Zażalenie obrońcy z urzędu o koszty kasacji pozostawione bez rozpoznania

W sprawie III KK 339/26 Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 27 sierpnia

2026 r. oddalił kasację obrońcy z urzędu skazanego M. S. jako oczywiście

bezzasadną (pkt 1), zwolnił skazanego M. S. od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa

kosztów sądowych postępowania kasacyjnego (pkt 2), nie uwzględnił wniosku adw.

P. W. , obrońcy z urzędu skazanego M. S. , o przyznanie kosztów pomocy prawnej

udzielonej skazanemu w postępowaniu kasacyjnym (pkt 3).

Zażalenie na postanowienie z punktu 3 wniósł obrońca z urzędu skazanego,

adw. P.W., który zarzucił „obrazę przepisów postępowania, tj. art. 84 § 1 i § 3 k.p.k.

w zw. z art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. oraz § 2 pkt 1 i § 17 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia

III KZ 27/26

2

Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb

Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, poprzez ich niezastosowanie,

polegające na odmowie przyznania obrońcy z urzędu wynagrodzenia za

sporządzenie i wniesienie kasacji z tego powodu, że nie został on ponownie

wyznaczony w trybie art. 84 § 3 k.p.k. do postępowania kasacyjnego, a w

konsekwencji przyjęcie, że kasacja nie została wniesiona na rzecz skazanego M. S.

przez obrońcę uprawnionego do działania w jego imieniu, podczas gdy skarżący

został wyznaczony obrońcą z urzędu zarządzeniem z dnia 17 stycznia 2025 r., które

nie zawierało żadnego ograniczenia zakresu jego umocowania, a zgodnie z art. 84 §

1 k.p.k. takie wyznaczenie uprawniało go do działania w całym postępowaniu, nie

wyłączając czynności podejmowanych po uprawomocnieniu się orzeczenia, zaś

sporządzenie i wniesienie kasacji stanowiło czynność procesową wykonaną w

ramach udzielonej skazanemu nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, objętą § 17

ust. 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia” oraz wniósł o „zmianę pkt 3 postanowienia

poprzez przyznanie na rzecz adw. P. W. od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej udzielonej z urzędu skazanemu M. S. w postępowaniu kasacyjnym,

w tym za sporządzenie i wniesienie kasacji według norm prawem przepisanych,

podwyższonych o kwotę należnego podatku Vat w stawce 23% i podtrzymuję

oświadczenie, zgodnie z którym koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w

części”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie jest niedopuszczalne z mocy ustawy, dlatego też należało

pozostawić je bez rozpoznania.

Zgodnie z art. 430 § 1 k.p.k. Sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania

przyjęty środek odwoławczy, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 429 § 1

albo jeżeli przyjęcie tego środka nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia

terminu. Jednocześnie art. 429 § 1 k.p.k., do którego odsyła przytoczony art. 430 §

1 k.p.k., stanowi, że należy odmówić przyjęcia środka odwoławczego, jeżeli

wniesiony został po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest

niedopuszczalny z mocy ustawy. W odniesieniu do zażaleń oba te przepisy znajdują

odpowiednie zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym na mocy art. 518 k.p.k.

III KZ 27/26

3

Zażalenie w tej sprawie jest niedopuszczalne z mocy ustawy, bowiem brak

jest podstawy prawnej do jego wniesienia. Nie stanowi jej ani art. 626 § 3 k.p.k., ani

art. 426 § 2 k.p.k. Odnosząc się do pierwszego z tych przepisów trzeba stwierdzić,

że w orzecznictwie konsekwentnie i trafnie przyjmuje się, iż art. 626 § 3 k.p.k. nie jest

przepisem, w którym „ustawa stanowi inaczej” w rozumieniu art. 426 § 1 k.p.k. W

postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2016 r., III KK 216/16 (OSNKW

2017, z. 4, poz. 21) trafnie wskazano, że przepis ten dotyczy orzeczenia o kosztach

wydanego przez sąd pierwszej instancji, skoro mowa w nim jest o tym, iż zażalenie

przysługuje, gdy „nie wniesiono apelacji”, a w razie jej złożenia zażalenie to

rozpoznaje sąd odwoławczy łącznie z apelacją. Sąd Najwyższy trafnie wskazał tam,

że skoro art. 626 § 3 k.p.k. nie stanowi podstawy do zaskarżenia orzeczenia w

przedmiocie kosztów wydanego przez sąd odwoławczy, to tym bardziej nie można

takiej zaskarżalności przyjmować w stosunku do orzeczeń Sądu Najwyższego (w ten

sposób także: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 kwietnia 2017 r., VI KZ

4/17; z dnia 10 września 2020 r., II KZ 17/20; z dnia 9 października 2020 r., I KZ

22/20).

Podstawy do wniesienia zażalenia na postanowienie o kosztach wydane przez

Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym nie stanowi także art. 426 § 2 k.p.k.,

który ustanawia wyjątki od reguły z art. 426 § 1 k.p.k., wprowadzając możliwość

wniesienia zażalenia poziomego m.in. na rozstrzygnięcie o kosztach, o których po

raz pierwszy orzekał sąd odwoławczy. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie

trafnie wskazuje się, że wprowadzenie odrębnej regulacji w art. 538 § 2 zdanie drugie

k.p.k. co do zaskarżalności postanowienia o zastosowaniu tymczasowego

aresztowania w postępowaniu kasacyjnym (z dniem 1 lipca 2015 r.) oznacza, że

odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 426 § 1 k.p.k. jest zawarte w przepisach

dotyczących kasacji. Wobec tego nie ma już odpowiedniego zastosowania w

postępowaniu kasacyjnym art. 426 § 2 k.p.k., skoro kwestię zaskarżalności orzeczeń

wydanych w toku postępowania kasacyjnego regulują przepisy o kasacji (por. D.

Świecki, [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, red.

D. Świecki, LEX/el 2025, t. 17 do art. 426; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

8 września 2022 r., II KZ 32/22; z dnia 9 października 2020 r., I KZ 22/20; z dnia 21

kwietnia 2017 r., VI KZ 4/17; z dnia 14 grudnia 2016 r., III KK 216/16).

Mając na uwadze powyższe, zażalenie należało pozostawić bez

rozpoznania jako niedopuszczalne z mocy ustawy.

III KZ 27/26

4

[J.J.]

[a.ł]