Uchylenie wyroku przez obsadę składu. SN aresztował oskarżonych o rozbój na trzy miesiące

Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt III KK

137/25, po rozpoznaniu kasacji obrońców skazanych, uchylił zaskarżony wyrok

Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt IV Ka

1467/24, utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Chrzanowie z dnia 29

maja 2024 r., sygn. akt II K 594/23 i sprawę przekazał Sądowi odwoławczemu do

ponownego rozpoznania. Uchylając to orzeczenie, Sąd Najwyższy na podstawie

III KZ 46/25

2

art. 538 § 2 k.p.k. oraz art. 249 § 1 k.p.k. w zw. z art. 258 § 2 k.p.k., zastosował

wobec Ł.I. i M.W. tymczasowe aresztowanie na okres 3 miesięcy, tj. do dnia 26

stycznia 2026 r.

Zażalenia na postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania po

wydaniu wyroku w wyniku rozpoznania kasacji złożyli: obrońca oskarżonego Ł.I.,

oskarżony M.W. oraz jego obrońca.

Obrońca Ł.I. zaskarżonemu postanowieniu Sądu Najwyższego,

orzekającego w pierwszej instancji, zarzucił naruszenie:

1. obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść

orzeczenia, tj. art. 258 § 2 k.p.k. jako przesłanki szczególnej stosowania

środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w zw. z art.

41 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 32 ust. 1

Konstytucji RP poprzez naruszenie norm prawnych zawartych w ustawie

zasadniczej co prowadzi do niezgodności stosowania tymczasowego

aresztowania na podstawie jedynie przesłanki szczególnej określonej art.

258 § 2 k.p.k. jaką jest grożąca surowa kara,

2.obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, tj.

art. 258 § 2 k.p.k. jako przesłanki szczególnej stosowania środka

zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w zw. z art. 5 ust.

1 lit. C Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez naruszenie norm

prawnych zawartych w wiążącym Rzeczpospolitą Polską akcie prawa

międzynarodowego, co prowadzi do niezgodności stosowania

tymczasowego aresztowania na podstawie jedynie przesłanki szczególnej

określonej w art. 258 § 2 k.p.k. jaką jest grożąca surowa kara,

3. obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść

orzeczenia, tj. art. 258 § 2 k.p.k. jako przesłanki szczególnej stosowania

środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w zw. z art.

9 ust. 1 zd. 1 i 3 zd. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i

Politycznych poprzez naruszenie norm prawnych zawartych w wiążącym

Rzeczpospolitą Polską akcie prawa międzynarodowego, co prowadzi do

niezgodności stosowania tymczasowego aresztowania na podstawie jedynie

przesłanki szczególnej określonej w art. 258 § 2 k.p.k. jaką jest grożąca

III KZ 46/25

3

surowa kara,

4. obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść

orzeczenia, tj. art. 258 § 4 k.p.k. w zw. z art. 258 § 2 k.p.k. poprzez nie

wykazanie rodzaju i charakteru obaw wskazanych w art. 258 § 2 k.p.k.,

przyjętego za podstawę stosowania środka zapobiegawczego w postaci

tymczasowego aresztowania oraz nasilenie zagrożenia dla prawidłowego

przebiegu postępowania w określonym jego stadium,

5. obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść

orzeczenia, tj. art. 249 § 3 k.p.k., poprzez zastosowanie środka

zapobiegawczego bez przesłuchania oskarżonego, który nie ukrywał się i nie

był nieobecny w kraju, podczas gdy zastosować jakikolwiek środek

zapobiegawczy można wyłącznie po przesłuchaniu oskarżonego,

niezależnie od etapu postępowania, na jakim środek ten się stosuje, co

przesądza o obciążeniu zaskarżonego orzeczenia bezwzględną przesłanką

odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.

Podnosząc zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i

zastosowanie wobec oskarżonego środków zapobiegawczych o charakterze nieizolacyjnym,

a mianowicie:

6. poręczenia majątkowego w wysokości 10 000,00 zł płatnych do 14 dni,

7. dozoru Policji polegającego na obowiązku stawiennictwa oskarżonego dwa

razy w tygodniu w miejscowej jednostce Policji właściwej według miejsca

zamieszkania oskarżonego połączonego z zakazem kontaktowania się z

pokrzywdzonymi oraz zakazie zbliżania się do pokrzywdzonych na odległość nie

mniejszą niż 100 metrów,

8. zakazu opuszczania Rzeczpospolitej Polski oraz zatrzymania paszportu lub

innego dokumentu, który upoważnia do przekroczenia granicy w razie jego

posiadania przez oskarżonego.

M.W. w osobistym zażaleniu wniósł o uchylenie tymczasowego aresztowania i

zastosowanie środków wolnościowych w postaci poręczenia majątkowego w wysokości

3000 zł, dozoru Policji, zakazu opuszczania kraju oraz zakazu kontaktowania się z

pokrzywdzonymi oraz świadkami.

III KZ 46/25

4

Obrońca oskarżonego M.W. zarzucił rozstrzygnięciu:

- naruszenie art. 249 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim pominięto cel stosowania izolacyjnego

środka zaobiegawczego, które powinno służyć ochronie i zabezpieczeniu toczącego się

postępowania, a nie być poparte jedynie względami surowości kary;

- naruszenie art. 258 § 4 k.p.k. w zakresie nie zastosowania tego przepisu i zaniechania

dostosowania środka zapobiegawczego do rodzaju i charakteru obaw związanych z

bezprawnym utrudnianiem postępowania oraz stopnia ich nasilenia w sytuacji, gdy z uwagi

na zaawansowany etap postępowania karnego w tym dotychczasową postawę

oskarżonego zachodzi ich brak;

- naruszenie art. 258 § 2 k.p.k. w zw. z art. 251 § 3 k.p.k. oraz w zw. z art. 257 § 1 k.p.k.

poprzez nieuzasadnione zastosowanie przyjęcia w okolicznościach sprawy, iż groźba

wymierzenia surowej kary M.W. mogłaby stymulować oskarżonego do podejmowania

bezprawnych działań w sytuacji, gdy w tym zakresie nie ujawniły się żadne realne obawy, a

ich wystąpienie nie wydaje się prawdopodobne czy możliwe z uwagi na znacznie

zaawansowany etap postępowania.

Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uchylenie tymczasowego

aresztowania z jednoczesnym zastosowaniem w miejsce izolacyjnego środka

zapobiegawczego środka o charakterze wolnościowym w postaci dozoru Policji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, albowiem Sąd Najwyższy w

uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia trafnie wskazał, że w niniejszej sprawie

potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego izolacyjnym

środkiem zapobiegawczym znajduje swoją podstawę w przepisach art. 249 § 1

k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k.

Pierwszy z tych przepisów stanowi m.in., że środki zapobiegawcze można

stosować w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania i tylko wtedy,

gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, iż oskarżony

popełnił przestępstwo, przy czym niewątpliwie chodzi o to przestępstwo, które

zostało mu zarzucone. Drugi przepis stanowi, że jeżeli oskarżonemu zarzuca się

popełnienie zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności,

którego górna granica wynosi co najmniej 8 lat, albo gdy sąd pierwszej instancji

III KZ 46/25

5

skazał go na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata, potrzeba

zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego

toku postępowania może być uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą. Jest

faktem, że oskarżonym postawiono zarzuty popełnienia czynów: rozboju i

spowodowania uszczerbku na zdrowiu, a w zaskarżonym postanowieniu wskazano,

iż przyjęto istnienie ogólnej przesłanki stosowania środka zapobiegawczego.

Chodzi zatem o przesłankę dotyczącą zebrania dowodów wskazujących na duże

prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonych zarzucanych im przestępstw.

W świetle materiału dowodowego sprawy nie można skutecznie podważyć

stanowiska Sądu Najwyższego a quo w kwestii istnienia dowodów na popełnienie

przez oskarżonych zarzucanych im czynów, przy czym nie jest bez znaczenia, że

wyłącznym powodem wydania przez ten Sąd wyroku kasatoryjnego było

uchybienie w postaci nienależytej obsady składu sądu odwoławczego (art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k.), powodujące konieczność uchylenia dotkniętego tą wadą wyroku

niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu

uchybienia na treść orzeczenia. Gdy chodzi o zarzut dotyczący naruszenia art. 258

§ 2 k.p.k. przez niewykazanie konkretnymi okolicznościami zrodzenia się w

przypadku oskarżonych obawy, że grożąca im surowa kara będzie determinowała

ich do bezprawnego utrudniania postępowania apelacyjnego, należało podnieść, iż

gdyby było tak, że dla zastosowania środka zapobiegawczego, w tym

tymczasowego aresztowania, konieczne jest wykazanie okoliczności, o których

mowa w art. 258 § 1 k.p.k., tj. że zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub

ukrywania się oskarżonego, względnie obawa matactwa lub utrudniania

postępowania karnego w inny sposób, to przepis art. 258 § 2 k.p.k. byłby zbędny.

W licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy wskazywał, że przy spełnieniu przesłanek

określonych w art. 249 § 1 k.p.k. i art. 257 § 1 k.p.k. i przy braku przesłanek

negatywnych wskazanych w art. 259 § 1 i 2 k.p.k., przepis art. 258 § 2 k.p.k. może

stanowić samoistną podstawę zastosowania tymczasowego aresztowania, bowiem

wprowadza szczególny rodzaj domniemania co do istnienia obawy, że oskarżony,

z uwagi na grożącą mu surową karę, będzie bezprawnie utrudniał postępowanie

(por. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., I

KZP 18/11 i szereg innych orzeczeń, np. postanowienia: z dnia 2 października 2024

III KZ 46/25

6

r., II KZ 47/24, z dnia 23 kwietnia 2024 r., III KZ 14/24, z dnia 20 lutego 2020 r., I KZ

6/20). Wskazać nadto należało, że Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził,

iż wynikające z art. 258 § 2 k.p.k. domniemanie utrudniania prawidłowego toku

postępowania z powodu grożącej oskarżonemu surowej kary nie jest sprzeczne z

art. 5 ust. 3 Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności

(sprawa Stettner przeciwko Polsce, skarga nr 38510/06, wyrok ETPCz z dnia 24

marca 2015 r.). Gdy chodzi o zarzut nierozważenia możliwości zastosowania

wobec oskarżonych wolnościowych środków zapobiegawczych, to trzeba zauważyć,

że podstawą prawną zaskarżonej decyzji procesowej był art. 258 § 2 k.p.k.,

bowiem istotnie, jak wskazano, zrówno Ł.I., jak i M.W. nadal grozi surowa kara, to

zaś stanowi samodzielną przesłankę zastosowania tymczasowego aresztowania w

celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Zastosowanie

postulowanych w zażaleniach środków zapobiegawczych, w ocenie Sądu

Najwyższego ad quem, nie spełniłoby realizacji wskazanego celu.

Należy także stwierdzić, że w żadnym razie nie doszło do ziszczenia się

bezwzględnej podstawy odwoławczej, w tym określonej w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.,

co nieskutecznie podniósł obrońca oskarżonego Ł.I. W podstawie prawnej

zaskarżonego orzeczenia zastosowano w szczególności przepis art. 538 § 2 k.p.k.,

który stanowi podstawę normatywną dla Sądu Najwyższego do zastosowania

środka zapobiegawczego po uchyleniu orzeczenia.

Mając na uwadze powyższe, jak też uwzględniając wysokość

nieprawomocnie orzeczonej wobec oskarżonych kar jednostkowych za przypisane

czyny, w tym po 4 lata pozbawienia wolności oraz kar łącznych po 7 lat

pozbawienia wolności i nie dostrzegając możliwości zastosowania wobec

oskarżonych w miejsce tymczasowego aresztowania, który jest środkiem

proporcjonalnym do postawionych im zarzutów, łagodniejszego środka

zapobiegawczego, jak i nie stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek

określonych w przepisie art. 259 § 1 i § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji.

Jarosław Matras

Jacek Błaszczyk

Paweł Wiliński

III KZ 46/25

7

[WB]

[a.ł]