Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku M.D. o wznowienie sprawy o wyłączenie sędziów

Z treści przepisów art. 540 – 540 b k.p.k. wynika w sposób bezsporny, że

postępowanie sądowe, prawomocnie zakończone, musi rozstrzygać o

odpowiedzialności karnej oskarżonego, a nie o jakiejkolwiek kwestii incydentalnej,

chociażby istotnej dla oskarżonego, rozstrzyganej w toku postępowania karnego.

Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie SN (por. postanowienia SN: z

29 stycznia 2008 r., IV KO 118/07; z 7 maja 2007 r., V KZ 24/07; z 27 sierpnia 2008

r., IV KZ 59/08; z 11 września 2008 r., IV KZ 62/08). Postępowania incydentalne

mogą być przedmiotem wznowienia tylko wówczas, gdy zapadłe w nich orzeczenia

III KO 129/26

2

definitywnie zamykają rozpoznanie danej kwestii, wywołując trwałe skutki (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2013 r., III KK 231/13). Za

takie nie może być uznane postępowanie toczące się w trybie art. 42 a § 3 u.s.p., a

dotyczące wyłączenia sędziów wyznaczonych do rozpoznania określonej sprawy.

Ten rodzaj postępowania ma na celu wyłączenie sędziego, a zatem odnosi się do

składu sądu orzekającego, a nie do decyzji o zakończenia sprawy, którą ma

rozpoznać dany skład orzekający. Co istotne, po wydaniu orzeczenia w danej

sprawie strona przecież może podnosić zarzuty dotyczące nieprawidłowej obsady

sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) w zwykłym lub nadzwyczajnym środku zaskarżenia

od ostatecznego, kończącego dane postępowanie, orzeczenia. Wznowienie

postępowania nie może więc dotyczyć postanowienia sądu odwoławczego

wydanego na podstawie art. 126 k.p.k. w procedurze testowej (tej z art. 42a § 3 i

nast. u.s.p.), gdyż jego przedmiotem nie jest kwestia odpowiedzialności karnej, a

jedynie kwestia oceny istnienia merytorycznych przesłanek usprawiedliwiających

dokonanie przez stronę czynności procesowej po upływie terminu. Ponadto, trzeba

dodać, że zgodnie z art. 42a § 14 pkt 2 u.s.p. w zakresie nieuregulowanym

przepisami ustawy do rozpoznania wniosku, o którym mowa w § 4, stosuje się

odpowiednio w sprawach karnych - przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. -

Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37) dotyczące rozpoznania

wniosku o wyłączenie sędziego, z wyłączeniem art. 42 § 3 zdanie trzecie tej ustawy

w zakresie dotyczącym czynności niecierpiących zwłoki, w szczególności w

przedmiocie tymczasowego aresztowania. Taki sposób odesłania oznacza, że

procedura w odniesieniu do złożonego wniosku o wyłączenie sędziego nie

przewiduje dla strony żadnego środka odwoławczego (na postanowienia wydane w

trybie art. 42 k.p.k. zażalenie bowiem nie przysługuje), a jedynym wyjątkiem jest

prawo do ponownego rozpoznania wniosku, co następuje tylko na żądanie

sędziego wyłączonego w postanowieniu (art. 42a § 13, 14 u.s.p.). W tym stanie

rzeczy jest również oczywiste, że nie jest dopuszczalny wniosek o wznowienie w

trybie art. 540 § 1 k.p.k. postępowania sądowego zakończonego postanowieniem

rozstrzygającym w tym przedmiocie.

III KO 129/26

3

2. odpis zarządzenia doręczyć skazanemu z pouczeniem o zażaleniu w

terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu zarządzenia (art. 530 § 3 k.p.k. w zw. z art.

545 § 1 k.p.k.).

[WB]

[a.ł]