SN nie wyłączy sędziego, którego obrońca kwestionował ze względu na tryb jego powołania

W związku z otrzymanym zawiadomieniem o składzie rozpoznającym

sprawę skazanego J. T. o sygn. akt III KK 705/25, obrońca skazanego – adw. Ł. B.

w dniu 19 stycznia 2026 r. (prezentata k. 30) skierował do Sądu Najwyższego

wniosek z dnia 13 stycznia 2026 r. o wyłączenie sędziego SN Pawła

Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu ww. sprawy kasacyjnej na podstawie art.

41 § 1 k.p.k. i art. 42 k.p.k., z uwagi na istnienie okoliczności mogących wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności ww. sędziego w jej aspekcie

instytucjonalnym, wywołaną wadliwą procedurą powołania do pełnienia funkcji

sędziego Sądu Najwyższego.

III KK 705/25

2

W uzasadnieniu wniosku obrońca skazanego wskazał, że przedmiotowe

postępowanie może dotyczyć sędziego SN Pawła Kołodziejskiego bezpośrednio,

co przejawia się w nominowaniu go na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na

mocy uchwały nr 786/2021 Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został

ukształtowany na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3),

a także ze względu na istnienie okoliczności wywołującej uzasadnioną wątpliwość

co do jego bezstronności w przedmiotowym postępowaniu. W ocenie obrońcy,

prowadzenie postępowania kasacyjnego nie byłoby w stanie zapewnić standardów

przewidzianych w ustawie zasadniczej (art. 45 ust. 1) oraz Europejskiej Konwencji

Praw Człowieka (art. 6 ust. 1), a także niemożliwym byłoby przeprowadzenie

przedmiotowego postępowania w sposób rzetelny i bezstronny, rozpoznając środek

zaskarżenia, w którym podniesiono wystąpienie bezwzględnej przyczyny

odwoławczej, dotyczącej nieprawidłowego statusu sędziego Sądu Okręgowego w

Rzeszowie - również powołanego do orzekania na mocy uchwały wadliwie

ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa (pkt II ust. 1 lit. a kasacji obrońcy

skazanego J. T.). Konstatując nadmienił, że podniesiona kwestia była już

przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego wyrażonych w postanowieniu z dnia 8

sierpnia 2023 r., sygn. akt III KK 22/23 (wówczas sędzia SN Paweł Kołodziejski

został wyłączony od udziału w sprawie, KRI 237) oraz w innych wymienionych

judykatach (k. 30-31).

Jak wynika z treści pieczęci Kierownika Sekretariatu Wydziału III Izby Karnej

SN zamieszczonej na karcie 33 akt sprawy, na podstawie zarządzenia Prezesa

Izby Karnej, przedmiotowy wniosek został zarejestrowany w repertorium "KRI" pod

numerem 1461, a następnie przydzielony sędziemu sprawozdawcy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek okazał się niezasadny i nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. Chodzi tutaj o takie układy faktyczne, w których

określone zachowanie sędziego (albo określona sytuacja, w której znajduje się

III KK 705/25

3

dany sędzia) w prowadzonym przez niego postępowaniu bądź też w życiu

prywatnym rodzi obiektywnie uzasadnioną wątpliwość do jego bezstronności,

bowiem rzutuje na określony stosunek sędziego do stron lub sprawy będącej

przedmiotem rozstrzygnięcia w danym postępowaniu (albo nawet ujawnia

określony stosunek sędziego do stron lub sprawy będącej przedmiotem

rozpoznania).

Sama konstrukcja językowa art. 41 § 1 k.p.k. i oparcie dyspozycji tego

przepisu na kryterium b e z s t r o n n o ś c i nie pozostawia żadnych wątpliwości co do

tego, że chodzi tutaj o to, że sędzia winien być neutralny w z g l ę d e m s t r o n

(kodeks mówi o bezstronności w d a n e j s p r a w i e). Tym samym jakichkolwiek

kwestie ustrojowo-prawne, o ile nie wpływają ⎯ jak tego wymaga ustawa ⎯ na

stosunek do stron w danej sprawie, nie mogą być traktowane jako przesądzające o

zmaterializowaniu się stanu faktycznego, którym mowa w art. 41 § 1 k.p.k.

W tym sensie ten fragment dyspozycji art. 41 § 1 k.p.k., w którym mowa o

bezstronności sędziego "w danej sprawie", ma fundamentalne znaczenie dla

wyinterpretowania normy zakodowanej w tym przepisie, bowiem przekonuje w

sposób jednoznaczny, że chodzi tutaj o stronniczość s k o n k r e t y z o w a n ą, tj.

odnoszącą się do danej sprawy (sprawę wyznaczają: jej przedmiot i strony). Sam

źródłosłów i aspekt semantyczny wyrazu "bezstronny" jest zresztą jasny i nie budzi

żadnych wątpliwości. Ale gwoli pełnego naświetlenia znaczenia tego słowa ⎯ do

dziś przecież używanego przez współczesnych Polaków bez jakichkolwiek

poważniejszych korektur semantycznych ⎯ warto odwołać się do pomników

rodzimej leksykografii, które brak neutralności utożsamiają z brakiem stronniczości

rozumianej jako relacja ze s t r o n a m i, zatem b e z s t r o n n o ś ć (zgodnie z

semantyką) odnoszą zawsze do s t r o n, nie zaś do bliżej nieokreślonych

okoliczności o abstrakcyjnym charakterze niewiążących się z daną sprawą.

Bezstronność to bowiem: "bezparcyalność, nieprzywiązanie do żadnéy strony lub

partyi" (Słownik języka polskiego przez Samuela Bogumiła Lindego ułożony, t. I cz.

I, A.-F., Warszawa 1807, s. 87) czy "nieprzywiązanie się do żadnej strony lub partji,

neutralność, bezparcjalność" (Aleksander Zdanowicz i in., Słownik języka

polskiego, Wilno 1861, s. 70). Z kolei bezstronnym jest ten, kto jest "bezparcyalny,

bez wiązania się z żadną partyą lub stroną, neutralny, obojętny" (Linde, tamże).

III KK 705/25

4

Wykładnia art. 41 § 1 k.p.k. prowadzi do wniosku, że dyspozycja tego

przepisu ⎯ wbrew temu, co się bez wskazania na jakiekolwiek przekonywające

argumenty przyjmuje w niektórych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. np.

postanowienia z: 26 października 2022 r., sygn. V KK 413/20; 1 lutego 2023 r.,

sygn. V KK 413/20; 17 października 2023 r., sygn. IV KK 279/23; 7 grudnia 2023 r.,

sygn. IV KK 279/23; 20 lutego 2024 r., sygn. V KK 266/23; 4 kwietnia 2024 r., sygn.

V KK 193/23 czy 20 maja 2024 r., sygn. III KK 168/24; niektóre z rozstrzygnięć

Sądu Najwyższego poszły aż tak daleko, że w istocie w ogóle w sposób

"materialny" nie nawiązywały do okoliczności stypizowanych w art. 41 § 1 k.p.k., np.

postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. I KK 385/23, w którym

całkowicie instrumentalnie i w oderwaniu od art. 41 § 1 k.p.k. przyjęto, że cyt.:

"[j]edyną możliwością usunięcia uzasadnionych wątpliwości natury konwencyjnej i

konstytucyjnej, jak również zapewnienia stronie postępowania składu Sądu

Najwyższego, w którym nie uczestniczy sędzia, wobec którego w orzecznictwie

Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka formułowane są rzeczowe, silnie

uzasadnione zastrzeżenia odnoszące się do udziału w procedurze nominacyjnej

niespełniającej wymogów obiektywizmu i niezależności od władzy wykonawczej i

ustawodawczej, było zatem uwzględnienie wniosku i wyłączenie Sędzi[ego] SN

Adama Rocha od rozpoznania kasacji"; podobnie postanowienie SN z dnia 23

listopada 2022 r., sygn. III KK 339/22) upatrujących podstawę wyłączenia sędziów

powołanych przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw w

konstrukcji "braku instytucjonalnej bezstronności", a zatem na figurze prawnej

nieznanej ustawie postępowania karnego ⎯ nie obejmuje tych sytuacji, w których

wątpliwości podnoszone przez stronę nie mają charakteru ściśle wiążącego się z

istotą sprawy, tj. gdy nie odnoszą się do konkretnych elementów sprawy (tj.

zaszłości natury faktycznej, przebiegu procesowego sprawy itp.), stanowiąc jedynie

wypadkową krytycznej oceny przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań

legislacyjnych czy podzielenia poglądu, że określone rozwiązania normatywne nie

III KK 705/25

5

dają ⎯ w przekonaniu uczestnika postępowania ⎯ gwarancji bezstronnego

rozpoznania sprawy.

Należy podzielić wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego trafne

zapatrywanie, że w "regulacji z art. 41 § 1 k.p.k. chodzi o okoliczności natury

faktycznej, względnie zdarzenia procesowe, które mogłyby uzasadniać wątpliwości

co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Do

okoliczności takich nie należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju

sądownictwa" (postanowienie SN z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. II KK 7/23).

Trzeba także wskazać na to, że zgodnie z wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. P 22/19 (Dz.U. poz. 413) art. 41 § 1

k.p.k. w związku z art. 42 § 1 k.p.k. w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o

wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której

wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3

pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosku o wyłączenie sędziego

opartego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. nie można osnuć na okoliczności

nawiązującej do powołania sędziego w trybie, w którym jego kandydatura była

opiniowana przez Krajową Radę Sądownictwa powołaną na zasadach określonych

w art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Zatem kwestie u s t r o j o w e (n o r m a t y w n e) związane z trybem

powoływania sędziów (a mówiąc precyzyjniej: określone unormowania ustawowe

regulujące ustrój wymiaru sprawiedliwości w zakresie szeroko rozumianego trybu i

zasad powoływania sędziów) nie mogą stanowić podstawy wniosku o wyłączenie

sędziego. Wnioski składane na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. mogą bowiem dotyczyć

li tylko określonych kwestii f a k t y c z n y c h, nie zaś p r a w n y c h (prawno-

ustrojowych). Szerzej zagadnienie to zostało rozwinięte m. in. w postanowieniu SN

z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. IV KK 460/19, w którym wyrażono zasługujący na

akceptację pogląd, że "prawo i obowiązek orzekania sędziego obejmuje każdą

kwestię natury prawnej i z powodu takiej kwestii, która byłaby przedmiotem

orzekania, nie sposób skutecznie żądać wyłączenia sędziego. Przeciwne

stanowisko prowadzi ad absurdum, gdyż oczywiste jest, że przedmiotem

III KK 705/25

6

określonego wniosku mogłaby być kwestia ustrojowa dotykająca każdego sędziego,

niezależnie od czasu i trybu powołania. W takiej sytuacji [] nie istniałby sąd, który

mógłby kwestię tę skutecznie rozważyć i rozstrzygnąć. Z tego względu treścią art.

41 § 1 k.p.k. objęte są jedynie okoliczności natury faktycznej" (analogicznie:

postanowienie SN z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. II KK 7/23).

Mając powyższe na uwadze, wobec tego, że wniosek obrońcy skazanego J.

T. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego w istocie został osnuty wyłącznie na

krytyce ustrojowych rozwiązań prawnych dotyczących trybu powoływania sędziów

przyjętych przez ustawodawcę, należało dojść do wniosku, że nie zasługuje on na

uwzględnienie. Dlatego też Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

[J.J.]

[r.g.]