Skarga obrońcy oskarżonego złożona po terminie. SN utrzymał odmowę jej przyjęcia

Sąd Rejonowy w Oświęcimiu wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt

II K 1060/22, na zasadzie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.,

uniewinnił oskarżonego J. K. od popełnienia zarzuconego mu aktem oskarżenia

III KZ 53/25

2

czynu, tj. przestępstwa skarbowego z art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 56 § 1 k.k.s. (k.

578, t. III).

Po rozpoznaniu apelacji wywiedzionej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego

Kraków-Stare Miasto w Krakowie, Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 11

września 2025 r., sygn. akt IV Ka 1240/25, uchylił zaskarżony wyrok Sądu

Rejonowego w Oświęcimiu i sprawę przekazał temu sądowi do ponownego

rozpoznania (k. 632, t. IV).

W dniu 20 października 2025 r. – na skutek uprzednio złożonego w terminie

wniosku – doręczono obrońcy oskarżonego J. K. odpis wyroku sądu odwoławczego

wraz z uzasadnieniem (k. 642, t. IV).

Następnie, od ww. wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie – w dniu 21

listopada 2025 r. (data stempla pocztowego – k. 652v, t. IV) – skargę w trybie art.

539a § 1 k.p.k. wniósł obrońca oskarżonego. Autor skargi, zaskarżając to

orzeczenie w całości, zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1

k.p.k. i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania „w odmiennym

składzie” (k. 645-651, t. IV).

Zarządzeniem z dnia 28 listopada 2025 r., sygn. akt IV WSU 9/25,

Przewodniczący IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w

Krakowie – na podstawie art. 122 § 1 k.p.k. w zw. z art. 539b § 1 k.p.k. – odmówił

przyjęcia powyższej skargi z uwagi na fakt, iż została ona wniesiona po terminie (k.

653-653v, t. IV).

Na to zarządzenie w ustawowym terminie zażalenie wniósł oskarżony J.K.,

zarzucając w petitum tego środka odwoławczego:

1. naruszenie art. 122 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 126 § 1 k.p.k. oraz art. 539b § 1

k.p.k. poprzez ograniczenie się wyłącznie do stwierdzenia upływu 7-

dniowego terminu do wniesienia skargi na wyrok sądu odwoławczego i

odmowę jej przyjęcia, bez uwzględnienia, że:

1. skarga została sporządzona przez obrońcę w terminie,

2. uchybienie terminowi nastąpiło wyłącznie na skutek oczywistego

zaniedbania obrońcy,

III KZ 53/25

3

3. oskarżony z uwagi na przymus adwokacko-radcowski w zakresie tego

środka zaskarżenia oraz swój stan zdrowia, nie miał realnego wpływu na

dochowanie terminu,

„a tym samym bez pozostawienia realnej przestrzeni do zastosowania art.

126 § 1 k.p.k. w mojej konkretnej sytuacji”;

4. naruszenie art. 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 9 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1

Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 EKPCz poprzez zastosowanie „skrajnie

formalistycznej wykładni przepisów o terminie zawitym”, prowadzącej do

pozbawienia oskarżonego prawa do skorzystania z przewidzianej przez

ustawodawcę skargi na wyrok sądu odwoławczego, mimo że skorzystał z

tego środka właśnie po to, aby bronić się przed wydłużaniem postępowania i

skutkami wyroku kasatoryjnego.

Podnosząc powyższe zarzuty, oskarżony wniósł o uchylenie zaskarżonego

zarządzenia oraz przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie do

ponownego rozpoznania w przedmiocie dopuszczalności skargi, z uwzględnieniem

złożonego równolegle wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na

podstawie art. 126 § 1 k.p.k. Ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia

powyższego żądania, zawnioskował, aby Sąd Najwyższy wskazał w uzasadnieniu,

że przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd okręgowy powinien w pierwszej

kolejności rozstrzygnąć wniosek oskarżonego o przywrócenie terminu „z pełnym

uwzględnieniem okoliczności faktycznych przedstawionych w niniejszym zażaleniu”

(k. 661-672, t. IV).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie oskarżonego nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący w uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego wprost

wskazał, że „przedmiotem zażalenia nie jest polemika z samą arytmetyką terminu,

lecz wykazanie, że uchybienie temu terminowi nastąpiło z przyczyn ode mnie

niezależnych, przy jednoczesnym istnieniu przesłanek do rozważenia przywrócenia

terminu w trybie art. 126 § 1 k.p.k.”. Oskarżony J. K. w istocie nie kwestionował

więc ustalenia stanowiącego podstawę faktyczną zaskarżonego zarządzenia, że

skarga na wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w Krakowie

III KZ 53/25

4

z dnia 11 września 2025 r., sygn. akt IV Ka 1240/25, wniesiona została przez jego

obrońcę w dniu 21 listopada 2025 r., a zatem po upływie 7-dniowego terminu do

wniesienia tego środka zaskarżenia (art. 539b § 1 k.p.k.). Analiza akt sprawy

potwierdza, że termin ten ekspirował z dniem 27 października 2025 r., co w świetle

art. 539f k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. obligowało do

wydania decyzji o odmowie przyjęcia skargi od wyroku sądu odwoławczego.

Wypada przy tym wyjaśnić skarżącemu, że terminy zawite, a do tych należy termin

wskazany w art. 539b § 1 k.p.k. (jako przewidziany do wniesienia środka

zaskarżenia – art. 122 § 2 k.p.k.), zawsze mają charakter stanowczy w tym

znaczeniu, że wiążą zarówno organy procesowe, jak i uprawnionego do dokonania

czynności. Przekroczenie terminu zawitego, niezależnie od jego przyczyn, zawsze

implikuje stwierdzenie bezskuteczności czynności procesowej, stąd też organy

procesowe, niezależnie od okoliczności danej sprawy, nie mogą własną decyzją

przedłużyć tego terminu (zob. postanowienie SN z dnia 22 marca 2007 r., IV KZ

20/07, OSNwSK 2007, poz. 686; M. Kurowski [w:] Kodeks postępowania karnego.

Tom I. Komentarz aktualizowany, red. D. Świecki, LEX/el. 2025, art. 122). Wobec

powyższego nie sposób podzielić twierdzeń skarżącego, że przy wydaniu

zaskarżonego zarządzenia doszło do naruszenia art. 122 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art.

126 § 1 k.p.k. i art. 539b § 1 k.p.k., czy też „art. 2 k.p.k., 7 k.p.k. i 9 k.p.k. w zw. z

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 EKPCz” poprzez zastosowanie „skrajnie

formalistycznej” wykładni przepisów o terminie zawitym.

Również podniesiona w zażaleniu kwestia braku zawinienia oskarżonego w

niedochowaniu terminu z art. 539b § 1 k.p.k. sama w sobie nie może podważyć

zasadności zarządzenia o odmowie przyjęcia skargi, albowiem nawet niezawinione

uchybienie w dotrzymaniu terminu zawitego, nie wstrzymuje w żaden sposób jego

biegu. Tego rodzaju względy – z punktu widzenia kontroli wyznaczonej przez

przepisy art. 539f k.p.k. w zw. art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. – nie

mają znaczenia dla oceny zaskarżonego zarządzenia. Przedstawione w

rozpoznawanym zażaleniu okoliczności, mające uzasadnić tezę, iż do

przekroczenia terminu doszło z przyczyn leżących po stronie obrońcy oskarżonego,

mogą stanowić przedmiot rozważań w kontekście zastosowania instytucji

przywrócenia terminu zawitego, o której mowa w art. 126 § 1 k.p.k. W tym jednak

III KZ 53/25

5

trybie – uruchamianym w odrębnym postępowaniu – orzeka organ, przed którym

należało dokonać czynności. Stąd też Sąd Najwyższy rozpoznając zażalenie na

zarządzenie odmawiające przyjęcia skargi, nie ma kompetencji ustawowych do

badania przesłanek określonych w art. 126 § 1 k.p.k. (por. postanowienie SN z dnia

3 kwietnia 2019 r., V KZ 7/19; postanowienie SN z dnia z 10 lipca 2025 r., II KZ

13/25). Wskazać więc trzeba, że w przedmiotowej sprawie organem właściwym do

orzekania w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na wyrok sądu

odwoławczego jest Sąd Okręgowy w Krakowie (art. 539f k.p.k. w zw. z art. 525 § 1

k.p.k.). Organ ten – po zwrocie akt niniejszej sprawy przez Sąd Najwyższy –

dokona rozpoznania wniosku J. K. o przywrócenie rzeczonego terminu, który to

wniosek oskarżony złożył równolegle z analizowanym zażaleniem. W tym zatem

postępowaniu dojdzie do oceny podniesionych przez oskarżonego okoliczności,

które jego zdaniem wskazują na to, że niedotrzymanie terminu z art. 539b § 1 k.p.k.

nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[J.J.]

[a.ł]