Sąd Najwyższy wyłączył sędziego A.B. od rozpoznania kasacji A.C. z powodu wadliwej nominacji

Do referatu sędziego SN A.B. wpłynęła sprawa III KO 68/25, po tym jak od

jej rozpoznawania, postanowieniami Sądu Najwyższego z: 8 września 2025 r., 5

lutego 2026 r., 20 lutego 2026 r, 26 marca 2026 r. zostali wyłączeni sędziowie SN:

pani A.D., pan M.M. i pan P.K., pani M.B., pan I.Z. i pan A.R., a postanowieniem

SN z 29 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy wyłączył sędziego M.S. od rozpoznawania

wniosku o wyłączenie sędzi M.B. od rozpoznawania przedmiotowej sprawy. Na

obecnym etapie postępowania pełnomocnik wskazał, że pozostawienie sprawy w

referacie pana A.B. będzie wiązało się z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny

III KO 68/25

2

odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., albowiem ten sędzia

nominowany do urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w

trybie określonym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. nie spełnia wymaganej

instytucjonalnej bezstronności i jego udział w rozpoznaniu kasacji prowadzi do

naruszenia standardu niezawisłości rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art.

47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 EKPCz oraz art. 19 ust. 1 TUE.

Wniosek okazał się zasadny.

Jest bezsporne, że pan A.B. zanim decyzją pierwszej Prezes Sądu

Najwyższego z 1 października 2020 r. został przeniesiony do Izby Karnej, był

powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego Izby Kontroli Nadzwyczajnej

i Spraw Publicznych na podstawie postanowienia Prezydenta RP z 10 października

2018 r. w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w dniu

23 sierpnia 2018 r. w składzie określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r. Wadliwość tej

procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2

czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wynika też z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art.

45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą

powołanych przepisów jest zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego,

niezależnego i niezawisłego sądu, a takim może być wyłącznie sąd ustanowiony

ustawą. W omawianej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie

wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze powołania

na stanowisko sędziego SN A.B., które będą prowadzić do naruszenia standardu z

art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę. Badanie

zasadności wniosku należało poprzedzić dywagacją, że każdy polski sąd jest

związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob.

post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15

września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie

przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej

procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa

strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony

ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art.

III KO 68/25

3

45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie stanowisko miało miejsce w wyrokach EKPC

przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8

listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz

Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. a

punkt widzenia Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022

r., III KK 339/22 głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o

Sądzie Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu dopuszczalności

badania bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku,

wypracowanego w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło

zasadności twierdzenia, że realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41

§ 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw

Podstawowych wymagało wyłączenia od rozpoznania sprawy III KO 68/25 pana

A.B.

Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do

bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a

także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków

prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3

k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością

odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Dlatego orzeczono jak wyżej.

[WB]

[a.ł]