Poniedziałek Wydanie nr 30

Sygnatura akt
III KO 169/25
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna Wydział III
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
10 lipca 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy nie wyłączył sędzi z rozpoznania sygnalizacji wznowienia postępowania kasacyjnego

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Sędzia Sądu Najwyższego zasygnalizował potrzebę wyłączenia innej sędzi z sprawy dotyczącej wniosku obrońcy skazanego o wznowienie z urzędu postępowania kasacyjnego. Chodziło o zarzut nienależytej obsady sądu, bo sędzia została powołana na wniosek n-KRS.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że sędzia została powołana na urząd sędziego SN tak jak inni sędziowie, a przeniesienie jej z Izby Dyscyplinarnej do Izby Karnej nie zmienia tego faktu. Zarzuty dotyczyły ogólnych okoliczności ustrojowych, bez wskazania konkretnych faktów odnoszących się do tej sędzi.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wyłączenia z urzędu sędzi od udziału w sprawie o sygn. akt III KO 169/25.

Dlaczego

Wątpliwość co do bezstronności nie może wynikać wyłącznie z kwestii ustrojowych związanych z powołaniem, a ustawa o SN wyklucza taką podstawę. Art. 40 k.p.k. ma charakter zamknięty, a sprawa nie dotyczy sędzi bezpośrednio.

Dla firm

Sam sposób powołania sędziego, także w trybie wadliwej procedury nominacyjnej, nie wystarcza do jego wyłączenia. Potrzebne są konkretne okoliczności odnoszące się do osoby sędziego i sprawy.

Więcej o sprawie

Inicjatywę zgłosił członek składu, powołując się na sposób powołania sędziego przez n-KRS oraz na jej wcześniejsze orzekanie w zlikwidowanej Izbie Dyscyplinarnej.

Nie ma tym samym żadnych podstaw do przyjęcia, że wskutek rozpoznania przedmiotowej sprawy z udziałem SSN Małgorzaty Bednarek, mogłaby zostać naruszona zasada nemo iudex in causa sua.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Karna Wydział III
Sygnatura
III KO 169/25

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

III KO 169/25

POSTANOWIENIE

Dnia 10 lipca 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Paweł Kołodziejski

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 10 lipca 2026 r.,

z urzędu inicjatywy w przedmiocie wyłączenia SSN Małgorzaty Bednarek

od udziału w sprawie o sygn. akt III KO 169/25,

na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario oraz art. 40 §

1 pkt 1 k.p.k. a contrario

p o s t a n o w i ł :

stwierdzić brak podstaw do wyłączenia z urzędu SSN

Małgorzaty Bednarek od udziału w sprawie o sygn. akt III KO

169/25.

Uzasadnienie

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego W. B. z dnia 20

października 2025 r. zawierający sygnalizację wznowienia z urzędu postępowania

kasacyjnego o sygn. akt III KK 377/25, a to z powodu zaistnienia bezwzględniej

przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z obsadą sądu

kasacyjnego, w którego składzie udział brał SSN Adam Roch, co do którego w toku

postępowania kasacyjnego złożono wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy,

„z uwagi na wadliwe powołanie go do pełnienia urzędu sędziego w Sądzie

Najwyższym”.

III KO 169/25

2

Przedmiotowe pismo zostało zarejestrowane w Sądzie Najwyższym pod

sygnaturą akt III KO 169/25. Sprawa ta została przydzielona do referatu SSN

Andrzeja Stępki.

Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2026 r. do

rozpoznania sprawy o sygn. akt III KO 169/25, wyznaczeni zostali: SSN Dariusz

Kala (przewodniczący), SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) oraz SSN Małgorzata

Bednarek.

W piśmie z dnia 14 kwietnia 2026 r. SSN Andrzej Stępka, odwołując się do

podstawy prawnej z art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k., wniósł o wyłączenie SSN

Małgorzaty Bednarek od rozpoznania wniosku (sygnalizacji) o wznowienie z urzędu

postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z

dnia 14 sierpnia 2025 r. w sprawie o sygn. akt III KK 377/25. Autor pisma ocenił, że

rozpoznanie przedmiotowej sprawy powinno nastąpić w składzie, w którym nie

będzie uczestniczyć sędzia powołany do Sądu Najwyższego na podstawie wniosku

Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym

ustawą nowelizacyjną z dnia 8 grudnia 2017 r., wskazując, że tę procedurę

nominacyjną kwestionuje również obrońca w złożonym piśmie sygnalizacyjnym.

Wnioskodawca podniósł, że „każdy sędzia wylosowany do kolegialnego składu

winien zwrócić uwagę, czy tak ukształtowany sąd zapewnia stronom prawo do

niezawisłego i niezależnego sądu”. W tym kontekście odwołał się do uchwały trzech

połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA-I-4110-1/20)

wskazując, że w uchwale tej przesądzono, że udział w składzie Sądu Najwyższego

osoby powołanej na wniosek KRS ukształtowanej w wyniku ww. nowelizacji,

prowadzi w każdym przypadku do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k. Podkreślił, że uchwała ta z chwilą jej podjęcia uzyskała moc zasady

prawnej, co powoduje, że każdy skład orzekający jest nią związany. Nadto podał,

że w orzecznictwie trybunałów międzynarodowych stwierdzono, że orzekanie przez

osoby powołane do Sądu Najwyższego ww. trybie stanowi naruszenie prawa do

sądu z art. 6 EKPCz, prawa do sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1

Konstytucji, art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE oraz art. 47 KPP. Wnioskodawca

podniósł, że SSN Małgorzata Bednarek została „powołana na stanowisko sędziego

Sądu Najwyższego przez n-KRS”, a zaprezentowane wyżej argumenty odnoszą się

III KO 169/25

3

także do sędziów byłej Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, w której SSN

Małgorzata Bednarek orzekała do momentu likwidacji tej Izby w lipcu 2022 r.,

akcentując, iż „zależność od władzy politycznej tego organu budziła zastrzeżenia

Trybunału, toteż uznał on, że Izba Dyscyplinarna nie jest sądem w rozumieniu

prawa europejskiego (por. wyrok TSUE z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19,

przeciwko Polsce)”. Zdaniem wnioskodawcy, rozstrzyganie kwestii ewentualnego

wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego przez sąd, w składzie którego

zasiada sędzia Sądu Najwyższego powołany w wadliwym trybie, mogłoby wywołać

u stron oraz opinii publicznej przekonanie o braku bezstronności sądu, a w

konsekwencji prowadziłoby do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPCz, zaś

SSN Małgorzata Bednarek „stałaby się sędzią niejako »we własnej sprawie«, skoro

wniosek o wznowienie postępowania dotyczy wprost zarzutu niewłaściwej obsady

sądu, które to argumenty w równym stopniu mogą odnosić się także do Pani sędzi

SN Małgorzaty Bednarek”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgłoszona inicjatywa w przedmiocie wyłączenia z urzędu SSN Małgorzaty

Bednarek, bowiem tak należało potraktować pismo SSN Andrzeja Stępki z dnia 14

kwietnia 2026 r., nie mogła odnieść rezultatu oczekiwanego przez jej autora.

Na wstępie wypada wyjaśnić, że przepis art. 42 § 1 k.p.k., regulujący tryb

wyłączenia sędziego, jasno stanowi, że „wyłączenie następuje na żądanie

sędziego, z urzędu albo na wniosek strony”. Na gruncie tego przepisu w

orzecznictwie i doktrynie wyrażono słuszny pogląd, iż w składach kolegialnych

żądanie takiego wyłączenia nie może zostać złożone przez jednego członka składu

w stosunku do innego. Z żądaniem w tym przedmiocie może wystąpić tylko sędzia,

którego dotyczy okoliczność związana z wyłączeniem w realiach konkretnej sprawy,

w przypadku zaistnienia okoliczności wskazujących na możliwość

zmaterializowania się przesłanki, o której mowa w art. 41 § 1 k.p.k. (zob.

postanowienie SN z dnia 30 listopada 2023 r., I Zo 81/22; postanowienie SN z dnia

15 grudnia 2023 r., I Zo 74/23; postanowienie SN z dnia 18 września 2024 r., II Zo

74/24; postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 2026 r., V KO 187/25; postanowienie

SN z dnia 24 kwietnia 2026 r., III KO 174/25; D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K.

III KO 169/25

4

Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I.

Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 42). Natomiast sam wniosek o

wyłączenie sędziego może zostać złożony wyłącznie przez stronę postępowania.

Jeżeli zaś sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40

k.p.k., to w myśl art. 42 § 2 k.p.k. wyłącza się składając oświadczenie na piśmie do

akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia. Wobec tego – w świetle podstaw

wyłączenia określonych zarówno w art. 41 § 1 k.p.k., jak też 40 § 1 k.p.k. (tej

ostatniej zaś dotyczy pismo SSN Marka Pietruszyńskiego) – sędzia wyznaczony do

składu kolegialnego nie ma legitymacji do wystąpienia z wnioskiem bądź żądaniem

o wyłączenie innego sędziego wyznaczonego do orzekania w tej sprawie. Niemniej

jednak w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono zasługujący na aprobatę

pogląd, że wyznaczony do składu sędzia może zasygnalizować potrzebę

wyłączenia innego członka składu przez sąd z urzędu (zob. wyrok SN z dnia 4

czerwca 2013 r., II KK 7/13; uchwała SN [7] z dnia 6 kwietnia1989 r., WZP 1/89,

OSNKW 1989/3–4, poz. 24; postanowienie z dnia 10 marca 1979 r., II KZ 25/79,

OSNKW 1979/6, poz. 73; wyrok z dnia 21 kwietnia 2011 r., V KK 386/10, OSNKW

2011/7, poz. 61; uchwała SN [7] z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022,

nr 6, poz. 22). Uznać przy tym trzeba, iż sama możliwość wyłączenia sędziego z

urzędu odnosi się zarówno do instytucji iudex inhabilis (art. 40 k.p.k.), jak również

iudex suspectus (art. 41 k.p.k.). Stąd też rzeczone pismo SSN Andrzeja Stępki

(członka składu orzekającego) należało potraktować jako sygnalizację wyłączenia z

urzędu SSN Małgorzaty Bednarek od udziału w sprawie o sygn. akt III KO 169/25.

Przedstawione w omawianej inicjatywie okoliczności nie dają jednak podstaw

do wyłączenia z urzędu SSN Małgorzaty Bednarek od udziału w wyżej wskazanej

sprawie. Odnosząc się kolejno do podniesionych w tej sygnalizacji kwestii, należy

przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k., „[s]ędzia ulega wyłączeniu,

jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną

wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie”. Tym samym bezspornym

jest, że oceny zaistnienia przesłanek wskazanych w ww. przepisie należy

dokonywać każdorazowo w kontekście uwarunkowań konkretnego przypadku.

Pochylając się zatem w tym kontekście nad treścią pisma SSN Andrzeja Stępki

podkreslić należy, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być

III KO 169/25

5

wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to

niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze

nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 31

października 2023 r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem

charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów (por.

postanowienie SN z dnia 21 lutego 2025 r., IV KK 288/24). Powyższe stanowisko

potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P

22/19, z którego wynika, że „[a]rt. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6

czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30),

stosowany odpowiednio na podstawie art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o

radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75) w zakresie, w jakim dopuszcza

rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania

sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a

ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r.

poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w

związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. Również z

brzmienia art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j.

Dz.U. z 2024 r., poz. 622; dalej: ustawa o SN) wynika, że „[o]koliczności

towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej

podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub

kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności”. Stąd też wyłączenie sędziego

w trybie art. 41 § 1 k.p.k. jedynie z powodu okoliczności towarzyszących powołaniu

na stanowisko sędziego, jest niedopuszczalne z mocy ustawy. Tym bardziej, że

badanie kwestii niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście okoliczności

towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu w

sposób szczególny reguluje ustawa o SN (art. 29 § 5 tej ustawy), stanowiac tym

samym lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. i wyłączając możliwość

badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze (zob. postanowienie

SN z dnia 26 stycznia 2023 r., V KK 485/21). Jedynie na marginesie wypada

nadmienić, że z normy zawartej w art. 29 § 5 w zw. § 7 ustawy o SN (abstrahując

już od kwestii dotyczącej kategorii spraw, w których ustawodawca przewidział

III KO 169/25

6

możliwość przeprowadzania wspomnianego testu niezawisłości i bezstronności –

zob. art. 29 § 6 ustawy o SN) jednoznacznie wynika, że członek składu

orzekającego nie posiada uprawnienia do uruchomienia tej szczególnej procedury

testowej wobec innego sędziego, z którym uczestniczy w składzie wyznaczonym do

rozpoznania konkretnej sprawy. Wykładnia wskazanych przepisów nie pozwala też

przyjąć, aby ustawa przyznawała Sądowi Najwyższemu jakiekolwiek uprawienie do

podejmowania w tym zakresie działań z urzędu.

Odnosząc się natomiast do awizowanej w piśmie SSN Andrzeja Stępki

bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci

nienależytej obsady sądu, która w ocenie autora sygnalizacji miałaby wystąpić w

związku udziałem SSN Małgorzaty Bednarek w składzie rozpoznającym sprawę o

sygn. akt III KO 169/25, należy wskazać, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego

postrzeganie tej kwestii nie ma charakteru jednolitego i w tym zakresie

ukształtowała się również odmienna linia orzecznicza (zob. m.in. postanowienie SN

z dnia 13 grudnia 2021 r., II KZ 46/21; postanowienie SN z dnia 12 lipca 2022 r., III

KK 222/22; postanowienie SN z dnia 3 listopada 2022 r., V KK 660/21;

postanowienie SN z dnia 30 listopada 2022 r., II KK 468/21; postanowienie SN z

dnia 28 grudnia 2022 r., IV KK 477/22; postanowienie SN z dnia 28 grudnia 2022 r.,

III KS 73/22; zarządzenie SN z dnia 8 lutego 2023 r., II KO 119/22; zarządzenie SN

z dnia 7 listopada 2023 r., II KO 65/23; postanowienie SN z dnia 7 lutego 2024 r., III

KK 499/23; postanowienie SN z dnia 13 lutego 2024 r., IV KK 576/23;

postanowienie SN z dnia 28 marca 2024 r., IV KO 104/23; postanowienie SN z dnia

20 sierpnia 2024 r., IV KK 317/24; wyrok SN z dnia 26 listopada 2024 r., V KK

242/24). Przywołana zaś przez autora sygnalizacji uchwała trzech połączonych Izb

Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia

23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 (OSNKW 2020, nr 2, poz. 7) została

uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt

17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji RP; art. 2 i

art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPCz (zob. wyrok TK z

dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, nr 61). W związku z

powyższym, z dniem ogłoszenia rzeczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego,

uchwała ta nie wywiera skutków prawnych polegających na związaniu jej treścią

III KO 169/25

7

składów orzekających Sądu Najwyższego. W myśl zaś art. 190 ust. 1 Konstytucji

RP, wyrok ten ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczny. Żaden organ

nie posiada uprawnień do weryfikacji oraz nierespektowania orzeczeń Trybunału

Konstytucyjnego (zob. m.in. wyrok SN z dnia 22 sierpnia 2018 r., III PK 71/17;

postanowienie SN z dnia 12 kwietnia 2021 r., I NZP 1/21; postanowienie SN z dnia

23 września 2021 r., IV KZ 37/21; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3

listopada 2021 r., IV KO 86/21; zdanie odrębne sędziego SN Dariusza Kali do

uzasadnienia postanowienia SN z dnia 14 marca 2023 r., III KK 435/22; wyrok SN z

dnia 19 maja 2023 r., I KA 4/23; postanowienie SN z dnia 28 listopada 2023 r., I KK

162/23; postanowienie SN z dnia 2 lutego 2024 r., III KK 439/23). Z tych też

względów udział w składzie orzekającym osoby powołanej na urząd sędziego Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie musi

automatycznie zostać potraktowany jako bezwzględna przyczyna odwoławcza, a w

konsekwencji w każdym przypadku skutkować koniecznością wyłączenia od

rozpoznania sprawy (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 28 listopada 2023 r., I KK

162/23; postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2023 r., I KK 162/23).

Autor sygnalizacji, odwołując się także do uprzedniego orzekania przez SSN

Małgorzatę Bednarek w zlikwidowanej Izbie Dyscyplinarnej SN, nie podał

związanych z tym faktem skonkretyzowanych okoliczności, które w realiach sprawy

skazanego W. B. mogłyby przekonywać o zaistnieniu podstawy określonej w art.

41 § 1 k.p.k. Na takie bynajmniej nie wskazują same ogólnikowe zastrzeżenia i

supozycje dotyczące ówczesnej Izby Dyscyplinarnej i jej „zależności od władzy

politycznej”, bez odniesienia tych okoliczności do osoby SSN Małgorzaty Bednarek.

Wypada przy tym wskazać, że samą możliwość przeniesienia SSN Małgorzaty

Bednarek z Izby Dyscyplinarnej do Izby Karnej Sądu Najwyższego, dopuszczał art.

10 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259). Ustawa ta należy do

obowiązującego porządku prawnego i brak jest podstaw do jej kwestionowania oraz

podważania wynikających z niej kompetencji Pierwszego Prezesa Sądu

Najwyższego. Należy podkreślić, że sędzia Małgorzata Bednarek została powołana

III KO 169/25

8

na urząd sędziego Sądu Najwyższego tak jak inni sędziowie tego Sądu, gdyż ani

Konstytucja RP, ani ustawa o Sądzie Najwyższym nie przewiduje powołania do

poszczególnych Izb Sądu Najwyższego. Przeniesienia sędziego Sądu

Najwyższego do innej Izby niż ta, w której pierwotnie orzekał, nie może zatem

naruszać regulacji konstytucyjnych, albowiem nic ono nie zmieniło w zakresie faktu

powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego, skoro powołanie to nastąpiło

wcześniej (zob. postanowienie SN z dnia 6 czerwca 2025 r., V KK 265/24).

Nadto nie można też stwierdzić, aby okoliczności wskazane w analizowanym

piśmie przemawiały za złamaniem zasady nemo iudex in causa sua, co również

podnosi autor sygnalizacji, mimo że wprost nie odwołuje się do dyspozycji art. 40 §

1 pkt 1 k.p.k. Zgodnie z tym przepisem sędzia ulega wyłączeniu z mocy prawa od

udziału w sprawie, jeżeli „sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio”. Oczywiste

jest, że przesłanka ta odnosi się nie tylko do sytuacji, w której sędzia byłby stroną

postępowania, ale obejmuje też przypadki, gdy rozstrzygnięcie w przedmiocie

procesu karnego wywiera bezpośredni wpływ na jego inne (np. cywilne, spadkowe)

uprawnienia i interesy. Trzeba jednak wyjaśnić, że wykładnia językowa określenia

„bezpośrednio” wskazuje, że chodzi tu o sprawę, która wprost ma związek z osobą

sędziego. Będzie więc to sprawa, rozstrzygnięciem której sędzia jest osobiście

zainteresowany. Zwrot „bezpośrednio”, którym posługuje się ustawodawca w

powołanym przepisie oznacza zatem, że pomiędzy sprawą określonego sędziego,

a jego osobą, nie ma ogniw pośrednich (zob. postanowienie SN z dnia 30 listopada

2023 r., I Zo 75/23; postanowienie SN z dnia 14 stycznia 2026 r., I KK 374/25;

postanowienie SN z dnia 6 maja 2026 r., III KK 112/25; postanowienie SN z dnia 20

maja 2026 r., I Zo 70/25). Przenosząc te ogólne wskazania na grunt niniejszej

sprawy, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie sprawy o sygn. akt III KO 169/25,

związane z rozpoznaniem kwestii wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu

(z uwagi na okoliczności powołania sędziego zasiadającego w składzie Sądu

Najwyższego), nie dotyczy bezpośrednio SSN Małgorzaty Bednarek, a do realizacji

przesłanki wyłączenia sędziego, o której mowa w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., zaistnienie

tego typu relacji – jak wyżej wskazano – jest wymagane. Wydane w przedmiotowej

sprawie orzeczenie z udziałem SSN Małgorzaty Bednarek w żaden sposób nie

będzie miało wpływu na sferę jej własnych uprawnień bądź obowiązków prawnych.

III KO 169/25

9

Przyjęcie innego rozumowania, tj. zaproponowanego przez autora sygnalizacji w

przedmiocie wyłączenia sędziego, wpływałoby na skład sądu, albowiem dawałoby

możliwość doprowadzania do odsunięcia od orzekania znacznej liczby, a w

skrajnych przypadkach, nawet wszystkich sędziów. Sąd Najwyższy podziela przy

tym wielokrotnie wskazywany w judykaturze pogląd, iż inicjatywy w przedmiocie

wyłączenia sędziego, w których podnoszona jest jedynie okoliczność o charakterze

ustrojowym, nie wolno uwzględniać automatycznie z tego tylko powodu, iż

przedmiot sprawy znajduje zastosowanie także do osób ją rozstrzygających. Bez

zindywidualizowania podnoszonych okoliczności w aspekcie konkretnych faktów

poddających się ocenie sądu, pozostają one w warstwie wyłącznie teoretycznej,

niepowiązanej odpowiednio ani z konkretną sprawą, w której przedstawiono

inicjatywę wyłączenia, ani z określonym sędzią, którego ta inicjatywa dotyczy (zob.

m.in. postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie

SN z dnia 16 stycznia 2024 r., III KK 293/23; postanowienie SN z dnia 11 lipca

2024 r., IV KK 142/24; postanowienie SN z dnia 18 marca 2025 r., III KK 410/24).

Nie ma tym samym żadnych podstaw do przyjęcia, że wskutek rozpoznania

przedmiotowej sprawy z udziałem SSN Małgorzaty Bednarek, mogłaby zostać

naruszona zasada nemo iudex in causa sua. Mieć też należy na względzie, iż w

orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, że przepis art. 40 k.p.k. ma

charakter wyjątkowy. Oznacza to, że zawiera on zamknięty katalog okoliczności

stanowiących przyczynę wyłączenia sędziego z mocy prawa i nie można stosować

jego rozszerzającej interpretacji bądź analogii. Skoro przepis ten ma charakter

zamknięty, wyklucza to możliwość wyłączenia sędziego z mocy prawa z innych niż

w tym przepisie wskazane, powodów. Przesłanki te nie mogą być uzupełniane w

drodze zabiegów interpretacyjnych, zaś artykuł 40 k.p.k. podlega ścisłej wykładni

(zob. m.in. postanowienie SN z dnia 14 listopada 2017 r., V KK 216/17; uchwała SN

z dnia 19 listopada 1982 r., VI KZP 24/82, OSNKW 1983, nr 3, poz. 16; D. Świecki

[w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania

karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 40.).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do

wyłączenia z urzędu SSN Małgorzaty Bednarek od udziału w sprawie o sygn. akt III

KO 169/25.

III KO 169/25

10

[J.J.]

[a.ł]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.