Obrońca skazanego na grzywnę nie dostał się z kasacją do Sądu Najwyższego

Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Karnego Sądu

Okręgowego w Szczecinie z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt IV WKK 70/25,

odmówiono przyjęcia kasacji złożonej przez obrońcę skazanego J.D. od wyroku

Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 2 lipca 2025 r. w sprawie IV Ka 615/25,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód

w Szczecinie z dnia 30 października 2024 r. sygn. akt VI K 501/22. Odmowę

uzasadniono ustawową niedopuszczalnością kasacji wniesionej od wyroku

skazującego na karę grzywny i nie opartej na uchybieniach procesowych

wymienionych w art. 439 k.p.k.

III KZ 48/25

2

Powyższe zarządzenie zaskarżył obrońca skazanego podnosząc zarzuty:

„1. Naruszenie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 k.p.k. - przez ograniczenie

się do ogólnikowego stwierdzenia niedopuszczalności kasacji bez jednoznacznego

wskazania, która z ustawowych przesłanek odmowy (art. 120 § 2 k.p.k.; art. 429 § 1

k.p.k.; „oparcie na innych powodach niż z art. 523. § 1") stanowiła podstawę

rozstrzygnięcia, co uniemożliwia efektywną kontrolę instancyjną w trybie art. 530 §

3 k.p.k.;

2. Przekroczenie granic wstępnej selekcji kasacji - przez dokonanie materialnej

kwalifikacji zarzutów na etapie preselekcji w sposób wykraczający poza standard

badania „formalno-wstępnego", podczas gdy-jak akcentuje judykatura - wątpliwości

co do kwalifikacji zarzutu i jego relacji do art. 523 § 1 k.p.k. powinny skutkować

przekazaniem spray/y l Sądowi Najwyższemu, który jako sąd kasacyjny jest

właściwy do rozstrzygania takich kwestii merytorycznych;

3. Naruszenie standardu uzasadnienia decyzji procesowej - przez

sporządzenie zarządzenia w sposób lakoniczny, niepozwalający odczytać tok

rozumowania organu co do kumulatywnego zastosowania art. 523 § 2 k.p.k. oraz

odmowy przyjęcia z przyczyny „innej niż art. 523 § 1 k.p.k.”, co w praktyce tamuje

prawo do sądowej kontroli i stoi w sprzeczności z przyjmowanym przez Sąd

Najwyższy prokonstytucyjnym standardem rozpoznawania zażaleń na odmowy

przyjęcia kasacji;

4. Nadmierny formalizm ograniczający dostęp do kontroli kasacyjnej - przez.

nieuwzględnienie zasady pro actione przy wykładni przesłanek z art. 530 §2 k.p.k.,

tj. rozstrzygania wątpliwości co do kwalifikacji zarzutów na rzecz dopuszczenia

kognicji Sądu Najwyższego, o ile skarżący formułuje zarzuty w kategoriach

„rażącego naruszenia prawa” z art. 523 § 1 k.p.k. (przy pełnej świadomości

ograniczenia z art. 523 § 2 k.p.k.).”

Wskazując na powyższe zarzuty, obrońca wniósł o „uchylenie zaskarżonego

zarządzenia i nakazanie przyjęcia kasacji do dalszego biegu ewentualnie -

uchylenie zarządzenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozważenia przyjęcia kasacji z uwzględnieniem poniższych wytycznych.”

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

III KZ 48/25

3

Zażalenie jest niezasadne w stopniu oczywistym. Zgodnie z art. 523 § 2 k.p.k.

kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za

przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez

warunkowego zawieszenia jej wykonania. Ograniczenie to nie obejmuje tylko

kasacji wywiedzionej przez podmiot szczególny lub z powodu bezwzględnych

przyczyn odwoławczych (art. 523 § 4 pkt 1 i 2 k.p.k.). W niniejszej sprawie kasację

wniesiono od prawomocnego wyroku, mocą którego J. D. skazano na karę

grzywny. Co istotne, w kasacji nie wskazano zarzutu z art. 439 § 1 k.p.k. tak jeśli

chodzi o formalne określenie uchybień, jak i nie opisano w uzasadnieniu kasacji

(art. 526 § 1 k.p.k.) uchybień, które mogłyby być kwalifikowane z art. 439 § 1 k.p.k.

Oznaczało to, że wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia był niedopuszczalny,

co skutkowało wydanym zarządzeniem. W przedmiotowym zażaleniu skarżący nie

przedstawił żadnych powodów, które mogłyby wskazywać na to, by zarządzenie

było dotknięte jakimkolwiek uchybieniem, a zarzuty dowodzą jedynie

niezrozumienia wskazanej instytucji. Zatem pokrótce, podstawa odmowy przyjęcia

kasacji została wskazana i jest oparta na przepisach prawa, które nakładają na

przewodniczych (prezesów) wydziałów odwoławczych kontrolę wnoszonych kasacji

pod kątem spełnienia warunków formalnych. Nie mogło dojść do „nadmiernego

formalizmu” czy przekroczenia granic selekcji, albowiem po prostu skarżący wniósł

niedopuszczalną kasację, a wskazane przepisy prawa nakładają obowiązek kontroli

wnoszonego nadzwyczajnego środka zaskarżenia i w ramach tych obowiązków

kontrole taką wdrożono.

Dla celów szkoleniowych zatem trzeba przypomnieć skarżącemu, że przepis art.

531 § 1 k.p.k., nakazuje pozostawić bez rozpoznania przyjętą kasację, jeżeli jej

przyjęcie nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu lub gdy nie

odpowiada ona przepisom wymienionym w art. 530 § 2 k.p.k. Przepisami tymi są

art. 120 § 2, art. 429 § 1 i art. 523 § 1 k.p.k. W art. 429 § 1 k.p.k. mowa o sytuacji,

gdy środek odwoławczy (w tym przypadku kasacja) został wniesiony po terminie lub

przez osobą nieuprawnioną albo jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Z tą

ostatnią okolicznością mamy właśnie do czynienia w niniejszym postępowaniu (o

czym wyraźnie jest mowa w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia). Jak bowiem

wynika z treści art. 523 § 2 k.p.k., „kasację na korzyść można wnieść jedynie w

III KZ 48/25

4

razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę

pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania", a

ograniczenie to, zgodnie z art. 523 § 4 k.p.k., nie obowiązuje jedynie w przypadku

kasacji wnoszonych przez tzw. podmiot szczególny (określony w art. 521 § 1 i 2

k.p.k.) lub wnoszonych z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k.

Tymczasem w sformułowanych w kasacji zarzutach, także jej uzasadnianiu

obrońca skazanego nie zawarł żadnych okoliczności, które czy to wprost czy

pośrednio odwoływałyby się do zaistnienia tzw. bezwzględnej podstawy

odwoławczej, wymienionej w art. 439 k.p.k. Opisane w kasacji uchybienia

dotyczyły wyłącznie rażącego naruszenia prawa materialnego oraz procesowego i

nie były one ani formalnie (poprzez literalne wskazanie w jego treści), ani

merytorycznie zarzutami wskazującymi na uchybienie o randze tzw. bezwzględnej

przyczyny odwoławczej. Odczytanie treści wskazywanych przez obrońcę uchybień

nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Dlatego też kasację obrońcy

skazanego słusznie uznano za niedopuszczalną, a w konsekwencji pozostawiono

bez rozpoznania.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]