Sędzia SN powołana w procedurze z udziałem KRS po 2017 r. wyłączona ze sprawy

W dniu 19 września 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy

skazanej A.C. adw. T.M. o wyłączenie SSN M.B. od rozpoznania sprawy III KO

68/25., „albowiem istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego we danej sprawie”.

Uzasadniając ten wniosek obrońca podniósł okoliczność powołania

wymienionej sędzi na urząd sędziego Sądu Najwyższego w procedurze z udziałem

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowelizacją z 2017 r. i na

konsekwencję tego faktu dla stwierdzenia, że rozpoznanie sprawy przez Sąd

Najwyższy z jego udziałem oznaczałoby jej rozpoznanie w nienależytym składzie.

III KO 68/25

2

Wniosek ten został ponowiony kolejnym wniesionym do Sądu Najwyższego

wnioskiem sporządzonym w tym samym przedmiocie przez tego samego obrońcę,

który wpłynął do Sądu Najwyższego w dniu 9 stycznia 2026 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wnioski są zasadne.

Przemawia za tym potrzeba zapewnienia stronie postępowania karnego

dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd

Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą

trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-

1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu

w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie

sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana

uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład

Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło

orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20,

OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały

obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23

listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z

dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja

2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.

Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało

następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano

m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego,

który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową

Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu

bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do

III KO 68/25

3

sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest

ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95;

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z

dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego

2024 r., II KK 627/23).

Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

(dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce

(skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu

ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności (dalej: „EKPC”, „Konwencja”), udział w

procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie

ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od

władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak

powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i

bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt

284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16

września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z

dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr

49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp.

z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia

23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).

Poza tym, wnioskodawca zwrócił uwagę, że zarzut sformułowany w skardze

wznowieniowej na wyrok sądu odwoławczego dotyczył zasiadania w jego składzie

sędziego powołanego w tej samej kwestionowanej przez obrońcę procedurze z

udziałem KRS po nowelizacji z 2017 r. W konsekwencji rozpoznając tę skargę

sędzia SN M.B. odnosiłaby się do oceny okoliczności, które dotyczą jej samej, co

podważa jej bezstronność w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]

III KO 68/25

4