Kasacja skazanych za nękanie oddalona. Brak podstaw do obrony obligatoryjnej

Wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 9

września 2024 r., sygn. V K 420/22 B. A. została uznana za winną popełnienia

przestępstwa kwalifikowanego z art. 190a § 1 k.k. polegającego na tym, że

wspólnie i w porozumieniu z J. A., w okresie od października 2021 r. do marca

III KK 612/25

2

2022 r., wzbudziła u pokrzywdzonej M. K. uzasadnione okolicznościami poczucie

zagrożenia i udręczenia oraz istotnie naruszyła jej prywatność przez uporczywe

nękanie pokrzywdzonej polegające na nachodzeniu jej, grożeniu, wywoływaniu

awantur, przyjeżdżaniu pod przedszkole, do którego uczęszcza syn pokrzywdzonej

i próbach odebrania go mimo braku upoważnienia, pomawianie pokrzywdzonej w

placówkach edukacyjno – opiekuńczych, do których uczęszczały jej dzieci o

molestowanie przez nią dzieci i znęcanie się nad nimi i za to została skazana na

karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono

na okres próby 3 lat, zobowiązując ją w okresie próby do informowania kuratora o

przebiegu okresu próby; orzeczono również wobec niej zakaz zbliżania się do

pokrzywdzonej i jej syna na odległość mniejszą niż 50 metrów oraz zakaz

kontaktowania się z nimi osobiście i za pośrednictwem sieci teleinformatycznej

przez okres 3 lat.

Tym samym wyrokiem J. A. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa

kwalifikowanego z art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 217 § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k.

polegającego na tym, że od października 2021 r. do marca 2022 r. wzbudził u

pokrzywdzonej M. K. uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia i

udręczenia oraz istotnie naruszył jej prywatność w ten sposób, że uporczywie nękał

ją, nachodził ją, groził, wywoływał awantury, przyjeżdżał pod przedszkole do

którego uczęszczał syn pokrzywdzonej i próbował go odebrać mimo braku

upoważnienia, pomawiał pokrzywdzoną w placówkach edukacyjno-opiekuńczych,

do których uczęszczały dzieci pokrzywdzonej o molestowanie i znęcanie się nad

nimi, a nadto w dniu 8 października 2021 r. naruszył nietykalność cielesną

pokrzywdzonej w ten sposób, że złapał ją za ramiona i szarpnął, a nadto dokonał

uszkodzenia należącego do J. J. samochodu marki V. o nr rej. [...], którym jechała

pokrzywdzona zarysowując karoserię samochodu kluczykiem po stronie kierowcy,

czym spowodował szkodę o wartości 8000, 00 zł i za to skazał oskarżonego na

karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono

na okres próby 3 lat, orzekając również wobec oskarżonego obowiązki i środki

karne tożsame z tymi jakie orzeczono wobec oskarżonej B. A., a nadto obowiązek

naprawienia szkody.

Od tego wyroku obrońca oskarżonych wniósł apelację.

III KK 612/25

3

Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 maja 2025 r, sygn. IV Ka 45/25

zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z opisu czynu przypisanego oskarżonej

B. A. wyeliminował ustalenie o próbach odbierania syna pokrzywdzonej z

przedszkola oraz pomawianiu pokrzywdzonej w placówkach edukacyjno –

opiekuńczych, do których uczęszczały dzieci pokrzywdzonej o molestowanie ich,

znęcanie się nad nimi, a z opisu czynu przypisanego oskarżonemu J. A.

wyeliminował ustalenie o próbach odbierania syna pokrzywdzonej z przedszkola

oraz pomawianiu pokrzywdzonej w placówkach edukacyjno- opiekuńczych, do

których uczęszczały jej dzieci o molestowanie i znęcanie się nad nimi, a nadto o

dokonaniu uszkodzenia samochodu marki V. i spowodowaniu szkody na kwotę

8000,00 zł, z eliminacją z kwalifikacji czynu przypisanego art. 288 § 1 k.k. Nadto

uchylono orzeczenie o obowiązku naprawienia szkody.

Od tego wyroku kasację wniósł obrońca skazanych.

W kasacji zarzucił uchybienia w postaci nienależytej obsady składu sądu

odwoławczego ( art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) oraz obrazę art. 193 k.p.k. i art. 202 § 1

k.p.k. przez zaaprobowanie prowadzenia postępowania przez sąd pierwszej

instancji pod nieobecność obrońcy, którego obecność była obligatoryjna, z uwagi na

treść art. 79 § 1 pkt 2 i 3 k.p.k., albowiem istniały w sprawie uzasadnione

wątpliwości co do poczytalności skazanych, czy też zdolności do samodzielnej

obrony, co stanowiło uchybienie przewidziane w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

W konkluzji wniósł o uchylenie wyroków obu sądów i przekazanie sprawy sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście

bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiało jej

oddalenie na posiedzeniu bez udziału stron ( art. 535 § 3 k.p.k.).

Odnosząc się do zarzutu zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w

postaci nienależytej obsady składu sądu odwoławczego przez udział w nim SSO X.

Y. i SSO X.1 Y.1, którzy zostali powołani na urząd sędziego z udziałem KRS

ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r., podnieść należało, że sędziowie ci byli już

uprzednio poddani - w toku postępowań kasacyjnych - procedurze testowej

III KK 612/25

4

( sprawy o sygnaturach: III KK 423/24, III KS 32/25, III KK 580/25), zgodnej z

warunkami określonym zwłaszcza w uchwale składu siedmiu sędziów SN z 2

czerwca 2022 r., I KZP 2/22 i testy te wypadły dla tych sędziów pozytywnie. Całą

argumentację, zawartą we wskazanych orzeczeniach, odnoszącą się do drogi

zawodowej tych sędziów, osiągnięć w pracy zawodowej uzasadniających awans do

sądu drugiej instancji, jak też braku okoliczności uzasadniających tezę o

powiązaniu ich awansu z czynnym utożsamianiem się z działaniami destrukcyjnymi

dla wymiaru sprawiedliwości będącymi udziałem władzy wykonawczej, Sąd

Najwyższy - w tym składzie - w pełni akceptuje.

Rozważono w nich również kwestię braku kontrkandydata dla sędzi X. Y. w

procedurze nominacyjnej. Uznano zasadnie, że dokumenty dotyczące tej procedury

nominacyjnej, jak też informacje możliwe do uzyskania w domenie publicznej, nie

dawały podstaw do uznania, że przedmiotowy konkurs był w jakikolwiek sposób

ukierunkowany, aby sędzia mogła uzyskać awans z innych powodów niż

osiągnięcia życia zawodowego powiązane z godnym wypełnianiem ustawowych

zadań wymiaru sprawiedliwości. Oceniono również okoliczność związaną z ok. 2,5

letnią przerwą pomiędzy uchwała KRS rekomendującą sędzię na stanowisko

sędziowskie a faktycznym aktem powołania, ale wobec nie wyjaśnienia tej

przyczyny zwłoki w dostępnych materiałach, to fakt jej wystąpienia może

przemawiać wyłącznie przeciwko jakiemukolwiek przychylnemu traktowaniu sędzi

przez ówczesną władzę polityczną. Analizowano też pełnienie przez tę sędzię

funkcji wiceprezesa Sądu Rejonowego w Goleniowie. Uznano jednak trafnie, że

powierzenie tej funkcji, tym bardziej w małym sądzie, było uzasadnione

posiadanymi kompetencjami, skoro wcześniej pełniła funkcję przewodniczącej

wydziału. Wskazano też trafnie, że był to awans powszechnie spotykany w

strukturze wymiaru sprawiedliwości i nie świadczy o tym, że stanowił on formę

bezpodstawnego uprzywilejowania sędzi przez władzę wykonawczą.

W przypadku sędziego X.1 Y.1 nie mógł zyskać aprobaty argument kasacji o braku

kontrkandydata w konkursie, skoro, co znajduje potwierdzenie w treści uchwały

KRS nr […] druga uczestniczka tego postępowania nominacyjnego wycofała swoją

kandydaturę. Nie ma też żadnych podstaw, niezależnie od przyczyn takiego stanu

III KK 612/25

5

rzeczy, aby w wycofaniu kandydatury upatrywać innych przyczyn niż te związane z

osobistym przekonaniem kontrkandydatki.

Mając na uwadze te okoliczności podnieść należało, że przebieg kariery zawodowej

obojga sędziów, jak również nieujawnienie się okoliczności podważających

przynależne sędzi SO X. Y. i sędziemu SO X.1 Y.1 walory niezawisłości i

bezstronności, w tym wskazujących na czynne zaangażowanie w działania

destrukcyjne dla wymiaru sprawiedliwości, jak również brak pełnienia funkcji

zależnych od dyskrecjonalnej władzy Ministra Sprawiedliwości przy braku ku temu

podstaw merytorycznych, nie dawały podstaw do uznania, że skład sądu

odwoławczego, z udziałem tych sędziów, był sądem nienależycie obsadzonym – ze

względu na wadliwość procesu powołania tych sędziów.

Przechodząc do drugiego zarzutu stwierdzić należało, że w sprawie nie zachodziła

uzasadniona wątpliwość co do poczytalności skazanych w czasie popełnienia

przypisanego im czynu, czy też zdolności do samodzielnej obrony w procesie

karnym. B. A. i J. A. na etapie postępowania przygotowawczego, jak też

postępowania jurysdykcyjnego nie podnosili, że kiedykolwiek leczyli się

psychiatrycznie. Zarzut tej samej treści co zarzut kasacyjny nie został podniesiony

w apelacji, mimo, że oba środki odwoławcze sporządził ten sam obrońca. W kasacji

poza sformułowaniem zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1

pkt 10 k.p.k. również nie przedstawiono żadnej dokumentacji na uzasadnienie

argumentacji kasacyjnej.

Informację, jakoby skazani mieli leczyć się psychiatrycznie podała jedynie M. K. Z

zeznań O. P. i N. P. wynika, że posiadają one wiedzę o rzekomym leczeniu

psychiatrycznym, jedynie z relacji M. K. W tej sytuacji nie sposób twierdzić, że

zaistniała konieczność obrony obligatoryjnej. W procesie karnym obowiązuje

bowiem domniemanie poczytalności uczestników procesu, które może zostać

obalone dopiero na podstawie konkretnych dowodów świadczących o jej braku.

Wątpliwość co do poczytalności musi być zatem realna, a więc jak już wskazano

oparta na dowodach lub spostrzeżeniach organu dotyczących zachowania

oskarżonego. Stawianie sądowi zarzutu niepodjęcia decyzji o przeprowadzeniu

badań psychiatrycznych oskarżonych, sytuacji gdy nie tylko nie powziął on w

zakresie poczytalności oskarżonych uzasadnionych wątpliwości, lecz również, gdy -

III KK 612/25

6

w świetle materiału dowodowego zebranego w toku całego postępowania – nie miał

ku temu podstaw, uznać należało za oczywiście nieuprawnione (por. postanowienia

Sądu Najwyższego z 21 maja 2025 r., V KK 156/25 i z 9 lipca 2025 r., IV KK

233/25).

Zatem nie zmaterializowała się bezwzględna przyczyna odwoławcza z art.

439 § 1 pkt 10 k.p.k.

Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu.

[J.J.]

[r.g.]