Oszustwo na samochodzie za 55 tys. euro. Sąd Najwyższy oddalił skargę spółki

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 354/20, Sąd Rejonowy w

Łańcucie uznał G. D. za winnego popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 4

§ 1 k.k. i za to skazał go w trybie art. 37a k.k. na karę grzywny w wymiarze 200

III KS 39/25

2

stawek dziennych, ustalając przy tym wysokość jednej stawki na kwotę 35 zł.

Ponadto, orzekł obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 23.000 euro

na rzecz pokrzywdzonej spółki.

Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w

Rzeszowie, wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2025 r, sygn. akt III Ka 45/25, uchylił

zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w Rzeszowie.

Skargę od wyroku Sądu odwoławczego wniósł pełnomocnik oskarżycielki

posiłkowej, zarzucając:

„rażące naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 437. § 2. k.p.k. w zw.

z art. 439. § 1. pkt. 4) k.p.k., przez uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w

Łańcucie z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 354/20 i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania ze względu na stwierdzenie bezwzględnej przyczyny

odwoławczej z art. 439. § 1. pkt. 4), która zdaniem Sądu Okręgowego miała

polegać na orzeczeniu przez sąd niższej instancji (Sąd Rejonowy w Łańcucie)

w sprawie należącej do właściwości sądu wyższej instancji (Sądu Okręgowego

w Rzeszowie), które to naruszenie miało wpływ na treść orzeczenia Sądu

Okręgowego, ponieważ, gdyby Sąd Okręgowy błędnie nie uznał w

zaskarżonym wyroku, że wystąpiła wskazana powyżej bezwzględna przyczyna

odwoławcza z art. 439. § 1. pkt. 4) k.p.k., nie doszłoby do wydania

niedopuszczalnego wyroku o uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego w Łańcucie z

14 grudnia 2023 r., sygn. akt II K 354/20 i przekazaniu sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie”.

Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Okręgowego w Rzeszowie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy w Łańcucie wniósł o jej

oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

III KS 39/25

3

Zgodnie z przepisem art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. uchylenie orzeczenia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w

wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne

przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Treść tego przepisu w zestawieniu

z treścią art. 539a § 3 k.p.k., w którym wskazano podstawy skargi, jednoznacznie

wskazuje, że kognicja Sądu Najwyższego rozpoznającego skargę na wyrok sądu

odwoławczego ogranicza się do zbadania, czy w sprawie, na etapie postępowania

przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza,

albo doszło do uchylenia wyroku wobec wystąpienia przesłanek określonych w art.

454 § 1 k.p.k., bądź też konieczne jest przeprowadzenie w całości przewodu

sądowego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., IV KS

6/16, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, oraz

uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19).

Podstawą wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku było

stwierdzenie przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie, że zachodzi bezwzględna

przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k. z uwagi na to, że Sąd Rejonowy

osądził przestępstwo oszustwa w stosunku do mienia znacznej wartości, które z

mocy art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k. należy do właściwości sądu okręgowego. Przedmiotem

osądu w niniejszej sprawie był bowiem czyn zakwalifikowany przez prokuratora w

akcie oskarżenia, jak również przez Sąd Rejonowy w Łańcucie, który uznał

oskarżonego za winnego czynu opisanego w akcie oskarżenia, jako występek

oszustwa z art. 286 § 1 k.k., który polegać miał na tym, że oskarżony „doprowadził

firmę R. sp. z o.o. reprezentowaną przez Prezesa Zarządu S. O. do niekorzystnego

rozporządzenia mieniem w postaci samochodu P. o nr rej. […] o wartości 53 000

Euro poprzez wprowadzenie wymienionego w błąd co do zamiaru zakupu pojazdu

przez firmę B. S.R.O., wytworzył u niego błędne przekonanie, że działa w imieniu i

na rzecz wymienionej spółki oraz, że jest ona stroną umowy, uzgodnił warunki

sprzedaży i cenę przedmiotowego pojazdu, nabył posługując się danymi

wymienionej spółki pojazd, a następnie zapłacił kwotę 30.000 Euro nie uiszczając

pozostałej części należności czym spowodował szkodę w wysokości 23 000 Euro”.

Przedmiotem osądu było zatem oszukańcze działanie oskarżonego w stosunku do

mienia w postaci samochodu, którego ustalona wartość mieści się w definicji mienia

III KS 39/25

4

znacznej wartości z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 5 k.k. (po przeliczeniu

walutowym przekracza bowiem 200.000 złotych).

Zgodzić się należy z Sądem odwoławczym, że pojęcia mienia znacznej

wartości nie należy odnosić do wysokości szkody poniesionej przez

pokrzywdzonego przestępstwem oszustwa, ponieważ są to odrębne zagadnienia,

lecz do wartości przedmiotu czynności wykonawczej tj. w niniejszej sprawie do

wartości mienia, którym niekorzystnie rozporządzono. W orzecznictwie przyjmuje

się, że początkowa spłata zobowiązania nie świadczy o zdekompletowaniu

znamion czynu zabronionego z art. 286 § 1 k.k., do których nie należy szkoda w

mieniu osoby dokonującej rozporządzenia. Nie można przy tym odmówić racji

skarżącemu, że tej wartości mienia, którym niekorzystnie rozporządzono, nie

należy zawsze automatycznie utożsamiać z wartością rzeczy będącej przedmiotem

transakcji między oskarżonym a pokrzywdzonym. Kluczowy jest w tym zakresie

opis czynu zarzucanego i przypisanego oskarżonemu w Sądzie I instancji, a także

pomocniczo ustalenia faktyczne sprawy.

Lektura wyroku i uzasadnienia tego wyroku Sądu I instancji w

przedmiotowej sprawie prowadzi jednak do wniosku, że wartość mienia, którym

niekorzystnie rozporządzono, ustalono w wysokości stanowiącej wartość

samochodu tj. 55.000 euro. Z ustaleń faktycznych wynika, że samochód został

wydany oskarżonemu bez uiszczenia jakiejkolwiek kwoty, a pokrzywdzony przystał

na zaproponowane przez oskarżonego warunki spłaty ustalonej ceny w trzech

transzach, przy czym najbliższa miała obejmować kwotę 30.000 euro, a pozostałe -

23.000 euro i 13.000 euro. Oskarżony uiścił pierwszą transzę w kwocie 30.000 euro

w umówionym terminie, kilka dni po odebraniu samochodu, zaś następnych już nie

uregulował. Zamiar popełnienia przestępstwa oszustwa i niedokonywania płatności

przypisano oskarżonemu w tej sprawie od początku negocjacji z pokrzywdzonym (s.

36 uzasadnienia wyroku SR). Okoliczność, że oskarżony dokonał następnie

częściowej wpłaty ceny w tej sprawie miało wpływ jedynie na ustalenie wysokości

szkody, a zatem i rozmiaru obowiązku kompensacyjnego. Nie jest wykluczona

sytuacja, w której Sąd meriti mógłby ustalić pojawienie się zamiaru przestępczego

na późniejszym etapie, wówczas należałoby rozważyć ograniczenie przedmiotu

procesu do innej wartości mienia. Nie miało to jednak miejsca in concreto. W tym

III KS 39/25

5

przypadku uznać więc należało, że w tej sprawie przedmiotem czynności

wykonawczej był pojazd o wartości przekraczającej 200.000 złotych.

Na marginesie dodać należy, że takiemu rozstrzygnięciu nie stoi na

przeszkodzie okoliczność, że zaskarżony skargą wyrok zapadł po uchyleniu

uprzedniego wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2024 r., sygn.

akt III Ka 329/24, przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 17 stycznia 2025 r., sygn.

akt III KS 57/24, i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym. W wymienionym orzeczeniu Sądu Najwyższego w istocie nie

analizowano i nie dostrzeżono tej kwestii, nie stanowiła ona bowiem przedmiotu

skargi, a przyjęta wówczas przez sądy obu instancji w ślad za aktem oskarżenia

kwalifikacja prawna czynu z art. 286 § 1 k.k. nie wskazywała na niewłaściwość

rzeczową sądu rejonowego. Wymagało to bardziej pogłębionej analizy okoliczności

sprawy przez pryzmat opisu czynu i ustaleń faktycznych, prowadzącej do

ostatecznej konstatacji o niewłaściwości sądu rejonowego do rozpoznania tej

sprawy, czego wyrazem jest niniejsze postanowienie.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy skargę oddalił, co

skutkowało obciążeniem oskarżycielki posiłkowej kosztami postępowania

skargowego.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]

Marek Pietruszyński

Paweł Wiliński

Małgorzata Wąsek-Wiaderek