełnienia czynu zarzucanego jej w akcie oskarżenia, z

tym, że w jego opisie przed słowami: „poprzez wbicie” dodane zostały słowa:

„działając w zamiarze ewentualnym spowodowania ciężkiego uszczerbku na

zdrowiu”, stanowiącego zbrodnię z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 3 k.k. w

zw. z art. 4 § 1 k.k., za który wymierzona została kara 5 lat pozbawienia wolności.

W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy, orzekając nadto

o kosztach postępowania odwoławczego.

Od powyższego wyroku kasację wywiódł obrońca skazanej, zarzucając:

1. na zasadzie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. - wydanie wyroku przez sąd

nienależycie obsadzony poprzez udział w składzie orzekającym

zaskarżonego wyroku sędziego powołanego przez Prezydenta RP do

orzekania w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie - SSA X. Y. - na wniosek i przy

udziale w procesie powoływania Krajowej Rady Sądownictwa w składzie

sprzecznym z art. 187 Konstytucji, a ukształtowanym przepisami ustawy z

dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa -

które to uchybienie stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą,

2. rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść

wyroku poprzez znaczne wykroczenie w ramach swobodnej oceny dowodów

w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a ściślej poprzez

naruszenie zasad prawidłowego rozumowania, a ponadto wskazań wiedzy i

doświadczenia życiowego (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., art. 4 k.p.k.) i

w konsekwencji przypisanie skazanej popełnienia przestępstwa

stanowiącego zbrodnię z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 156 § 3 k.k.,

podczas gdy zebrany i ujawniony materiał dowodowy nie wykazał dowodów

III KK 505/25

5

o charakterze bezpośrednim popełnienia przez skazaną przestępstwa, a

pozostałe przeprowadzone dowody nie wykluczyły w sposób nie

pozostawiający wątpliwości innej wersji zdarzeń (proces poszlakowy),

3. rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art.

156 § 3 k.k. poprzez uznanie, że skazana swoim zachowaniem wypełniła

znamiona zarzucanego jej aktem oskarżenia czynu w sytuacji, gdy

zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nasuwa znaczne rozbieżności,

wątpliwości, oraz nie wyklucza innych wersji zdarzenia, a zatem

zastosowanie przywołanych norm prawa materialnego należy uznać na

nieuzasadnione.

Uwzględniając powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

oraz przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator zawnioskował o jej oddalenie

jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, wobec czego

rozpoznana została, stosownie do art. 535 § 3 k.p.k., na posiedzeniu bez udziału

stron.

W pierwszej kolejności ustosunkować się należało do najdalej idącego

zarzutu dotyczącego wystąpienia w niniejszym postępowaniu bezwzględnej

przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady sądu II instancji (art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k.). Uchybienie to miało wynikać z faktu orzekania przez sędzię Sądu

Apelacyjnego X. Y., która zdaniem skarżącego nie gwarantowała bezstronności

postępowania z uwagi na okoliczności dotyczące jej powołania (rekomendacja KRS

w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw). Autor kasacji odwołał

się w tej mierze do uchwały Sądu Najwyższego w sprawie I KZP 2/22. Pominął

jednak ten punkt, w którym mowa jest o braku podstaw do przyjęcia a priori, że

każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania

III KK 505/25

6

udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. nie

spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem

jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Abstrahując od

całościowej oceny trafności mechanizmu podważania statusu sędziego z uwagi na

rekomendację wydaną przez powyższy organ, nawet składy orzekające, które

opowiadają się za wystąpieniem z tego powodu bezwzględnej przyczyny

odwoławczej czynią to w okrojonym zakresie. Uznają mianowicie, że

w odniesieniu do sędziów sądów powszechnych ten mechanizm kontrolny nie może

sprowadzać się do prostego negowania takiego powołania i czynienia z niego

podstawy kontestowania prawidłowości obsadzenia sądu i bezstronności danego

sędziego. To stanowisko znajduje wyraz w dalszym orzecznictwie Sądu

Najwyższego (zob. np. wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., III KK 307/23, zarządzenie

z dnia 3 grudnia 2025 r., III KO 143/25, postanowienie z dnia 3 grudnia 2025 r., III

KK 371/25). Z prezentowanej zatem koncepcji wynika, że nie może być tu być

mowy o jakimkolwiek automatyzmie, lecz należy wykazać okoliczności, które

mogłyby rzutować na niespełnienie przez sąd orzekający z udziałem sędziego

powołanego przez ukształtowaną w sposób wskazany wyżej KRS standardu

niezawisłości i bezstronności. Tymczasem Sądowi Najwyższemu w obecnym

składzie nie są znane okoliczności, które podważałyby posiadanie przez wskazaną

w kasacji sędzię atrybutów niezawisłości i bezstronności. Nie wykazał ich natomiast

skarżący. Warto odnotować w tym miejscu trafną uwagę, zawartą w pisemnej

odpowiedzi na kasację, że w trakcie rozprawy w dniu 4 marca 2025 r.

przewodniczący składu orzekającego umożliwił stronom zajęcie stanowiska i

złożenie ewentualnych wniosków formalnych, jednakże ani oskarżona, ani jej

obrońca takiej aktywności nie podjęli, nie domagając się wyłączenia sędziego. Stąd

też wniosek, że kwestia bezstronności sądu traktowana jest li tylko instrumentalnie,

jako wyraz niezadowolenia z zapadłego wyroku, a nie jako realna obawa o

bezstronność sędziego. Zarzut ten podlegał zatem ocenie w perspektywie art. 535

§ 3 k.p.k.

Odnośnie do dwóch pozostałych zarzutów na wstępie podnieść trzeba, że

istotnie zmiana wyroku w postępowaniu odwoławczym umożliwia formułowanie

naruszenia norm skierowanych zasadniczo do sądu I instancji (art. 7, 410 k.p.k.).

III KK 505/25

7

Dodać jednak należy, że nie modyfikuje to podstaw kasacyjnych, które nadal

spełniać muszą wymogi art. 523 § 1 k.p.k. Oznacza to, że zarzuty kasacyjne

dotyczące oceny dowodów obejmować mogą wyłącznie rażące i mogące mieć

istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa, nie zaś dotyczyć błędu w

ustaleniach faktycznych. Te bowiem niezależnie od uwarunkowań sprawy

pozostają niezmiennie poza kognicją kasacyjną. Kontestowanie oceny materiału

dowodowego, a zatem i ustaleń odnośnie do sprawstwa skazanej, wykluczało już

prima facie zasadność zarzutu obrazy prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 w

zw. z art. 156 § 3 k.k. Zarzut ten mógłby mieć rację bytu jedynie wówczas, gdyby

skarżący nie kontestował podstawy faktycznej przyjętej następnie oceny prawnej.

Co oczywiste, może on wobec tej materii mieć charakter wtórny. W pierwszej

bowiem kolejności przedmiotem osądu są fakty, w drugiej zaś następuje ich

prawnokarna ocena. Sąd II instancji na podstawie materiału dowodowego dokonał

odmiennych ustaleń, które układały się w konsekwentną całość. Skutecznie za

pomocą logicznego wywodu wyeliminował przy tym wszystkie stwierdzone przez

sąd I instancji wątpliwości w zakresie sprawstwa skazanej. Ocena ta była wysoce

wnikliwa i wręcz drobiazgowa, co nie uzasadniało zarzutu naruszenia reguł

określonych w art. 7 czy 410 k.p.k. Wbrew zarzutom kasacji, jej wynik nie stwarzał

pola do powzięcia jakiejkolwiek alternatywnej wersji wydarzeń. Wszystkie możliwe

warianty dotyczące okoliczności zadania pokrzywdzonemu śmiertelnej rany zostały

skutecznie zdewaluowane. Wnikliwie przeanalizowana sekwencja zdarzeń,

ustalona przez sąd I instancji, wskazywała, że zranienie R. F. nie mogło powstać

przypadkowo bez udziału osób trzecich, w innym miejscu aniżeli miejsce

zamieszkania skazanej, jak również przez inną osobę niż ona sama lub też w

ramach ewentualnego kontratypu obrony koniecznej. Tej oceny nie mogły zmienić

akcentowane w kasacji okoliczności, nie pozostające również poza zakresem

atencji sądu (nieujawnienie i niezabezpieczenie narzędzia zbrodni, czy śladów DNA

skazanej na uprawnej wszak odzieży należącej do pokrzywdzonego). Wskazując,

że obrażenie mogło powstać w innym miejscu skarżący oscylował jedynie w sferze

spekulacji, pozostających w opozycji do zgromadzonych dowodów, w tym i

wyjaśnień samej skazanej, o których jednak nie wspomniał. Wynika z nich

natomiast wersja wpisująca się w ustalenia sądu ad quem, że po powrocie

III KK 505/25

8

pokrzywdzonego do domu z piwem w dniu 28 lipca 2023 r., co odpowiada zapisowi

monitoringu ulicznego, nie opuszczał on już miejsca ani tego dnia, ani w sobotę, w

niedzielę, czy wreszcie w poniedziałek, kiedy wyszedł na podwórko źle się czując.

Żaden z poddanych ocenie dowodów tej wersji nie podważał. Nie było też w

sprawie kwestionowane, że w tym właśnie okresie (tj. od dnia 28 lipca 2023 r. do

dnia 29 lipca 2023 r. do godz. ok. 17.00, kiedy to skazana kupowała dla

pokrzywdzonego w aptece leki na „straszny” ból brzucha) pokrzywdzony doznał

przedmiotowego urazu. Nie można w świetle powyższego zgodzić z twierdzeniem,

że przeprowadzony przez sąd II instancji proces poszlakowy generował wiele

niewiadomych, gdyż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika zgoła coś

zupełnie innego. Mianowicie wszystkie fakty uboczne składały się w logiczną i

niepodważalną całość (łańcuch poszlak), w której nie było miejsca dla wątpliwości

co do sprawstwa skazanej w zakresie postawionego jej w akcie oskarżenia zarzutu.

Te wskazywane w kasacji nie wpisywały się w zarzut obrazy prawa, lecz - jak

słusznie zauważył w replice oskarżyciel publiczny - stanowiły jedynie próbę

podważenia ustaleń faktycznych, co w postępowaniu kasacyjnym nie jest

dopuszczalne.

Zaprezentowana powyżej ocena zarzutów kasacyjnych skutkować musiała

zatem oddaleniem środka zaskarżenia na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., co

implikowało obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego,

stosownie do treści art. 637a w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.

[J.J.]

[r.g.]