Sąd Najwyższy przekazał sprawę pokrzywdzonego do Sądu Rejonowego w Jaworznie

Postanowieniem z dnia 24 lipca 2026 r., Sąd Rejonowy dla Krakowa –

Krowodrzy w Krakowie wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z

wnioskiem o przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd wskazał, że

postanowieniem z dnia 23 lutego 2026 r., sygn. akt […], prokurator Prokuratury

Rejonowej Kraków - Krowodrza w Krakowie, odmówił wszczęcia śledztwa w

sprawie zarzucanych 17 czynów zabronionych, kwalifikowanych z art. 233 § 1 i § 4

k.k., art. 271 § 1 i § 3 k.k., art. 234 § 1 k.k., art. 235 k.k., art. 288 § 1 k.k. i art. 212 §

1 k.k., wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, a to na podstawie

art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Zażalenie na to postanowienie złożył pokrzywdzony M. M.

III KO 180/26

2

Wnioskujący Sąd zauważył, że od rozpoznania niniejszej sprawy zostało

wyłączonych 3 sędziów Sądu Rejonowego. Zwrócił też uwagę, iż pokrzywdzony

wielokrotnie wyrażał „niezadowolenie z działalności orzeczniczej tut. Sądu”, a

wobec jednego z sędziów wniósł sprawę o popełnienie przestępstwa urzędniczego.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd Najwyższy zważył, co

następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie jest

zasadny i należało go uwzględnić.

Wypada oczywiście zauważyć, że instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma

charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd

miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie

świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się

dobru wymiaru sprawiedliwości. Rolą art. 37 k.p.k. jest zabezpieczenie

obiektywizmu i bezstronności sądu, ale dopiero wówczas, gdy inne instytucje

służące temu celowi, np. wyłączenia sędziego, są niewystarczające. Instytucja

forum extraordinatum nie ma charakteru alternatywnego względem instytucji

wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z uwagi na istnienie okoliczności,

które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 41 §

1 k.p.k.), a w wypadku, w którym ze względu na wyłączenie sędziów rozpoznanie

sprawy w danym sądzie okazałoby się niemożliwe - także regulacji art. 43 k.p.k.

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 września 2023 r., IV KO 57/23,

LEX nr 3604345; z dnia 7 września 2023 r., IV KO 57/23, LEX nr 3604345).

Wśród okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji z art. 37 k.p.k.

słusznie wskazuje się na sytuację, gdy sędzia sądu właściwego lub nadrzędnego

jest uczestnikiem postępowania, np. pokrzywdzonym, czy też przeciwko któremu

skierowano zarzuty (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 lutego

2022 r., I KO 10/22; z dnia 28 grudnia 2021 r., V KO 94/21; z dnia 25 stycznia 2007

r., IV KO 3/07; z dnia 25 czerwca 2005 r., II KO 22/05).

Tego rodzaju sytuacji, mogących rodzić, choćby nawet nieuzasadniony,

negatywny społeczny wydźwięk, czy też ingerować w swobodę orzekania, w

interesie dobra wymiaru sprawiedliwości, należy unikać poprzez dopuszczalną w

drodze wyjątku zmianę właściwości miejscowej sądu. Dobro wymiaru

III KO 180/26

3

sprawiedliwości we wskazanych przez sąd wnioskujący okolicznościach postrzegać

bowiem należy zarówno jako potrzebę zagwarantowania warunków bezstronności

orzekania, jak również utwierdzenia opinii społecznej w przekonaniu, że jedynymi

względami mającymi wpływ na treść orzeczenia w kwestii zażalenia strony,

pozostają kryteria merytoryczne. Należy stwierdzić, że okoliczności faktyczne

wskazane przez wnioskujący Sąd przemawiają za przekazaniem sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Występujący w sprawie kontekst

sytuacyjny powoduje, że z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości jest rzeczą

niepożądaną, aby w przedmiotowej sprawie orzekali sędziowie wnioskującego

Sądu.

Zewnętrzny wizerunek funkcjonowania sądów wymaga, aby unikać

wszelkich sytuacji mogących stwarzać zagrożenie formułowania racjonalnych opinii,

że nie tylko względy merytoryczne decydują o sposobie rozstrzygnięcia sprawy.

Toteż należy uwzględnić wniosek złożony w trybie art. 37 k.p.k., jeżeli zachodzą

uzasadnione podejrzenia, że postronny, ale i obiektywny obserwator określonego

postępowania sądowego mógłby powziąć wątpliwości co do rozpoznania sprawy w

sposób obiektywny i bezstronny w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy.

Stanowi to przejaw dbałości o owo dobro wymiaru sprawiedliwości, jakim jest z

jednej strony efektywność postępowania (zaistniałe wyłączenia poszczególnych

sędziów od rozpoznania sprawy) oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego, w

którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można czynić zarzutu, iż w

swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami.

W rezultacie Sąd Najwyższy uznał, że w zaistniałej sytuacji, przekazanie

sprawy winno nastąpić do Sądu Rejonowego w Jaworznie.

[WB]

[r.g.]

III KO 180/26

4