Wnioskodawca bez renty socjalnej. SN nie przyjął jego skargi kasacyjnej

Wyrokiem z dnia 2 lutego 2023 r., VIII U 1984/20 Sąd Okręgowy we

Wrocławiu oddalił odwołanie od decyzji z dnia 4 czerwca 2020 r. Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Opolu, którą odmówiono M.G. prawa do

renty socjalnej, a ponadto przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego we

Wrocławiu na rzecz adwokata E.S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką we W.

kwotę 135 zł plus VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 15 lutego 2024 r., III AUa

376/23 oddalił apelację wnioskodawcy oraz przyznał od Skarbu Państwa - Sądu

Okręgowego we Wrocławiu na rzecz adw. E.S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką

III USK 235/24

2

we W. wynagrodzenie w kwocie 240 zł (w tym VAT) tytułem nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił

naruszenie: - art. 224 § 1 k.p.c. i art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227, art. 232 k.p.c.,

art. 278 § 1 k.p.c. oraz art. 382, 386 § 4 i 391 § 1 k.p.c.;- art. 387 § 21 w zw. z art.

316 § 1, art. 382 k.p.c., art. 385 k.p.c. i 391 § 1 k.p.c.; - art. 2355 pkt 5 k.p.c. w zw. z

art. 380 i 381 k.p.c.; - art. 2355 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. i art. 380 oraz 381

k.p.c.; - art. 2355 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 380 i 381 k.p.c. oraz 316 § 1 k.p.c. w zw. z

art. 391 k.p.c.; - art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 386 § 4 k.p.c. i 391 k.p.c.;.- art. 381

k.p.c.; - art. 224 § 1 w zw. z art. 316 § 1, 328 § 2, art. 378 § 1, 382 i 391 § 1 k.p.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą

zasadnością skargi kasacyjnej związanej z rażącym naruszeniem przepisów

postępowania cywilnego i brakiem uzupełnienia postępowania dowodowego przez

Sąd drugiej instancji, które pozbawiło wnioskodawcę możliwości uzyskania

słusznego wyroku, zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy, brakiem rozpoznania

istoty sprawy, co w konsekwencji naruszyło jego prawo do ochrony i do uzyskania

renty socjalnej, a to w szczególności przez naruszenie przepisów postępowania tj.

art. 224 § 1, art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278, 382 i 391 § 1 k.p.c. oraz nadużycie

przepisów art. 2355 pkt 5 k.p.c. i 381 k.p.c., które to naruszenia miały wpływ na

wynik sprawy, w szczególności przez oparcie się przez Sąd drugiej instancji na

ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych dokonanych przez Sąd pierwszej

instancji, podczas gdy Sąd drugiej instancji, winien przeprowadzić własne

niezależne postępowanie dowodowe z uwagi na sprzeczność opinii. Sąd drugiej

instancji rozpatrując apelację winien rozważyć całość materiału dowodowego, jego

treść oraz kompletność, czego nie uczynił.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego we

Wrocławiu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 lutego 2023 r. do

ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu

kosztów pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy według norm przepisanych, w

tym podatku VAT.

III USK 235/24

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna, jako szczególny środek zaskarżenia, służy realizacji

interesu publicznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w

konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu

Najwyższego. Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn

kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku

przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą jurydyczne

argumentacji, że zachodzi publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia

sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej merytorycznym

rozpoznawaniu.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na oczywistej

zasadność wniesionej skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) wymaga od skarżącego

zawarcia w uzasadnieniu wniosku wywodu prawnego wskazującego, w czym

wyraża się ta "oczywistość" i przedstawienia argumentów na poparcie tego

twierdzenia. Zobowiązuje zatem skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego,

uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest oczywiście uzasadniona, przy czym, o

ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest

usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania konieczne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego,

polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

III USK 235/24

4

podstawowej wiedzy prawniczej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16

września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że

ubezpieczony nie wykazała istnienia powołanej przesłanki przedsądu. W istocie

głównym argumentem za przyjęciem skargi do rozpoznania jest oparcie się przez

Sąd drugiej instancji na ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych

dokonanych przez Sąd pierwszej instancji, i nie dokonanie własnego postępowania

dowodowego. Tak zakreślona oczywista zasadność skargi nie może doprowadzić

do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przede wszystkim trzeba mieć na

uwadze, że przedmiotem podstaw kasacyjnych nie mogą być zarzuty co do ustaleń

faktycznych oraz oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), a co za tym idzie, zarzuty

dotyczące podstawy faktycznej rozstrzygnięcia nie mogą świadczyć o oczywistej

zasadności skargi. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.).

Należy także zauważyć, że w procesie cywilnym obowiązuje system tzw.

apelacji pełnej, w którym postępowanie apelacyjne jest dalszym stadium

postępowania przed sądem pierwszej instancji, a sąd apelacyjny ma prawo i często

obowiązek ponownego badania sprawy, przeprowadzania w niezbędnym zakresie

postępowania dowodowego oraz orzekania na podstawie materiału zebranego w

postępowaniu w pierwszej instancji i w postępowaniu apelacyjnym. Postępowanie

apelacyjne jest zatem kontynuacją postępowania merytorycznego. Sąd drugiej

instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, a nie apelację. Użyte w art. 378 §

1 k.p.c. sformułowanie, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę "w granicach

apelacji", oznacza w szczególności, iż sąd odwoławczy dokonuje własnych ustaleń

faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestając na materiale

zebranym w pierwszej instancji (art. 381 i art. 382 k.p.c.) i kontroluje prawidłowość

postępowania przed sądem pierwszej instancji (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., zasada prawna, III

CZP 49/07, OSNC 2008 Nr 6, poz. 55; Monitor Prawniczy 2008 nr 22, s. 37, z

uwagami M. Kowalczuk; Palestra 2009 nr 1, s. 270, z glosą G. Rząsy i A.

Urbańskiego). Z uwagi na merytoryczny charakter postępowania apelacyjnego,

obowiązkiem sądu drugiej instancji nie może być poprzestanie na ustosunkowaniu

III USK 235/24

5

się do zarzutów skarżącego, lecz musi nim być - niezależnie od treści zarzutów -

dokonanie ponownych, własnych ustaleń faktycznych, a następnie poddanie ich

ocenie pod kątem prawa materialnego. Obowiązek czynienia ustaleń faktycznych w

postępowaniu odwoławczym istnieje więc bez względu na to, czy wnoszący

apelację podniósł zarzut dokonania wadliwych ustaleń faktycznych lub ich braku.

Jednocześnie obowiązkiem sądu drugiej instancji jest zastosowanie właściwych

przepisów prawa materialnego niezależnie od stanowiska stron prezentowanego w

toku postępowania oraz zarzutów apelacyjnych. Sąd drugiej instancji powinien

dokonać wyczerpującej oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia

obowiązującego prawa materialnego i zdać z tej oceny relację w uzasadnieniu

swojego wyroku.

Trzeba pamiętać, że uzasadnienie sądu drugiej instancji powinno zawierać te

elementy, które ze względu na treść apelacji i zakres rozpoznawanej sprawy są

potrzebne do rozstrzygnięcia sporu. Należą do nich ustalenia faktyczne,

zastosowanie prawa materialnego, odniesienie się do wszystkich wniosków i

zarzutów apelacyjnych oraz do stanowiska strony przeciwnej. Wypełnienie

wymagań stawianych uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji może polegać na

podzieleniu i uznaniu za własne ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd

pierwszej instancji oraz zaakceptowaniu oceny prawnej tego sądu. Ma to miejsce w

sytuacji oparcia rozstrzygnięcia na przyjętych ustaleniach faktycznych, które stają

się ustaleniami Sądu drugiej instancji oraz zaakceptowaniu przeprowadzonych

przez Sąd pierwszej instancji rozważań prawnych. Tak też uczynił Sąd drugiej

instancji, czemu dał wyraz w treści uzasadnienia.

Dopuszczalne jest także oparcie orzeczenia apelacyjnego na częściowo

podzielonych ustaleniach faktycznych Sądu pierwszej instancji, które wymagają

skorygowania lub uzupełnienia w niewielkim zakresie, właściwie oznaczonym i

omówionym. Istotne jest, żeby podstawa faktyczna orzeczenia sądu drugiej

instancji była dobitnie i właściwie określona. Jeżeli jednak sąd ten przyjmuje

odmienne rozstrzygnięcie, niż Sąd pierwszej instancji, oparte na innej podstawie

faktycznej, powinien dokonać własnych, stanowczych ustaleń faktycznych, które

wskazywałyby na zastosowaną podstawę prawną i w uzasadnieniu wskazać te

III USK 235/24

6

ustalenia ponownej oceny dowodów i poczynienia na ich podstawie ustaleń

faktycznych.

Dokonana przez Sąd odwoławczy ocena okoliczności faktycznych i związana

z tym wykładnia prawa (wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) mieszczą

się w granicach uznania sędziowskiego. Podnoszone przez skarżącego w tym

zakresie argumenty stanowią zatem polemikę z oceną dowodów i wynikającymi z

niej ustaleniami faktycznymi.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie jest

oczywiście uzasadniona i nie spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania. W tym

stanie rzeczy Sąd Najwyższy z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji

postanowienia.

[I.T.]

[a.ł]