SN nie rozpoznał wniosku o wyłączenie sędziego z powodu udziału nowej KRS w jego powołaniu

Obrońca skazanego adw. O. C. 20 stycznia 2026 r., na podstawie art. 41 § 1

k.p.k., złożyła do Sądu Najwyższego wniosek o wyłączenie sędziego tego Sądu –

Adama Rocha od rozpoznania kasacji w sprawie III KK 713/25. Uzasadniając

wniosek obrońca powołała się na proces powołania sędziego przez Prezydenta RP

na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego orzekającego w Izbie Karnej

podnosząc, że w przestawieniu jej kandydatury na ten urząd brała udział Krajowa

Rada Sądownictwa w kształcie wyłonionym na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017

r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Ta okoliczność, zdaniem obrońcy, przekonuje o

III KK 713/25

2

zasadności wniosku, które potęguje fakt sformułowania w kasacji tożsamych

zastrzeżeń pod adresem orzekających w tej sprawie sędziów Sądu Apelacyjnego w

Szczecinie, którzy zasiadali w składzie i brali udział w wydaniu orzeczenia,

obarczonego, zdaniem tego skarżącego, bezwzględną przyczyną odwoławczą z

art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.

Obrońca wskazał jednocześnie na uchwałę składu połączonych Izb Sądu

Najwyższego (Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych) z 23

stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, w której wskazano, że nienależyta obsada w

rozumieniu art. 439 § 1 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze

udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek należy uznać za niedopuszczalny.

Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. Przepis powyższy expressis verbis odwołuje się do

uzasadnionej konkretnymi okolicznościami wątpliwości, która musi istnieć

obiektywnie i poddawać się zewnętrznej weryfikacji oraz ocenie, także przez każdą

rozsądnie oceniającą i niezaangażowaną w wynik postępowania osobę. Nie

oznacza to jednak, że przyczynę wyłączenia sędziego będzie stanowił każdy,

niepoparty określonymi faktami, brak zaufania, czy też utrata wiary w bezstronność

sędziego przez stronę, będące wynikiem jej wyłącznie subiektywnego odczucia.

Uzasadnienie twierdzenia o istnieniu wątpliwości co do bezstronności

sędziego musi więc odnosić do takiego zachowania sędziego na sali rozpraw lub

poza nią, z którego mogłoby wynikać, że sędzia jest w określony sposób

nastawiony do uczestników postępowania lub do sprawy, co w rezultacie zagraża

sprawiedliwemu rozstrzygnięciu sprawy. Chodzi tu o zachowanie sędziego

odnoszące się zarówno do oceny rozpoznawanej sprawy przed wydaniem

rozstrzygnięcia, jak i o wyrażanie pewnych opinii oceniających uczestników

postępowania, które może świadczyć o określonym nastawieniu sędziego do

III KK 713/25

3

sprawy lub osób w niej uczestniczących. Nie ulega także wątpliwości, że musi

zachodzić związek funkcjonalny pomiędzy podnoszonymi okolicznościami, które

muszą mieć charakter rzeczywisty i obiektywny, a rozstrzygnięciem konkretnej

sprawy, co oznacza, że właśnie z tych okoliczności można wnosić o tym, że istnieje

uzasadniona wątpliwość co do braku bezstronności w jej rozstrzygnięciu, a więc o

możliwym rozstrzygnięciu na korzyść jednej ze stron bez uzasadnionych podstaw.

Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k.,

zachodzi bowiem zawsze in concreto, a nie in abstracto.

Treść wniosku obrońcy oskarżonego nie pozwala natomiast na konstatację,

że w odniesieniu do osoby SSN Adama Rocha, zaszły podstawy określone w art.

41 § 1 k.p.k., nakazujące odsunięcie go od procedowania w przedmiocie wniesionej

skargi. Za podważającą bezstronność tego sędziego w rozumieniu analizowanego

przepisu nie można z pewnością uznać okoliczności, iż został on powołany na

urząd sędziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP na wniosek KRS

uformowanej zgodnie z przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3).

Należy wskazać, że w obowiązującym porządku prawnym jest to od wielu już lat

jedyny istniejący tryb powoływania sędziów. Nie sposób więc racjonalnie z samego

faktu, że do powołania sędziego doszło w trybie przewidzianym w obowiązujących

przepisach wywodzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Treść wniosku w

żaden sposób nie odpowiada bowiem na pytanie z jakiego dokładnie powodu taki

sędzia miałby nie być bezstronny, tj. na korzyść której ze stron miałby rozstrzygnąć

sprawę bez uzasadnionych podstaw merytorycznych czy prawnych, a przecież do

tego sprowadza się brak bezstronności.

Należy także wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 marca 2020

r., P 22/19, wyraźnie wskazał, że kwestie ustrojowe odnoszące się do ewentualnej

wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art.

9a ustawy z 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2021 r. poz.

269), nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach wniosku o wyłączenie

sędziego złożonego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. Z

powyższego wyroku wynika więc, że wniosek o wyłączenie sędziego, złożony w

III KK 713/25

4

oparciu o treść art. 41 § 1 k.p.k., w którym podano w wątpliwość bezstronność

sędziego na tej podstawie, że zakwestionowano okoliczności towarzyszące jego

powołaniu na stanowisko sędziego, jest niedopuszczalny z mocy ustawy, gdyż w

rozważanym zakresie przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP.

Należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 Konstytucji RP

orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są

ostateczne. Oznacza to, że orzeczenia te wiążą sądy, w tym Sąd Najwyższy, a

także strony, które nie mogą wywodzić skutków prawnych z przepisów, których

konstytucyjność została zakwestionowana.

Ta sama uwaga dotyczy powoływanej przez obrońcę uchwały składu

połączonych Izb Sądu Najwyższego (Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych) z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, w której obrońca doszukuje

się wystarczającej podstawy uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania.

Wskazać bowiem należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia

2020 r., U 2/20, (opublikowanym w M. P. z 2020 r. poz. 376), kategorycznie

stwierdził, że „uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt

BSA I 4110 1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7) jest niezgodna z:

1. art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1,

art. 7 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

2. art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90,

poz. 864/30, z późn. zm.),

3. art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,

sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie

Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r.

Nr 61, poz. 284, z późn. zm.)”.

Z uwagi na treść wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, aktualnie

ma ona zatem charakter wyłącznie historyczny i dlatego też nie ma żadnych

racjonalnych postaw do tego, aby w kwestiach zwłaszcza dotyczących oceny

przesłanek z art. 41 § 1 k.p.k., kierować się treścią tego niekonstytucyjnego aktu.

Nic w rozstrzyganym przedmiocie nie zmieniają również przytoczone we wniosku

liczne europejskie i krajowe orzeczenia, w których wyrażone zostały określone

III KK 713/25

5

stanowiska mające wyłącznie znaczenie w sprawach na tle których zostały wydane.

Orzeczenia te nie mają natomiast charakteru źródeł prawa powszechnie

obowiązującego, których zamknięty katalog został sformułowany w art. 87

Konstytucji.

Te dwie powołane wyżej okoliczności z powodów konstytucyjnych nie mogły

być więc w ogóle przedmiotem merytorycznych rozważań w niniejszej sprawie.

Nie ma przy tym znaczenia fakt odwoływania się do kwestii określonej treści

zarzutów postawionych w kasacji. Jeżeli skarżący decyduje się na powoływanie

zarzutów kasacyjnych z naruszeniem regulacji o charakterze konstytucyjnym, co

wynika choćby z przywołanych wyżej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, nie

może oczekiwać, że takie postępowanie będzie miało wpływ na obsadę sądu w

jakimkolwiek zakresie. Zwrócić przy tym należy uwagę na fakt, że pozycja

ustrojowa sędziego sądu powszechnego oraz sędziego Sądu Najwyższego jest

inna, co również prowadzi do konkluzji o nieadekwatności zastosowania art. 41 § 1

k.p.k. w realiach sprawy

Z tych względów, uznając wniosek za konstytucyjnie niedopuszczalny, Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[J.J.]

[a.ł]