Sędzia SN powołany z rekomendacji KRS z 2018 r. wyłączony od sprawy kasacyjnej

Do referatu pana sędziego SN P.K. wpłynęły dwie kasacje w sprawie M.B. i

R.P. Obrońcy skazanych zażądali wyłączenia go od orzekania w przedmiotowej

sprawie, wskazując, że w związku z tym, że został powołany na swoje stanowisko

na skutek rekomendacji KRS ukształtowanej w trybie określonym w ustawie z 8

grudnia 2017 r., nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności.

Wniosek okazał się zasadny.

Jest bezsporne, że sędzia wskazany w przedmiotowym wniosku został

powołany na stanowisko sędziego Izby Karnej Sądu Najwyższego na podstawie

postanowienia Prezydenta RP z 7 marca 2022 r. w wyniku rekomendacji wydanej

przez Krajową Radę Sądownictwa w dniu 23 sierpnia 2018 r. w składzie

III KK 644/24

2

określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r. Wadliwość tej procedury omówiona została

w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w

uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP

2/22, wynika też z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP,

art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą powołanych przepisów

jest zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego, niezależnego i niezawisłego

sądu, a takim może być wyłącznie sąd ustanowiony ustawą. W omawianej sprawie

złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie wskazuje w sposób oczywisty, że

strona dostrzegła wady w procedurze powołania na stanowisko sędziego SN P.K.,

które będą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby zasiadał

on w składzie rozstrzygającym sprawę. Badanie zasadności wniosku należało

poprzedzić dywagacją, że każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC

wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I

KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to

skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu

Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym

i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez

bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC,

ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie

stanowisko miało miejsce w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r.,

nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr

57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr

1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. a punkt widzenia Sądu

Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022 r., III KK 339/22

głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o Sądzie

Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu dopuszczalności badania

bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku, wypracowanego

w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło zasadności twierdzenia, że

realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1

Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych wymagało

wyłączenia od rozpoznania sprawy III KK 644/24 pana P.K.

III KK 644/24

3

Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do

bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a

także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków

prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3

k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością

odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Michał Laskowski

[WB]

[a.ł]