Przestępstwo popełnione przed okresem próby nie pozwoliło wykonać kary w zawieszeniu

Wyrokiem z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt X K 763/21, Sąd Rejonowy

w Rzeszowie uznał oskarżonego K. S. za winnego popełnienia zarzucanego mu

III KK 701/25

2

przestępstwa z art. 244 k.k., za które wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia

wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby dwóch lat.

Wyrokiem tym orzeczono także środek karny w postaci zakazu prowadzenia

wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat oraz obciążono skazanego

kosztami sądowymi.

Wyrok nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 6 października 2021 r.

Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt VI Ko 6313/23, Sąd

Rejonowy w Rzeszowie na podstawie art. 75 § 2 k.k. zarządził wykonanie kary 6

miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem z dnia 28 września 2021 r.,

sygn. akt X K 763/21. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i uprawomocniło się

w dniu 14 maja 2024 r.

Kasację od tego postanowienia wniósł Prokurator Generalny, który

zaskarżając je w całości na korzyść skazanego zarzucił mu:

„rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów

prawa materialnego, to jest art. 75 § 2 i 4 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia

30 września 2023 r.) w zw. z art. 4 § 1 k.k., poprzez zarządzenie wobec skazanego

K. S. , na podstawie art. 75 § 2 k.k., wykonania kary 6 miesięcy pozbawienia

wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 28 września

2021 r., sygn. akt X K 763/21, której wykonanie warunkowo zawieszono

skazanemu na okres próby 2 lat, z uwagi na popełnienie przez skazanego

przestępstwa w dniu 19 czerwca 2021 r., podczas gdy wskazane naruszenie

porządku prawnego przez ww. nie nastąpiło, jak tego wymaga wskazany przepis, w

okresie próby ale przed jego rozpoczęciem, co w połączeniu z upływem w dniu 6

kwietnia 2024 r. terminu wskazanego w art. 75 § 4 k.k., tj. okresu próby i dalszych 6

(sześciu) miesięcy, wykluczało zarządzenie w dacie orzekania w stosunku do

skazanego wykonania warunkowo zawieszonej kary i powinno skutkować

umorzeniem postępowania w tym przedmiocie, gdyż do sytuacji skazanego zgodnie

z art. 4 § 1 k.k. winno mieć zastosowanie uregulowanie wcześniejsze, albowiem

było ono względniejsze dla sprawcy w porównaniu z treścią art. 75 § 4 k.k. w

brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2600, z

późn. zm. z Dz. U. z 2023 r. poz. 403), który wszedł w życie 1 października 2023 r. i

III KK 701/25

3

stanowił, że zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu

roku od zakończenia okresu próby.”

Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i umorzenie postępowania w przedmiocie zarządzenia wykonania

kary pozbawienia wolności na podstawie art. 15 § 1 k.k.w.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, co przemawiało za rozpoznaniem jej w

trybie art. 535 § 5 k.p.k. i uwzględnieniem w całości na posiedzeniu bez udziału

stron. Rację ma skarżący, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącą

obrazą przepisów wskazanych w zarzucie kasacji.

Analiza akt sprawy wskazuje, że podstawą zarządzenia wobec K. S. wykonania

warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem z dnia 28

września 2021 r., w sprawie sygn. akt X K 763/21, był przepis art. 75 § 2 k.k., a

powodem zarządzenia wykonania kary na tej podstawie był fakt skazania K. S.

„wyrokiem Sądu Rejonowego w Dębicy z dnia 09.11.2023 r.” (tak wskazano w

postanowieniu), sygn. akt II K 515/21 za czyn z art. 244 k.k. popełniony w dniu 19

czerwca 2021 r. Rzecz w tym, że stanowiący podstawę zarządzenia wykonania

skazanemu kary warunkowo zawieszonej przepis art. 75 § 2 k.k. stanowi, iż sąd

może zarządzić wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby rażąco narusza

porządek prawny, w szczególności, gdy popełnił inne przestępstwo niż określone

w § 1, albo jeżeli uchyla się od uiszczenia grzywny, od dozoru, wykonania

nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych, środków

kompensacyjnych lub przepadku. W tej sprawie wyrok Sądu Rejonowego w

Rzeszowie z dnia 28 września 2021 r., w sprawie o sygn. akt X K 763/21

uprawomocnił się w dniu 6 października 2021 r. co oznacza, że orzeczony nim

dwuletni okres próby rozpoczynał się w tym właśnie dniu, a kończył się w dniu 6

października 2023 r. Z kolei, przestępstwo z art. 244 k.k., za które K. S. został

skazany w sprawie o sygn. akt II K 515/21 wyrokiem Sądu Rejonowego w Dębicy z

dnia 9 listopada 2021 r. (a nie 2023 r.- jak błędnie ustalił sąd – por. odpis wyroku k.

43 akt VI Wp 259/24), zostało popełnione w dniu 19 czerwca 2021 r., a to

oznacza, iż skazanie za to przestępstwo nie miało żadnego znaczenia dla ustalenia

istnienia przesłanek fakultatywnego zarządzenia wykonania kary pozbawienia

III KK 701/25

4

wolności, o których mowa tak w art. 75 § 2 k.k. jak i 75 § 3 k.k., skoro nie zostało

popełnione w okresie próby.

Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do zarządzenia wykonania warunkowo

zawieszonej kary 6 miesięcy pozbawienia wolności. Treść wydanego

postanowienia wskazuje, że sposób procedowania sądu meriti był rażąco

nieprawidłowy, skoro jego uwadze uszła tak zasadnicza kwestia.

Podobnie należy ocenić pominięcie przez sąd orzekający w przedmiocie

zarządzenia K. S. wykonania warunkowo zawieszonej kary, konieczności

uwzględnienia regulacji z art. 4 § 1 k.k. Nie ulega wątpliwości, że czyn, za który K.

S. został skazany w tej sprawie popełniony był w dniu 15 czerwca 2021 r., a więc w

czasie, gdy obowiązywał art. 75 § 4 k.k. w brzmieniu sprzed jego zmiany, która

weszła w życie w dniu 1 października 2023 r. i wydłużyła termin na zarządzenie

wykonania kary do roku od zakończenia okresu próby (art. 1 pkt 22 ustawy z dnia 7

lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw - Dz.

U. z 2022 r. poz. 2600). Przepisy wskazanej ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. nie

wyłączyły przy tym stosowania art. 4 § 1 k.k. a brzmienie art. 75 § 4 k.k. w dacie

czynu skazanego jest względniejsze dla sprawcy niż obecnie obowiązująca

regulacja. Orzekając w dniu 18 kwietnia 2024 r. w trybie art. 75 § 2 k.k. w

przedmiocie zarządzenia wykonania kary, sąd pierwszej instancji nie dochował

terminu określonego w art. 75 § 4 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30

września 2023 r.), albowiem już w dniu 6 kwietnia 2024 r. upłynął okres sześciu

miesięcy umożliwiający sądowi wykonawczemu wydanie postanowienia o

zarządzeniu wykonania kary warunkowo zawieszonej.

Podniesione w zarzucie kasacyjnym rażące naruszenie prawa materialnego miało

istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, skoro doprowadziło do

zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności w

sytuacji, gdy nie tylko nie dochowano terminu określonego w art. 75 § 4 k.k., ale

także – nawet gdyby termin był dochowany – brak było jakichkolwiek podstaw do jej

zarządzenia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności konieczne stało się uchylenie

zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w zakresie objętym tym

postępowaniem, skoro wykluczone już jest zarządzenie wykonania wobec K. S.

III KK 701/25

5

warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu

Rejonowego w Rzeszowie z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt X K 763/21.

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji postanowienia.

[J.J.]

[a.ł]

Jerzy Grubba

Waldemar Płóciennik

Jarosław Matras