Sąd Najwyższy nie wznowi z urzędu sprawy skazanego M. C. z powodu składu sądów

Pismem z dnia 8 grudnia 2025 r., zatytułowanym „wniosek” oraz kolejnymi pismami

m.in. z dnia 24 listopada 2025 r., skazany zwrócił się o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 8

maja 2025 r., sygn. II AKa 177/22, którym zmieniono w części wyrok Sądu

Okręgowego w Kielcach z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt III K 133/18 z uwagi na

niewłaściwie obsadzony sąd w sprawie, zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji.

Pisma skazanego należało potraktować jako sygnalizację potrzeby wznowienia

III KO 45/26

2

postępowania karnego z urzędu, skoro podniesione w nim okoliczności dotyczą

jednej z bezwzględnych podstaw odwoławczych, a mianowicie nienależytej obsady

Sądu Okręgowego w Kielcach i Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Zgodnie z treścią

art. 542 § 3 k.p.k. do wznowienia postępowania z powodu zaistnienia

bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 439 § 1 k.p.k.) może dojść tylko z

urzędu, a zatem strona nie może złożyć wniosku o wznowienie postępowania.

Sygnalizacja istnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. okazała się jednak

niezasadna. Podkreślić trzeba, że wskazywane przez skazanego okoliczności

dotyczące statusu sędziego orzekającego w składzie sądu pierwszej instancji, tj.

X.2 Y.2 oraz sędziów Sądu Apelacyjnego w Krakowie - X. Y. i X.1 Y.1, nie mogą być

kwalifikowane jako uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Trzeba przypomnieć, że uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia

23 stycznia 2020 r. BSA 1-4110-1/20, (nadal zachowująca swoją ważność i

wiążąca wszystkie składy Sądu Najwyższego z powodów wskazanych w

uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ

29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41), w odniesieniu do sędziów sądów

powszechnych stanowiła w pkt 2, co następuje: "Nienależyta obsada sądu w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami

prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie

sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym

albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania

prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i

bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.

47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o

ochronie praw człowieka i podstawowych wolności." Rzecz w tym, że kwestia ta

(przeprowadzenia ustaleń co do braku bezstronności sędziego i wymaganej jego

niezależności od władzy wykonawczej) nie może w ogóle dotyczyć wymienionego

przez skazanego sędziego sądu pierwszej instancji. Orzekając w tej sprawie X.2

Y.2 był sędzią Sądu Rejonowego w Kielcach, a do pełnienia urzędu na stanowisku

sędziego tego sądu został powołany postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej

III KO 45/26

3

Polskiej z dnia 16 października 2007 r. W dacie rozpoznania przedmiotowej

sprawy przez Sąd Okręgowy w Kielcach sędzia X.2 Y.2 był delegowany do

orzekania w Sądzie Okręgowym w Kielcach, do którego ostatecznie awansował już

po wydaniu wyroku w tej sprawie, tj. 8 września 2023 r. Oznacza to, że do

momentu powołania go na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której kształt

został określony nowelą z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) na

stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Kielcach, jego sposób powołania nie

nasuwał wątpliwości.

Także okoliczności przywołane przez skazanego, a dotyczące wyłącznie trybu

awansu do Sądu Apelacyjnego w Krakowie sędziów X. Y. i X.1 Y.1, bez ustalenia

dodatkowych okoliczności co do tych sędziów, które mogłyby wskazywać na brak

ich niezależności od władzy wykonawczej (która to władza wykonawcza w okresie

ostatnich kilku lat – m.in. poprzez zmianę sposobu powoływania KRS, podjęła

próby podporządkowania sobie władzy sądowniczej i działała w kierunku

ograniczenia niezawiłości sędziów), nie mogą skutkować przyjęciem, że w tym

postępowaniu odwoławczym zaistniało uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W

odniesieniu do podstawy wznowieniowej dotyczącej w istocie zarzutu braku

bezstronności sędziów i braku wymaganej ich niezależności od władzy

wykonawczej (art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), trzeba wyraźnie

stwierdzić, że wznowienie postępowania w tym trybie nie może polegać na

przeprowadzaniu po raz pierwszy ustaleń co do istnienia tych okoliczności (tzw.

testu niezależności i bezstronności). Nie chodzi zatem o poszukiwanie w ramach

tzw. postępowania testowego okoliczności, które skutkowałyby istnieniem

uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale tylko o sytuację, gdy co do określonego

sędziego istnieją już orzeczenia, w których stwierdzono brak jego niezależności i

bezstronności w określonej sprawie. Tylko w takim układzie, gdy okoliczności te w

innych postępowaniach zostały stwierdzone, strona może inicjować złożenie

sygnalizacji w trybie art. 542 § 3 k.p.k. w innej sprawie. Tymczasem w

dotychczasowych orzeczeniach Sądu Najwyższego nie stwierdzono takiego

uchybienia co do któregokolwiek z tych sędziów (X. Y. i X.1 Y.1), a nadto

wielokrotnie weryfikowano kwestie przesłanek do wznowienia postępowania w

sytuacji, w której w składzie orzekającym występowali ww. sędziowie nie

III KO 45/26

4

dostrzegając uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. postanowienia SN z dni: 6

sierpnia 2025 r., III KO 22/25; 8 sierpnia 2024 r., III KO 57/24; 27 marca 2025 r., III

KO 204/24; 20 listopada 2024 r., III KO 127/24; 27 marca 2025 r., III KO 204/24 czy

zarządzenia z dni: 29 października 2025 r., III KO 161/25; 16 lipca 2025 r., III KO

17/25). Nie ma żadnego powodu, aby inaczej postrzegać tę kwestie w niniejszej

sprawie.

Z tych powodów należało stwierdzić brak podstaw do wznowienia

postępowania z urzędu.

[J.J.]

[r.g.]