Różnice płac instrumentariuszek na jednym bloku. SN nie przyjął skargi szpitala

Sąd Okręgowy w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 16 stycznia 2025 r., oddalił

apelację Szpitala w R. od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 14 lutego

2024 r., zasądzającego od pozwanego na rzecz powódki B. K. kwotę 42.016,19 zł

tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W sprawie ustalono, że powódka pracowała na Bloku Operacyjnym

Ginekologii i Położnictwa jako instrumentariuszka. W dniu 28 stycznia 2023 r.

III PSK 164/25

2

strony rozwiązały umowę o pracę na zasadzie porozumienia stron w związku z

przejściem powódki na emeryturę. Powódce wypłacono odprawę emerytalną w

wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia.

W ocenie orzekających w sprawie Sądów, wynagrodzenie położnych -

instrumentariuszek zatrudnionych u pozwanego na Bloku Operacyjnym Ginekologii

i Położnictwa, wykonujących tę sama pracę - jak powódka - znacząco różniło się.

Z dniem 1 września 2021 r. powódce przyznano wynagrodzenie zasadnicze w

wysokości 4738 zł, zaś z od 1 lipca 2022 r. ustalono miesięczne wynagrodzenie

zasadnicze w wysokości 5323 zł, według grupy zawodowej nr 6. Tymczasem

wykonujące tę samą pracę pozostałe położne instrumentariuszki otrzymywały

wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 5478 zł (od 1 lipca 2021 r.) oraz 7305 zł w

2022 r. Jednocześnie każda z położnych operacyjnych pracujących w tej jednostce

organizacyjnej pozwanego (w okresie objętym sporem) legitymowała się

jednakowymi formalnymi kwalifikacjami zawodowymi wymaganymi do tego rodzaju

pracy. Niektóre z nich uzyskały wyższe wykształcenie oraz ukończyły specjalizację,

ale nie były to kwalifikacje wymagane do tego rodzaju pracy, wobec czego ich

posiadanie nie wpływało na ocenę, że każda z nich wykonywała pracę tego

samego rodzaju w rozumieniu art. 183c k.p.

Sąd Okręgowy zauważył, że pojęcie pracy jednakowej nie zostało

zdefiniowane w ustawie, natomiast w orzecznictwie (zob. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 18 września 2008 r., II PK 27/08). Wskazuje się, że jest to praca taka sama

pod względem rodzaju i kwalifikacji wymaganych do jej wykonywania oraz ilości i

jakości. Kryterium pomocnym przy ustalaniu czy pracownicy wykonują jednakową

pracę może być zajmowane stanowisko. Niemniej jednak praca osób zatrudnionych

na tym samym stanowisku nie musi być pracą jednakową, jeżeli będzie różnić się

co do ilości i jakości (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2012 r., II PK

161/11). Powołując się na różne kwalifikacje zawodowe (jako podstawy do

różnicowania płacy) pracodawca miał obowiązek wykazać, że miały one znaczenie

przy wykonywaniu zadań powierzonych pracownikom (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 22 lutego 2007 r., I PK 242/06; z dnia 21 marca 2019 r., II PK

314/17 i wyrok TSUE z dnia 17 października 1989 r., C-109/88). Pracodawca,

różnicując wynagrodzenie, mógł odwołać się do kryterium wykształcenia, stażu czy

III PSK 164/25

3

innych przymiotów, ale przez wykazanie, że miało ono znaczenie dla wykonywania

konkretnych zadań, które były powierzone pracownikowi. Zupełnie nieuprawnione

były twierdzenia, że kultura osobista pracownic, czy też sposób podejścia do

pacjenta zależy od poziomu ich wykształcenia. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy

nie było przy tym wykazanie posiadania szerszej wiedzy teoretycznej, lecz

udowodnienie, że wiedza ta była w praktyce wykorzystywana, co przekładało się na

ilość i/lub jakość pracy.

Dowody zgromadzone w sprawie potwierdziły, że wszystkie osoby

zatrudnione u pozwanego na stanowiskach położnych na Bloku Operacyjnym

Ginekologii i Położnictwa miały ten sam zakres obowiązków, uprawnień i

odpowiedzialności. Osoby te pracowały w tym samym wymiarze czasu pracy.

Pracodawca, układając grafiki, czy też powierzając wykonanie określonych

czynności, nie brał pod uwagę ich wykształcenia.

W ocenie Sądu odwoławczego, prowadzona przez pracodawcę polityka

płacowa naruszała tak rozumianą zasadę równego traktowania w zatrudnieniu i nie

mogła znaleźć usprawiedliwienia w racjach natury finansowej czy budżetowej.

Analiza materiału dowodowego oraz twierdzeń pozwanego wskazywała, że

jedynym powodem zróżnicowania wynagrodzenia powódki i pielęgniarek z

wykształceniem wyższym i specjalizacją, była interpretacja ustawy z dnia 8 czerwca

2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych

pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (jednolity tekst: Dz.U. z

2022 r., poz. 2139).

Podsumowując, Sąd Okręgowy uznał, że dodatkowe kwalifikacje formalne

(wyższe wykształcenie i szkolenie podyplomowe niewymagane dla pracy na danym

stanowisku) mogą wpływać na wysokość wynagrodzenia konkretnych pracowników

jedynie wówczas, gdy ich uzyskanie przekłada się na różny sposób wykonywania

przez nich pracy. Jeżeli efekt wykonywania takiej samej pracy przez

porównywalnych pracowników, mimo posiadania przez część z nich dodatkowych

kwalifikacji, jest taki sam, to występujące pomiędzy nimi różnice w wynagrodzeniu

naruszają zasadę równych praw w zatrudnieniu.

III PSK 164/25

4

Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik pracodawcy, zaskarżając wyrok

Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazał, że skarga jest oczywiście uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik powódki wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz

zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym według norm prawem przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może być przyjęta do rozpoznania.

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi

kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz

szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają

uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje

prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to

twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. Przy czym przesłanką

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Artykuł 183c k.p. stanowi, że pracownicy mają prawo do jednakowego

wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości (§ 1), a

pracami o jednakowej wartości są prace, których wykonywanie wymaga od

pracowników porównywalnych kwalifikacji zawodowych, potwierdzonych

dokumentami przewidzianymi w odrębnych przepisach lub praktyką i

doświadczeniem zawodowym, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku

(§ 3). Mierniki wskazane w tym przepisie zostały wymienione alternatywnie i jest to

alternatywa rozłączna. Nie można ich stosować zamiennie ani definiować

pierwszego z pojęć przy pomocy kryteriów kwalifikacyjnych dotyczących drugiego.

III PSK 164/25

5

O ile ustawodawca sformułował w § 3 legalną definicję pojęcia „pracy o jednakowej

wartości”, o tyle nie wyjaśnił, jak należy rozumieć termin „jednakowa praca”.

W doktrynie prawa pracy i w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się

zatem, że prace jednakowe to prace takie same pod względem rodzaju, kwalifikacji

koniecznych do ich wykonywania, warunków, w jakich są świadczone, a także -

ilości i jakości (por. Kodeks pracy - komentarz pod redakcją Z. Salwy, Warszawa

2004, s. 71 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2008 r., II PK

180/08, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 41; z dnia 29 listopada 2012 r., II PK 112/12, LEX

nr 1294658 czy postanowienia z dnia 27 stycznia 2022 r., II PSK 199/21, LEX nr

3340985 i z dnia 18 października 2023 r., I PSK 103/22, LEX nr 3616232). Stąd

stanowisko pracy może stanowić kryterium porównawcze w ramach ustalania

„jednakowej pracy", ale nie jest ono wyłączne. Prace tożsame pod względem

rodzaju i kwalifikacji wymaganych do ich wykonywania na tych samych

stanowiskach pracy funkcjonujących u danego pracodawcy mogą różnić się co do

ilości i jakości (rozumianej jako sposób wywiązywania się z powierzonych

obowiązków), a wówczas nie są pracami jednakowymi w rozumieniu art. 183c § 1

k.p. Oceniając prawo pracowników do wynagrodzenia za pracę jednakową,

konieczne jest uwzględnienie jakości i rezultatów świadczonej pracy (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2012 r., II PK 161/2011, OSNP 2013 nr 3-4,

poz. 33). Ilość i jakość świadczonej pracy są w świetle art. 78 § 1 k.p.

podstawowymi kryteriami oceny pracy dla potrzeb ustalania wysokości

wynagrodzenia oraz stanowią dopuszczalne przesłanki różnicowania

wynagrodzenia w myśl Konwencji nr 100 Międzynarodowej Organizacji Pracy

dotyczącej jednakowego wynagrodzenia dla pracujących mężczyzn i kobiet za

pracę jednakowej wartości, przyjętej w Genewie dnia 29 czerwca 1951 r. (Dz. U. z

1955 r. Nr 38, poz. 238), a także są akceptowane w judykaturze (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2004 r., III PK 40/04, OSNP 2005 Nr 6, poz. 76 i z

dnia 9 stycznia 2007 r., II PK 180/06, LEX nr 302305).

Kryteriami takimi jak właśnie „ilość i jakość” świadczonej pracy, kierował się

Sąd Okręgowy.

Dodatkowo Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 3

czerwca 2021 r., C-624/19 w sprawie przeciwko Tesco Stores Ltd. (LEX nr

III PSK 164/25

6

3181795) stwierdził, że kwestia czy dani pracownicy wykonują taka samą prace lub

pracę takiej samej wartości, o której mowa w art. 157 TFUE należy natomiast do

sądowej oceny stanu faktycznego.

Sumując, zaskarżone orzeczenie Sądu koresponduje z art. 183c § 1 k.p., to

jest zasadą prawa pracowników do jednakowego wynagrodzenia za jednakową

pracę lub za pracę o jednakowej wartości, a to wyklucza twierdzenia skarżącego o

kwalifikowanym naruszeniu art. 183c § 1 k.p.

Mając na uwadze powyższe i uznając, że skarżący nie wykazał powoływanej

przesłanki przedsądu, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach orzeczono w myśl art. 98

§ 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.

[r.g.]