Odpięty pas pasażerki w wypadku ze skutkiem śmiertelnym. SN oddalił kasację kierowcy

Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie z dnia

25 marca 2019 r., sygn. akt II K 709/16/S, G. P., w ramach zarzutu aktu oskarżenia

(art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k.), uznany został za winnego tego, że:

III KK 693/25

2

- „w dniu 23 grudnia 2015 r. w K. na [...], prowadził w ruchu lądowym samochód

marki P. o nr rej. [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości, przy stwierdzonej

zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu na poziomie: I pomiar - 1,08 mg/1, II

pomiar - 1,08 mg/l, będąc zarazem wcześniej prawomocnie skazany wyrokiem

Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie z dnia 10 maja 2007 r.,

sygn. akt II K 1782/06/K, za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie

nietrzeźwości”, tj. przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k., za co wymierzono

mu karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I wyroku);

- „w dniu 23 grudnia 2015 r. w K. na [...], nie posiadając uprawnień do kierowania

pojazdami mechanicznymi (prawa jazdy), umyślnie naruszył zasady

bezpieczeństwa w ruchu lądowym przez to, że znajdując się w stanie

nietrzeźwości, przy stwierdzonej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu na

poziomie: I pomiar - 1,08 mg/1, 11 pomiar - 1,08 mg/1, i prowadząc w tym stanie

samochód marki P. o nr rej. [...], nie zachował szczególnej ostrożności podczas

zbliżania się do skrzyżowania, odstępując od należytej obserwacji drogi przed

pojazdem, co skutkowało najechaniem na tył samochodu marki R. o nr rej. [...]

kierowanego przez S. P., który zatrzymał się przed skrzyżowaniem ze względu na

warunki ruchu, czym nieumyślnie spowodował wypadek drogowy, w wyniku którego

pasażerka prowadzonego przez niego samochodu marki P. o nr rej. [...] J. C.

doznała obrażeń wielonarządowych, zwłaszcza odcinka szyjnego kręgosłupa i

śródczaszkowych, skutkujących jej śmiercią, tj. przestępstwa określonego w art.

177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja

2017 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę 2 lat i 8 miesięcy

pozbawienia wolności (pkt II wyroku).

W miejsce kar pozbawienia wolności wymierzonych z osobna w pkt I – II,

orzeczono wobec oskarżonego karę łączną 3 lat pozbawienia wolności (pkt III

wyroku).

Nadto, sąd meriti orzekł wobec oskarżonego:

- za przestępstwa przypisane w pkt. I i II środki karne w postaci zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio i taki też środek

karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio

orzeczono łącznie (pkt IV wyroku);

III KK 693/25

3

- za przestępstwo przypisane w pkt. I, środek karny w postaci świadczenia

pieniężnego 10.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy

Postpenitencjarnej (pkt V wyroku);

- za przestępstwo przypisane w pkt. II środek kompensacyjny w postaci nawiązki

1.000 zł rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej

(pkt VI wyroku)

oraz zwolniono go od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w

całości (pkt VII wyroku).

Apelację od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł obrońca oskarżonego

zaskarżając orzeczenie to w całości. W apelacji zarzucił naruszenie przepisów

postępowania, tj.:

2.1. „Art. 4 i 7 w zw. z art. 410 k.p.k.

2.1.1. przez pominięcie tego, że oskarżony kształtował swoje wyobrażenie o tym

czy jest nietrzeźwy w oparciu o to jak się czuł, czyli na podstawie opisanych

w protokole pobrania krwi symptomów, z których żaden nie odbiegał od

normy cechującej człowieka trzeźwego, a decyzję o prowadzeniu pojazdu

podjął po znacznym upływie czasu od spożycia alkoholu, gdy w oparciu o

obserwację swojego organizmu doszedł do wniosku, że jest trzeźwy;

2.1.2. przez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności w szczególności, istotnej,

ujawnionej na rozprawie okoliczności przemawiającej na korzyść

oskarżonego to jest tego, że przyczyną odstąpienia od obserwacji drogi było

zdarzenie nagłe jakim było zachowanie pokrzywdzonej J. C., która zaczęła

odpinać pas bezpieczeństwa przy czym, stwierdzenie przez oskarżonego że

taki fakt następuje (usłyszenie/spojrzenie) mogło zgodnie z opinią biegłego

(strona 5 protokołu rozprawy z dnia 18 października 2018 roku) zająć

oskarżonemu około 2 sekundy, w trakcie których samochód poruszający się

z dozwoloną in concreto prędkością 70 km/h pokonał 38,9 m, zaś istota

wypadku zgodnie z opinią biegłego (strona protokołu rozprawy z dnia

października 2018 roku) sprowadzała się do zbyt późnego dostrzeżenia

konieczności zatrzymania samochodu, a zgodnie z opinią pisemną (str. 13),

podjęcie decyzji o hamowaniu wcześniej o co najmniej 0,7 s niż faktycznie to

nastąpiło zapobiegłoby uderzeniu w poprzedzający pojazd, nawet gdyby

III KK 693/25

4

pojazd prowadzony przez oskarżonego poruszał się z prędkością 76 km/h;

2.1.3. przez pominięcie całokształtu okoliczności ujawnionych na rozprawie w tym

przemawiającej na korzyść oskarżonego zależności pomiędzy zachowaniem

pokrzywdzonej, a wypadkiem polegającej na tym, że niezachowanie przez

oskarżonego szczególnej ostrożności wynikło ze zdarzenia nagłego,

nieprzewidzianego jakim było podjęcie przez J. C. skutecznej próby odpięcia

pasa bezpieczeństwa, które skutkowało tym że oskarżony postrzegając je

jako działanie sprowadzające niebezpieczeństwo dla pasażerki, reagując

zgodnie z psychologicznymi uwarunkowaniami - odruchowo, odwrócił uwagę

od obserwacji drogi przenosząc wzrok na pokrzywdzoną;

2.2. art. 5 § 2 k.p.k. przez jego niezastosowanie i pominięcie w ustaleniach

stanu faktycznego tego, że warunkiem sine qua non zaistniałego zgonu

pokrzywdzonej było odpięcie pasów bezpieczeństwa, a zgon nie nastąpiłby

pomimo wypadku gdyby pokrzywdzona nie odpięła pasów bezpieczeństwa -

a to w sytuacji w której Sąd prawidłowo ustalił, że pokrzywdzona odpięła w

trakcie jazdy pas bezpieczeństwa, zaś w opinii ZMS wskazano że „Przy

zapięciu pasów ruch ciała pokrzywdzonej z kontaktem z elementami

pojazdu i następowymi śmiertelnymi obrażeniami głowy oraz odcinka

szyjnego kręgosłupa byłby mało prawdopodobne", w związku z czym

nieuprawniona była przedstawiona w uzasadnieniu wyroku dywagacja, że to

co jest „mało prawdopodobne nie jest zupełnie niemożliwe" (vide str. 23

uzasadnienia), a obowiązkiem sądu było zgodnie z art. 5 § 2 k.p.k.

zinterpretowanie powyższej wątpliwości na korzyść oskarżonego i przyjęcie,

że gdyby pokrzywdzona nie odpięła pasów nie doszłoby do skutku

śmiertelnego;

które to uchybienia doprowadziły Sąd do błędnych ustaleń w zakresie stanu

faktycznego co do czynów opisanych w pkt. I i II części dyspozytywnej wyroku,

przez przyjęcie w pkt. I nieudowodnionej tezy, że oskarżony zdecydował się na

prowadzenie pojazdu co najmniej godząc się, że jest nietrzeźwy, a w zakresie pkt

II. przez bezpodstawne przypisanie oskarżonemu odpowiedzialności za skutek w

postaci śmierci pokrzywdzonej J. C., w sytuacji, w której to jej działania związane z

odpinaniem pasa doprowadziły do tego, że oskarżony chcąc im przeciwdziałać

III KK 693/25

5

odstąpił od obserwacji drogi w wyniku czego doszło do zderzenia, przy czym w

wyniku tego wypadku pokrzywdzona nie odniosłaby obrażeń skutkujących zgonem

gdyby nie odpięła uprzednio pasa bezpieczeństwa, zatem w sprawie nie było

podstaw do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności za skutek w postaci zgonu

J. C., a w toku postępowania nie ujawniły się żadne dowody na to, że

pokrzywdzona odniosłaby jakiekolwiek obrażenia o których mowa w art. 177 k.k.

gdyby miała zapięty pas bezpieczeństwa”.

W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zakresie czynu

opisanego w pkt. I części dyspozytywnej wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w

Krakowie oraz o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego

od przypisanych mu czynów, względnie o uchylenie wyroku także w części

dotyczącej pkt. II części dyspozytywnej i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. akt IV Ka 1378/19, Sąd

Okręgowy w Krakowie:

I. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1. w pkt. I wyeliminował sformułowanie „będąc zarazem wcześniej

prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa -

Krowodrzy w Krakowie z dnia 10 maja 2007 r., sygn. akt II K 1782/06/K, za

prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości”, przypisany

oskarżonemu czyn zakwalifikował jako występek z art. 178a § 1 k.k. w

brzmieniu obowiązującym na dzień 23 grudnia 2015 r. przy zastosowaniu

art. 4 § 1 k.k., jako podstawę wymiaru kary przyjął art. 178a § 1 k.k. w

brzmieniu obowiązującym na dzień 23 grudnia 2015 r. przy zastosowaniu

art. 4 § 1 k.k. i obniżył wymierzoną oskarżonemu za ten czyn karę do 8

miesięcy pozbawienia wolności;

2. w pkt. II przypisany oskarżonemu czyn zakwalifikował jako występek z art.

177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień

23 grudnia 2015 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., jako podstawę

wymiaru kary przyjął te przepisy i obniżył wymierzoną oskarżonemu za ten

czyn karę do 2 lat i 7 miesięcy pozbawienia wolności;

III KK 693/25

6

3. w pkt. III jako podstawę wymiaru kary łącznej przyjął art. 85 § 1 i 2 k.k. i art.

86 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 23 grudnia 2015 r. przy

zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. i obniżył orzeczoną oskarżonemu karę łączną

pozbawienia wolności do 2 lat i 9 miesięcy pozbawienia wolności;

4. zmienił pkt IV w ten sposób, że:

- na mocy art. 42 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 23 grudnia

2015 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. za przestępstwo przypisane w pkt. I

zaskarżonego wyroku, orzekł wobec oskarżonego środek kamy w postaci

zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 lat;

- na mocy art. 42 § 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 23 grudnia

2015 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. za przestępstwo przypisane w pkt. II

zaskarżonego wyroku, orzekł wobec oskarżonego środek kamy w postaci

zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio;

- na mocy art. 85 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 90 § 2 k.k. w brzmieniu

obowiązującym na dzień 23 grudnia 2015 r. przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k.

orzekł wobec oskarżonego środek karny łączny w postaci dożywotniego

zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych;

5. w pkt. V jako podstawę orzeczonego środka przyjął art. 43a § 2 k.k. w

brzmieniu obowiązującym na dzień 23 grudnia 2015 r. przy zastosowaniu

art. 4 § 1 k.k. i obniżył wysokość orzeczonego świadczenia pieniężnego do

5.000 złotych;

6. w pkt VI jako podstawę orzeczonego środka przyjął art. 47 § 3 w zw. z § 4

k.k. w brzmieniu obowiązującym na dzień 23 grudnia 2015 r. przy

zastosowaniu art. 4 § 1 k.k.;

II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Kasację w niniejszej sprawie wniósł obrońca oskarżonego, podnosząc w niej

zarzuty rażącego naruszenia prawa procesowego, które mogły mieć wpływ na treść

orzeczenia, tj.:

1) „rażącą obrazę art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.:

a. przez nie odniesienie się do zarzutu apelacji dotyczącego pominięcia przez

sąd pierwszej instancji, kwestii wpływu pokrzywdzonej na odstąpienie prze

oskarżonego od obserwacji drogi, a tym samym wpływu pokrzywdzonej na

III KK 693/25

7

zaistnienie wypadku, a także w dalszej kolejności (przy przypisaniu

oskarżonemu sprawstwa) na ocenę społecznej szkodliwości czynu;

b. przez powierzchowne odniesienie się do zarzutu apelacji, dotyczącego

apriorycznego przyjęcia, że odstąpienie od obserwacji drogi przez

oskarżonego wywołane podjętym przez pokrzywdzoną manipulowaniem przy

pasach bezpieczeństwa było zachowaniem zawinionym i nie wyjaśnienie

przez sąd odwoławczy dlaczego uznaje, że oskarżony mógł pohamować

naturalny, uwarunkowany psychologicznie odruch przeniesienia wzroku z

obserwowanej drogi na pokrzywdzoną, w sytuacji w której nagłe, bezprawne

i niekonwencjonalne zachowanie pokrzywdzonej prowadziło do rozproszenia

uwagi kierującego.

c. przez powierzchowne odniesienie się do zarzutu apelacji dotyczącego,

naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. i niewyjaśnienie, dlaczego zarzut ten zdaniem

sądu odwoławczego nie jest trafny, oraz brak rzetelnego wyjaśnienia,

dlaczego zdaniem sądu odwoławczego nie ma podstaw do zastosowania

tego przepisu.

2) rażącą obrazę art. 5 § 2 k.p.k. poprzez zaaprobowanie ustaleń sądu pierwszej

instancji dokonanych z pominięciem zasady in dubio pro reo i opartych o

rozstrzygnięcie niedającej się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego,

przez przypisanie mu odpowiedzialności za skutek w postaci zgonu J. C., do

którego doszło w związku z rozpięciem przez pokrzywdzoną pasu bezpieczeństwa,

w sytuacji, w której daleko wątpliwym jest by skutek ten mógł nastąpić w wypadku

w którym J. C. uczestniczyła, gdyby miała zapięty pas bezpieczeństwa”.

W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej

instancji i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego

rozpoznania.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy Kraków –

Śródmieście Zachód w Krakowie wniósł o jej oddalenie jako oczywiście

bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przyznać należy rację oskarżycielowi publicznemu, który w pisemnej

odpowiedzi na kasacją postulował jej oddalenie w oparciu o przepis art. 535 § 3

III KK 693/25

8

k.p.k.

Z brzmienia art. 519 k.p.k. wynika w sposób jednoznaczny, że przedmiotem

zaskarżenia kasacją może był wyłącznie prawomocny wyrok sądu odwoławczego

kończący postępowanie oraz prawomocne postanowienie sądu odwoławczego o

umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zapobiegawczego określonego w

art. 93a Kodeksu karnego.

Przypomnienie powyższego unormowania jest w tej sprawie konieczne z

uwagi na sposób zredagowania kasacji, która zwłaszcza w pkt. 2 jej petitum odnosi

się wprost do orzeczenia Sądu pierwszej instancji, bowiem to ten Sąd a nie Sąd

Okręgowy w Krakowie dokonywał w niniejszej sprawie oceny dowodów i był

wyłącznie władny, w wypadku stwierdzenia niedających się usunąć – przy

zastosowaniu art. 7 k.p.k. – wątpliwości, postąpić stosownie do treści art. 5 § 2

k.p.k. Wprawdzie Sąd odwoławczy wydał w tej sprawie wyrok o charakterze

reformatoryjnym jednak dotyczył on czynu przypisanego w pkt. I wyroku sądu a quo

(zmiana opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej z art. 178a § 4 k.k. na art. 178a § 1

k.k. – pkt I ppkt 1 wyroku Sądu Okręgowego), natomiast zmiana dokonana przez

Sąd drugiej instancji odnośnie czynu przypisanego skazanemu G. P. w pkt. II

wyroku Sądu Rejonowego nie dotyczyła kwestii dowodowych, lecz wyłącznie

korygowała rozstrzygniecie o karze przez jej obniżenie.

Prima facie do orzeczenie sądu instancji ad quem odnosi się zarzut zawarty

w pkt. 1 kasacji rzecz w tym, że jest to zarzut jedynie formalnie poprawny

(naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.), gdyż w rzeczywistości

również w tym zakresie mamy do czynienia z zrzutem pozornym, w którym mające

wspierać go twierdzenia autora kasacji co do niepełnej i nierzetelnej kontroli

odwoławczej nie tylko nie znajdują potwierdzenia w pisemnych motywach

zaskarżonego wyroku, lecz w rzeczywistości świadczą o próbie przerzucenia na

etap postępowania kasacyjnego niedopuszczalnego w tym stadium zarzutu błędu w

ustaleniach faktycznych (arg. art. 523 § 1 k.p.k.).

Powyższe samo przez się świadczy o oczywistej bezzasadności i to na

pierwszy rzut oka wniesionej w tej sprawie kasacji, bez potrzeby wnikania w

argumentację zawartą w pisemnych motywach tego nadzwyczajnego środka

zaskarżenia.

III KK 693/25

9

W związku z tym już wyłącznie na marginesie zauważyć należy, że nie jest

prawdą jak twierdzi obrońca w pkt. 1 lit. a kasacji, iż Sąd odwoławczy nie odniósł

się do apelacyjnego zarzut pominięcia przez Sąd pierwszej instancji kwestii wpływu

pokrzywdzonej na odstąpienie przez skazanego od obserwacji drogi, a tym samym

wpływu jej zachowania na zaistnienie wypadku i w dalszej kolejności (przy

przypisaniu G. P. sprawstwa) na ocenę społecznej szkodliwości czynu. Przeczą

temu wywody zawarte na s. 14-18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które Sąd

Najwyższy w tym składzie w pełni akceptuje. Przedstawiona w tym fragmencie

uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie argumentacja wsparta

motywacją ze s. 20, mającą swoją podstawę w opinii biegłego ds. technicznej i

kryminalistycznej rekonstrukcji wypadków drogowych R. J., do której to opinii

zastrzeżenia podniesiono dopiero w apelacji nie kwestionując jej na etapie

postępowania pierwszoinstancyjnego, nie daje też jakiejkolwiek podstawy do

twierdzenia o apriorycznym odniesieniu się przez sąd ad quem do tożsamego

zarzutu apelacyjnego (pkt 1 lit. b kasacji).

Wreszcie Sąd drugiej instancji nie był zobowiązany wypowiadać się wprost

do zawartych w zwykłym środku odwoławczym twierdzeń obrony o naruszeniu art.

5 § 2 k.p.k., a to w związku z wyrażaną w apelacji tezą o istniejących w sprawie

niedających się usunąć wątpliwościach (pkt 1 lit. c kasacji). Skoro sąd meriti

kwestię oceny dowodów rozstrzygnął na gruncie art. 7 k.p.k., zaś Sąd odwoławczy

ocenę tę zaakceptował uznając, że dowody zgromadzone w sprawie, w tym opinia

Zakładu Medycyny Sądowej CM Uniwersytetu Jagiellońskiego, ocenione zostały z

zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów, sięganie po regułę in dubio pro

reo było zbędne, a nawet niedopuszczalne.

Reasumując, ponieważ wniesiona w tej sprawie kasacja nie wykazała wad

orzeczenia Sądu odwoławczego mających postać naruszenia prawa i to o

charakterze rażącym oraz mającym istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku,

należało ją oddalić jako oczywiście bezzasadną.

Powyższe implikowało również obciążenie skazanego kosztami

postępowania kasacyjnego stosownie do regulacji art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 §

1 k.p.k.

III KK 693/25

10

[J.J.]

[r.g.]