Sąd Najwyższy nie wstrzymał wyroku wobec P.R. za złamanie zakazu prowadzenia pojazdów

Na skutek kasacji obrońcy skazanego P.R. od wyroku Sądu Okręgowego w

Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2026 r., sygn. akt VIII Ka 1084/25, utrzymującego w

mocy wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 7 października 2025 r., sygn.

akt III K 1638/24 przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa tego skazanego. W

niniejszej sprawie obrońca skazanego wniósł także wniosek o wstrzymanie

wykonania zaskarżonego kasacją wyroku powielając argumentację podniesioną w

kasacji. W ocenie skarżącego dalsze wykonywanie prawomocnego wyroku przed

IV KK 317/26

2

rozpoznaniem kasacji prowadziłoby do wykonania sankcji orzeczonych na

podstawie rozstrzygnięcia dotkniętego poważną wadą prawną, tj. bezwzględną

przyczyną odwoławczą z art. 439 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.,

albowiem skazanemu nie wykazano umyślności w zakresie czynu z art. 244 k.k.

Nadto, jak wskazuje obrońca, wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w Trzciance,

sygn. akt II K 806/22, nie został P.R. prawidłowo doręczony. Skazany nie włada

językiem polskim w piśmie, a czynności prowadzone z jego udziałem w sprawie

poprzedzającej wydanie wyroku nakazowego odbywały się bez zapewnienia mu

tłumacza języka włoskiego. Nie wykazano, aby skazany został w sposób

rzeczywisty i zrozumiały poinformowany o treści wyroku, w tym o zakazie

prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz okresie jego obowiązywania. Materiał

sprawy wskazuje, w ocenie skarżącego, że wiedzę o wyroku nakazowym oraz o

zakazie P.R. mógł powziąć dopiero po dacie czynu przypisanego w niniejszym

postępowaniu. Powyższe okoliczności zatem uzasadniają tezę, że dalsze

wykonywanie prawomocnego wyroku przed rozpoznaniem kasacji prowadziłoby do

wykonania sankcji orzeczonych na podstawie rozstrzygnięcia dotkniętego poważną

wadą prawną. W razie uwzględnienia kasacji wykonanie kary ograniczenia

wolności, zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz świadczenia

pieniężnego okazałoby się represją wykonaną wobec osoby, której

odpowiedzialność karna została przypisana mimo niewykazania strony

podmiotowej czynu.

Skarżący nadto podkreślił, że w razie uwzględnienia kasacji wykonanie kary

ograniczenia wolności, zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz

świadczenia pieniężnego okazałoby się represją wykonaną wobec osoby, której

odpowiedzialność karna została przypisana mimo niewykazania strony

podmiotowej czynu. Wstrzymanie wykonania kary ograniczenia wolności, zdaniem

skarżącego, jest uzasadnione tym, że kara ta ma charakter dolegliwości osobistej i

wymaga bieżącego wykonywania przez skazanego nieodpłatnej, kontrolowanej

pracy na cele społeczne. W przypadku uwzględnienia kasacji skutki wykonanej

pracy nie będą mogły zostać realnie odwrócone. Sam fakt późniejszego uchylenia

wyroku nie przywróci skazanemu czasu i nakładu osobistego poświęconego na

wykonanie kary, która mogła zostać orzeczona bez podstaw odpowiedzialności

IV KK 317/26

3

karnej. Również wstrzymanie wykonania świadczenia pieniężnego w kwocie 5.000

PLN oraz rozstrzygnięć kosztowych jest zasadne, bowiem ich egzekucja przed

rozpoznaniem kasacji prowadziłaby do obciążenia skazanego świadczeniami

pieniężnymi wynikającymi z wyroku, którego prawidłowość została

zakwestionowana w drodze nadzwyczajnego środka zaskarżenia. W sytuacji, w

której kasacja podnosi zarzut braku znamion czynu zabronionego, wykonanie tych

rozstrzygnięć przed rozpoznaniem kasacji pozostaje przedwczesne i nadmiernie

dolegliwe. Za wstrzymaniem wykonania orzeczenia przemawia, w ocenie

skarżącego, także proporcja między interesem wymiaru sprawiedliwości, a sytuacją

skazanego. Wykonywanie kary i środków orzeczonych wobec skazanego przed

rozstrzygnięciem podniesionych w kasacji zarzutów może bowiem prowadzić do

wykonania dolegliwości, które okażą się prawnie nieuzasadnione. W sprawie

zachodzi zatem potrzeba udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 532 §

1 k.p.k. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia do czasu rozpoznania

kasacji zabezpieczy realny sens kontroli kasacyjnej i zapobiegnie wykonaniu kary

oraz środków, których podstawa prawna została zakwestionowana zarzutami o

charakterze zasadniczym

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek obrońcy skazanego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego

kasacją wyroku nie jest zasadny.

Wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia na podstawie art. 532 §

1 k.p.k. ma charakter wyjątkowy. O zastosowaniu tej instytucji powinna przesądzać

ranga zarzutów kasacyjnych i bardzo wysoki stopień prawdopodobieństwa

uchylenia orzeczenia, przy jednoczesnym uznaniu, że jego wykonywanie przed

rozpoznaniem kasacji spowodowałoby wyjątkowo dolegliwe i w zasadzie

nieodwracalne skutki dla osoby, której orzeczenie dotyczy (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2023 r., III KK 645/22).

Dokonywana na potrzeby rozpoznania wniosku analiza kasacji i akt tej

sprawy doprowadziła Sąd Najwyższy do konkluzji, że nie ziściły się przesłanki do

wstrzymania wykonania wyroku w trybie art. 532 § 1 k.p.k. Dla uwzględnienia

IV KK 317/26

4

wniosku o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku prawdopodobieństwo

uwzględnienia kasacji musiałoby być niemal zbliżone do pewności, oczywistości

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2021 r., V KK 129/21;

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2021 r., IV KK 103/21) i

prowadzić do wniosku o potrzebie uniewinnienia skazanego, względnie umorzenia

wobec niego postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15

lutego 2018 r., II KK 23/18), ewentualnie wydania innego rozstrzygnięcia, które

spowoduje, że wykonywanie kary do czasu rozpoznania kasacji okaże się

niesłuszne i odbędzie się z pokrzywdzeniem skazanego. W tej sprawie nie

zachodzi przedmiotowa oczywistość i jednoznaczność uchybień sygnalizowanych

w kasacji obrońcy. Ocena zasadności zarzutów kasacji wymagać będzie analizy

dokonywanej na etapie merytorycznego jej rozpoznania.

Sąd Najwyższy dostrzega, że jeden z zarzutów kasacji dotyczy uchybienia z

art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Skarżący wskazuje w kasacji,

że skazanemu nie wykazano umyślności w zakresie czynu z art. 244 k.k. Jednakże

uwzględnienie argumentacji, przytoczonej w odpowiedzi prokuratora na kasację,

nie pozwala na zakwalifikowanie wskazanego zarzutu, na tym etapie postępowania,

do kategorii takich zarzutów, co do których z góry wiadomo, że obalają

domniemanie prawidłowości wydanych orzeczeń i są jednoznaczne w swojej

wymowie, uzasadniającej wstrzymanie wykonanie zaskarżonego orzeczenia. Nie

chodzi przy tym o samą rangę zarzutu, ale o realną, niemal bezspornie rysującą się

możliwość jego uwzględnienia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że nie

zachodzą w tej sprawie wystarczające podstawy do zastosowania nadzwyczajnej

instytucji przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k. Dodać należy, że decyzja w tym

względzie w żadnym razie nie przesądza ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii

zasadności kasacji skarżącego od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w

Białymstoku.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

IV KK 317/26

5

[WB]

[a.ł]