Zleceniobiorcy zatrudnieni też na etacie u tego samego płatnika. SN oddalił zażalenie spółki

Sąd Apelacyjny postanowieniem z 13 listopada 2024 r. odrzucił skargę

kasacyjną F. W. S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 8

sierpnia 2024 r., III AUa 232/24, który oddalił apelację skarżącej od wyroku Sądu

Okręgowego w Świdnicy z 12 grudnia 2023 r., oddalającego jej odwołanie od

dwóch decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

Wałbrzychu z 5 września 2022 r., ustalających podstawy wymiaru składek dla

ubezpieczonych P. C. i M. K. Skarga kasacyjna została odrzucona ze względu na

wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c.). W

kasacji wartość ta została określona na kwotę 6.252 zł w odniesieniu do

ubezpieczonego M. K. i na kwotę 5.045 zł w odniesieniu do ubezpieczonego P. C.

III UZ 7/25

2

W zażaleniu zarzucono naruszenie:

1) art. 3982 § 1 k.p.c. przez uznanie, że rozpatrywana sprawa nie stanowi

sprawy o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego podczas, gdy

rozpatrywana sprawa stanowi w rzeczywistości sprawę o „objęcie obowiązkiem

ubezpieczenia społecznego” o której mowa w art. 83 ust. 1 lit. 1a u.s.u.s., a nie

sprawę o ustalenie podstawy wymiaru składek, tj. wobec rzeczywistego

wyeliminowania zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia jako tytułu podlegania

pod ubezpieczania społeczne (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.s.u.s.);

ewentualnie

2) art. 3986 § 2 KPC w zw. z art. 3982 § 1 KPC przez odrzucenie skargi w

sytuacji, gdy zastosowanie tego przepisu nie było zasadne, albowiem prawidłowo

ustalona wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza kwotę 10.000 zł, co

nakazywałoby przekazać ją do rozpoznania Sądowi Najwyższemu celem

rozpoznania;

oraz

3) art. 3982 § 1 k.p.c. poprzez uznanie, że wartość przedmiotu sporu jest

niższa niż dziesięć tysięcy złotych tj. w wyniku uznania, że H. Z. nie jest adresatem

przedmiotowych decyzji podczas, gdy uznanie, że Płatnik składek jest podmiotem

odpowiedzialnym za naliczenie i odprowadzenie składek od wynagrodzenia

wypłacanego Ubezpieczonym z tytułu umów zawartych z I., skutkuje

wyeliminowaniem istniejących pomiędzy H. Z., a Ubezpieczonymi relacji na gruncie

ubezpieczeń społecznych, a tym samym wydane decyzje mają charakter

prawnokształtujący również względem H. Z., a pominięcie go jako adresata nie

eliminuje stosownego skutku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Ad 1. Nie ma podstaw do twierdzenia, że sprawa objęta skargą kasacyjną

była sprawą „o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego” (art. 3982 § 1

k.p.c. zdanie drugie in fine) i dlatego bez znaczenia jest granica dziesięciu tysięcy

III UZ 7/25

3

złotych, warunkująca dopuszczalność skargi kasacyjnej (art. 3982 § 1 k.p.c. zdanie

pierwsze). Nie było sporne, że P. C. i M. K. byli zatrudnieni jako pracownicy i

ponadto jako zleceniobiorcy. Realizowały się odrębne tytuły podlegania

ubezpieczeniom społecznym (art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy z 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych) i w tym zakresie nie było sporu.

Przedmiotem i podstawą decyzji pozwanego było podleganie ubezpieczeniom

społecznym na podstawie art. 8 ust. 2a tej ustawy, która to regulacja nie likwiduje

odrębności umowy zlecenia od umowy o pracę. Stanowi tylko szczególne

rozwiązanie, na podstawie którego zatrudniony ma tylko jeden tytuł podlegania

ubezpieczeniom społecznym jako „pracownik” i dlatego sumuje się jego przychody

z zatrudnienia pracowniczego i z zatrudnienia na podstawie zlecenia, co składa się

na jedną podstawę wymiaru składek, po ustaleniu której, wylicza się brakującą

różnicę kwoty składek, wyliczoną przez pozwanego na kwotę 6.252 zł w

odniesieniu do zatrudnionego M. K. i na kwotę 5.045 zł w odniesieniu do

zatrudnionego P. C.

Podstawa wymiaru składek to przychód pracownika (wynagrodzenie), który

należy do sfery faktów i sam w sobie nie składa się na przedmiot sprawy sądowej,

choćby ze względu na przesłanki sprawy o ustalenie z art. 189 k.p.c. Sąd nie

prowadzi zasadniczo spraw, których przedmiotem ma być ustalanie tylko faktów, a

w tym wypadku ustalanie podstaw wymiaru składek, gdy znaczenie ma obowiązek

składkowy wynikający z ustalenia wyższej podstawy wymiaru składek na mocy art.

8 ust. 2a, art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Te przepisy zostały wymienione w decyzjach pozwanego i określały

prawny przedmiot sprawy sądowej.

Zarzut pierwszy nie był zatem zasadny, gdyż sporne w sprawie nie było

zatrudnienie, lecz tylko obowiązek składkowy zależny od podstawy wymiary

składek, dlatego nie jest uprawnione zapatrywanie skarżącego, że w ocenie

dopuszczalności skargi kasacyjnej nie powinna decydować wartość przedmiotu

zaskarżenia podana w skardze kasacyjnej a wcześniej w apelacji.

Przedmiotem decyzji ZUS są wprawdzie podstawy wymiaru składek liczone

zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wynikające z

tego, iż ZUS ustalił, że na istniejący stosunek pracy nakłada się stosunek

III UZ 7/25

4

cywilnoprawny, na podstawie którego zleceniobiorca wykonuje pracę na rzecz

pracodawcy (vide uzasadnienie decyzji pozwanego).

Art. 8 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, 432 i 619), w części obejmującej zwrot „lub

jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym

pozostaje w stosunku pracy", jest zgodny z zasadą poprawnej legislacji wywodzoną

z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z

13 maja 2021 r., K. 15/16).

Ad 2. W sprawie nie ustalano, że wartość przedmiotu zaskarżenia

przekracza 10.000 zł, dlatego skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie

art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c.

Ad 3. Przedmiot regulacji art. 3982 § 1 k.p.c. jest ściśle określony i nie

obejmuje kwestii podniesionych w zarzucie. Sprawa została rozpoznana w

dwuinstancyjnym postępowaniu przed Sądem powszechnym. Skargę kasacyjną

wniesiono od prawomocnego już wyroku sądu drugiej instancji (art. 3981 § 1 k.p.c.).

Na obecnym etapie przedmiotem kontroli jest tylko dopuszczalność skargi

kasacyjnej. Szersza ocena wykracza poza określony w procedurze zakres badania

odrzucenia skargi kasacyjnej.

Zażalenie skarżącego w podobnej sprawie zostało oddalone przez Sąd

Najwyższy postanowieniem z 5 lutego 2025 r., III UZ 23/24.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941

§ 3 k.p.c.).

[a.ł]