Kasacja skazanego P. P. z zarzutem afazji pokrzywdzonej oddalona jako bezzasadna

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 12 czerwca

2025 r., sygn. akt II Ka 90/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w

Limanowej z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt II K 475/23, wniósł obrońca P. P. .

Zarzucił w niej:

1. rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów

postępowania, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7

oraz art. 410 k.p.k., co spowodowało wadliwą kontrolę odwoławczą wyroku przez

Sąd Okręgowy polegającą na tym, że Sąd ten ograniczył się do pobieżnego,

selektywnego rozpoznania zarzutów apelacyjnych i podtrzymał wyrok skazujący,

uznając, iż zeznania pokrzywdzonej A. K. oraz świadek J. K. w zakresie

obciążającym skazanego uznane zostały za w pełni wiarygodne, pomimo iż treść

tych zeznań nasuwała wątpliwości z uwagi na fakt występujących u pokrzywdzonej

zaburzeń mowy (afazja) bądź też pośredniego ich charakteru;

2. rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów

postępowania, a mianowicie art. 201 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. oraz art. 170 § 1

pkt 5 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie:

- wniosków dowodowych obrońcy skazanego o dopuszczenie dowodu z

nowej opinii biegłych psychiatrów w sytuacji, w której biorąc pod uwagę treść opinii

biegłych M.Ż. oraz W.I. w zestawieniu z przedłożonymi przez oskarżonego

dowodami w postaci dokumentacji medycznej oraz opinii innych biegłych

psychiatrów obejmujących zbliżony okres opiniowania, wobec ujawnionych

sprzeczności oraz lakoniczności opinii wyłączającej możliwość oparcia o nią

ustaleń faktycznych, a przy tym uniemożliwiającą kontrolę sposobu, w jaki biegli

doszli do stawianych przez nich wniosków w zakresie pełnej poczytalności

skazanego przez cały okres objęty zarzutem, zasadnym było skorzystanie z nowej

opinii wydanej przez inny zespół psychiatrów, po zapoznaniu się przez ten zespół

ze wszystkimi opiniami złożonymi w toku postępowania;

- wniosków dowodowych skazanego o dopuszczenie dowodu z nowej opinii

psychiatryczno-psychologicznej odnoszącej się do pokrzywdzonej A. K. w sytuacji,

III KK 697/25

3

w której sporządzona w toku postępowania opinia biegłych nie pozostawała opinią

jasną oraz zupełną, a to z uwagi na niedostateczne uwzględnienie przez opiniujące

występujących u pokrzywdzonej zaburzeń mowy (afazji) oraz niedostateczne

rozważenie wpływu tych zaburzeń na sposób odbioru komunikowanych przez

pokrzywdzoną treści zarówno w toku korespondencji prowadzonej ze skazanym,

jak i w toku zeznań złożonych przez nią w toku postępowania przygotowawczego

oraz sądowego.

W opinii obrońcy taka fragmentaryczna ocena materiału dowodowego, połączona z

brakiem uzupełnienia istotnych luk dowodowych, skutkowała utrzymaniem wyroku

skazującego mimo niewyjaśnionych wątpliwości, co pozostaje w sprzeczności z

zasadą in dubio pro reo oraz domniemaniem niewinności i stanowi obrazę

wskazanych wyżej przepisów procesowych.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w postępowaniu

odwoławczym oraz zasądzenie kosztów obrony z urzędu udzielonej skazanemu w

postępowaniu kasacyjnym według norm prawem przypisanych i wydatków,

obejmujących koszty korespondencji w łącznej kwocie 16,10 zł.

W odpowiedzi na tę kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasacja ta jest oczywiście bezzasadna, dlatego podlegała oddaleniu na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Obrońca kwestionuje w niej kontrolę odwoławczą w zakresie podzielenia

przez Sąd drugiej instancji dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny zeznań

pokrzywdzonej i jej matki jako wiarygodnych. Zdaniem obrońcy w niedostateczny

sposób uwzględniono bowiem występujące u pokrzywdzonej zaburzenia mowy

(afazja), zaś w odniesieniu do jej matki nie nadano odpowiedniego znaczenia temu,

że była ona świadkiem „ze słyszenia”, co w obydwu wypadkach wymagało

ostrożności w ocenie tych źródeł dowodowych. Rzecz w tym, że takie stwierdzenia

w żadnym razie nie podważają prawidłowo przeprowadzonej przez Sąd

odwoławczy kontroli instancyjnej. Obydwa orzekające w sprawie Sądy miały

przecież na uwadze omawiane tu okoliczności, zaś uznanie za wiarygodne zeznań

III KK 697/25

4

świadka, u którego stwierdzono zaburzenia mowy w postaci afazji czy też świadka

„ze słyszenia” samo w sobie w oczywisty sposób nie może świadczyć, że ocena

tych dowodów była niezgodna z art. 7 k.p.k. Sąd odwoławczy podkreślił już przy

tym, że depozycje pokrzywdzonej i jej matki wzajemnie ze sobą korespondują i są

zbieżne z pozostałym materiałem dowodowym sprawy, a to w szczególności z

dokumentami w postaci zestawienia operacji bankowych czy protokołem oględzin

płyty CD zawierającej konwersację między pokrzywdzoną a oskarżonym. W ocenie

Sądu Najwyższego, Sąd odwoławczy prawidłowo odniósł się do obydwu apelacji w

zakresie oceny omawianych dowodów, w szczególności co do tego, że oskarżony

miał wiedzę o stanie zdrowia pokrzywdzonej. Zarzut pierwszy kasacji ma wybitnie

polemiczny charakter. To zaś, że przeprowadzona ocena dowodów nie spełnia

oczekiwań obrony, nie świadczy o naruszeniu przez Sąd odwoławczy prawa.

W zakresie drugiego zarzutu kasacji dotyczącego nieuwzględnienia

wniosków dowodowych o dopuszczenie dowodu z nowej opinii biegłych

psychiatrów co do oskarżonego oraz o dopuszczenie dowodu z nowej opinii

psychiatryczno-psychologicznej odnoszącej się do pokrzywdzonej, stwierdzić

trzeba, że przekonująco wypowiedział się już Sąd odwoławczy. Co do potrzeby

powołania biegłych psychiatrów celem wydania opinii dotyczącej oskarżonego Sąd

ten wskazał, że opinie zasadnicza i uzupełniająca psychiatrów nie zawierają

wadliwości, o jakich mowa w art. 201 k.p.k. Z kolei sama okoliczność, że

dotychczas uzyskane w sprawie opinie biegłych nie są przekonujące dla strony

procesowej nie może stworzyć podstawy do powołania w tej sprawie kolejnych

biegłych celem wydania nowej opinii. Opinię biegłego ocenia sąd i to ten organ

procesowy decyduje, czy jest ona dla niego zrozumiała i przekonująca w treści, czy

odpowiada na pytania zakreślające jej przedmiot i granice, czy jest wewnętrznie

spójna i niesprzeczna oraz czy nie rodzi wątpliwości co do jej merytorycznej

trafności. Jeżeli opinia spełnia powyższe wymogi, to sąd nie ma obowiązku

dopuszczania dowodu z dalszej opinii biegłego tylko dlatego, że złożona opinia jest

niekorzystna dla strony.

Sąd odwoławczy stwierdził, że sporządzona przez biegłych opinia

zasadnicza oraz uzupełniająca są jasne, logiczne i przekonywające. W opinii

zasadniczej biegli psychiatrzy jasno wskazali, że w chwili popełniania przestępstwa

III KK 697/25

5

działanie podejrzanego nie miało motywacji psychotycznej, podejrzany miał

zdolność do rozpoznania znaczenia czynów, jak i do pokierowania swoim

postępowaniem. Z kolei w opinii uzupełniającej biegli psychiatrzy podtrzymali w

całej rozciągłości sporządzoną przez nich opinię zasadniczą, a nadto wskazali, że

działania P. P. w przedmiotowej sprawie nie miały motywacji psychotycznej, a były

działaniami z chęci zysku, popełnianymi w przemyślany sposób. W ocenie Sądu

odwoławczego przedmiotowe opinie zawierały jasne odpowiedzi na sformułowane

do biegłych pytania, a wnioski dotyczące ściśle stanu poczytalności oskarżonego

trafnie odnosiły się do okresu, jak również do charakteru zarzucanego mu w

niniejszym postępowaniu czynu i są w tym zakresie wyczerpujące. Brak jest zatem

w ocenie Sądu podstaw do powzięcia jakichkolwiek wątpliwości co do

prawidłowości powyższych dokumentów. Jednocześnie na przydatność opinii

uzupełniającej w żadnym wypadku nie wpływa fakt, że została ona złożona przez

biegłych po terminie wyznaczonym przez Sąd Rejonowy. Tym samym Sąd

odwoławczy podzielił zapatrywania Sądu meriti w omawianej materii.

Podobnie brak było podstaw w ocenie Sądu odwoławczego do dopuszczenia

dowodu z opinii psychiatryczno-psychologicznej dotyczącej pokrzywdzonej, jako że

dowody z opinii sądowo-psychologicznej i uzupełniającej opinii sądowo-psychicznej,

są jasne i klarowne oraz udzielają odpowiedzi na postawione biegłym pytania. Już

Sąd meriti stwierdził, że oceniając zeznania świadka uwzględnił wnioski opinii

sądowo-psychologicznej z opinią uzupełniającą, w których wykluczono zdolność

pokrzywdzonej do konfabulacji, jak również stwierdzono, iż pokrzywdzona

przedstawiła okoliczności zdarzeń w taki sposób, jak je zapamiętała z

uwzględnieniem jej zaburzeń w zakresie mowy i logicznego myślenia.

Również zatem w zakresie opinii biegłych obrona polemizuje obecnie ze

stanowiskiem Sądu odwoławczego, wskazując na kwestie, które organ ten już miał

na uwadze i przekonująco odniósł się do nich. I tym razem obrońca nie wykazał, że

doszło do rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść

zaskarżonego wyroku, jak tego wymaga się od kasacji.

Nie doszło też do naruszenia wskazywanych w uzasadnieniu kasacji zasad

procesowych. Materiał dowodowy został oceniony obiektywnie w jego całokształcie,

zgodnie z wymogami art. 7 k.p.k. Przypomnieć też trzeba, że do obrazy art. 5 § 2

III KK 697/25

6

k.p.k. może dojść wyłącznie wtedy, gdy to w ocenie sądu ujawniły się wątpliwości, o

jakich tam mowa (względnie powinny się pojawić), a nie wówczas, gdy takie

wątpliwości - jak w niniejszej sprawie - dostrzega wyłącznie strona procesu bądź jej

procesowy przedstawiciel. Uzasadnienie wniesionej kasacji wskazuje, że obrońca

stara się w istocie podważyć przyjęte w sprawie przez Sąd Rejonowy ustalenia

faktyczne, w pełni zaaprobowane następnie przez Sąd odwoławczy. Nie temu

celowi służy jednak nadzwyczajny środek zaskarżenia, jakim jest kasacja.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy jako

oczywiście bezzasadną, i z tego powodu obciążył skazanego kosztami sądowymi

postępowania kasacyjnego, zasądzając na rzecz obrońcy z urzędu stosowne

wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie kasacji w sprawie oraz wnioskowaną

przez obrońcę kwotę tytułem zwrotu poniesionych kosztów korespondencji.

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]